II SA/Wa 12/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Janusz Walawski (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Główny Straży Granicznej, działając na podstawie art. 134 w z. z art. 141 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu zażalenia R. W. na postanowienie nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ww. ze służby w Straży Granicznej, w dniu [...] października 2013 r. wydał postanowienie nr [...], w którym stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Organ w uzasadnieniu postanowienia podał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone w dniu 18 września 2013 r., to siedmiodniowy termin do jego złożenia upływał w dniu 25 września 2013 r. Zażalenie zostało złożone w dniu 27 września 2013 r., tzn. z naruszeniem art. 141 § 2 Kpa zgodnie z którym zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (...). Rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). R. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2013 r. zarzucając organowi, że blednie ustalił stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego postanowienia w zakresie daty złożenia zażalenia. Organ przyjął, że nastąpiło to w dniu 27 września 2013 r., a faktycznie zażalenie złożył w dniu 25 września 2013 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie do merytorycznego rozpoznania. Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podał również, że dołączony do skargi dowód nadania dotyczy innej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Biorąc pod uwagę art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z poźn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podane. Na wstępie podać należy, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia art. 101 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w brzmieniu ukształtowanym art. 1 pkt 17 lit. "b" ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), zawierał następującą treść: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie", która pozostaje nadal aktualna. Warto zaznaczyć, że przed ww. nowelizacją rzeczony przepis stwierdzał, że "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie". Jak zauważa się w orzecznictwie, po wskazanej nowelizacji Kpa, aktualną treść art. 101 § 3 Kpa należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2013 r. o sygn. akt II OSK 2296/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku, skoro w omawianym przepisie posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia postępowania", przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania. Stwierdzić trzeba, iż za koniecznością takiej interpretacji art. 101 § 3 Kpa przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą nowelizacji art. 101 § 3 Kpa było bowiem pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Uzasadnienia takiego założenia poszukiwać przede wszystkim należy w zasadzie szybkości postępowania (art. 12 Kpa) wymagającej od organu administracji publicznej wnikliwego i szybkiego działania w sprawie, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Co do zasady, postępowanie administracyjne powinno być zakończone w terminach określonych w art. 35 Kpa. Zauważyć przy tym trzeba, iż taki był też cel nowelizacji art. 101 § 3 Kpa, którą m.in. wprowadzono do porządku prawnego nowy rodzaj środka zaskarżenia, tj. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Cel ten został również niejako wzmocniony nawiązującą do tej skargi ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Z orzecznictwa sądów administracyjnych po nowelizacji art. 101 § 3 Kpa jednoznacznie wynika, że na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie nie przysługuje i jest ono niedopuszczalne, a wydane na skutek takiego niedopuszczalnego zażalenia postanowienie obarczone jest wadą nieważności jako wydane bez podstawy prawnej. Przenosząc powyższe na rozpatrywaną sprawę stwierdzić należy, że skoro na postanowienie o zawieszeniu postępowania zażalenie nie przysługiwało, to organ nie powinien badać terminu do jego wniesienia, a na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 w zw. art. 101 § 3 Kpa wydać postanowienie o niedopuszczalności zażalenia, a nie wydawać postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.