II SA/Wa 1201/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Maria Werpachowska (sprawozdawca) Andrzej Góraj, Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W.Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego - oddala skargę - Wnioskiem z [...] grudnia 2015 r. W. Z. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Zarządu Dzielnicy [...] o najem lokalu na czas nieoznaczony. Uchwałą Nr [...] z [...] marca 2016 r. w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej o wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony, na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 statutu Dzielnicy [...] miasta [...], stanowiącego załącznik Nr 9 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 420) oraz § 24 ust. 1 w związku z § 4 i § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), zwana dalej Uchwałą, Zarząd Dzielnicy [...] odmówił zakwalifikowania skarżącej do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony i umieszczenia ww. na liście osób oczekujących na najem lokalu. W uzasadnieniu uchwały podano, iż skarżąca zamieszkuje wraz z matką – K. Z. - w lokalu nr [...] przy [...] w [...], który składa się z 1 pokoju o powierzchni 16,56 m2, powierzchni użytkowej 30,23 m2, zatem powierzchnia mieszkalna na 1 osobę zamieszkującą wynosi 8,28 m2. Obowiązujące kryterium metrażowe do wynajęcia lokalu z zasobu [...] wynosi nie więcej niż 6 m2 na osobę. Opłaty za używanie lokalu wnoszone są za 2 osoby. Na koncie lokalu nie ma zaległości w opłatach za używanie lokalu. Średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącej w okresie ostatnich 6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wyniósł [...] zł. Minimum dochodowe dla gospodarstwa wieloosobowego w dniu złożenia wniosku wynosiło 1.408,72 zł (źródłami dochodu gospodarstwa domowego są: umowa zlecenie i alimenty). Organ stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanek przepisu § 4 Uchwały do wynajęcia lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], gdyż przekracza kryterium metrażowe i dochodowe. Ponadto wskazał, że skarżąca wraz z matką zamieszkuje bez zgody właściciela w lokalu nr [...] przy [...] w [...]. W stosunku do nieruchomości, do której należy przedmiotowy lokal, zostały zgłoszone roszczenia byłych właścicieli hipotecznych lub ich spadkobierców oraz toczy się postępowanie dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego lecz dotychczas nie zostały wydane jakiekolwiek ostateczne decyzje uniemożliwiające dysponowanie przez [...] (poprzez najem) lokalami niewyodrębnionymi wchodzącymi w skład tej nieruchomości. [...] kwietnia 2016 r. skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazała, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje wraz z mamą od 2000 r. i w tym okresie wielokrotnie pobierane było oświadczenie o liczbie zamieszkujących osób. Natomiast nikt nie przeprowadził kontroli tożsamości zamieszkujących osób oraz nie kwestionował prawa skarżącej i jej matki do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Jednocześnie skarżąca wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji mieszkaniowej. Przedmiotowy lokal jest jedynym miejscem zamieszkania jakie może sobie zapewnić, bowiem sytuacja finansowa nie pozwala jej na zakup czy wynajem mieszkania. W odpowiedzi na to wezwanie Zarząd Dzielnicy [...] [...] podtrzymał swoje stanowisko odnośnie sposobu rozpatrzenia wniosku skarżącej. Wskazał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w § 4 Uchwały tj. przekroczone zostało kryterium metrażowe i kryterium dochodowe. W związku z powyższym nie ma podstaw do uznania, że uchwała z [...] marca 2016 r. Nr [...] została podjęta z naruszeniem prawa, a tym samym podstaw do jej uchylenia. W skardze na powyższą uchwałę, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca zarzuciła naruszenie § 31 ust. 1 Uchwały poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, które przyczyniło się do naruszenia jej uprawnienia do wejścia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje od 2000 r. Wraz z mamą zamieszkałyśmy za wiedzą i zgodą prababci – K. S., którego była głównym najemcą. Skarżąca zwróciła uwagę, że wielokrotnie w czasie zamieszkiwania pobierane było oświadczenie o liczbie zamieszkujących osób. Było to robione w siedzibie administracji, gdzie najemca (prababcia lub jej syn) składał oświadczenie. Przez wszystkie te lata nikt nie przeprowadził kontroli tożsamości zamieszkujących osób oraz nie kwestionował naszego prawa do zamieszkiwania w lokalu. W chwili obecnej Zarząd Dzielnicy powołuje się na stan wskazany w dokumentach stworzonych na podstawie nieprawdziwych oświadczeń. Stan ten nie oddaje rzeczywistego stanu faktycznego. Skarżąca podniosła, że przedmiotowy lokal mieszkalny jest jej jedynym miejscem zamieszkania i że nie jest w stanie zapewnić sobie innego miejsca zamieszkania, gdyż nie stać jej na zakup lub wynajem mieszkania. Ponadto podniosła, iż to administracja powinna sprawdzać, kto zamieszkuje w lokalu i czy ma do tego prawo. Gdyby zaniedbanie administracji nie nastąpiło i sprawa wynikłaby wcześniej, wówczas musiałby być zasądzony lokal socjalny. Zdaniem skarżącej nieprawdziwe jest podnoszone wielokrotnie twierdzenie, iż nie zamieszkuje ona w lokalu za zgodą właściciela. W sytuacji, gdy powołane do tego organy dokonywały kontroli liczby osób zamieszkujących i nie kwestionowały, iż w mieszkaniu zamieszkują osoby inne niż główny najemca, nie można mówić o niewyrażeniu chociażby dorozumianej zgody na zamieszkiwanie skarżącej i jej matki. Zdaniem skarżącej zostały spełnione przesłanki uregulowania na jej rzecz prawa najmu lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając, że zaskarżona uchwała podjęta została bez naruszenia prawa, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Argumentując swoje stanowisko organ wskazał, że zaskarżona uchwała dotyczyła odmowy zakwalifikowania skarżącej do wynajęcia lokalu mieszkalnego oraz umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony. Wniosek z [...] grudnia 2015 r. dotyczył bowiem wynajęcia lokalu na czas nieoznaczony, nie zaś regulacji tytułu prawnego do zajmowanego przez skarżącą lokalu nr [...] przy [...] w [...], tak jak to podnosi skarżąca w skardze. Stwierdził, że niezrozumiały jest argument, iż zaskarżona uchwała narusza § 31 ust. 1 Uchwały, gdyż nie był on podstawą rozpatrzenia wniosku skarżącej. Jednocześni organ zwrócił uwagę, że z informacji przekazanych przez Administrację Domów Komunalnych nr [...] w toku prowadzonego postępowania dotyczącego wstąpienia przez K. S. w stosunek najmu przedmiotowego lokalu w trybie art. 691 Kodeksu cywilnego wynika m.in., że K. S. zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy [...] w [...] z synem - K. S., zaś po śmierci K. S. K. S. zamieszkiwał w lokalu sam. Poruszona przez skarżącą kwestia zamieszkiwania przez nią i jej matkę w przedmiotowym lokalu przez ostatnie 16 lat nie ma pokrycia w składanych przez najemcę oświadczeniach dla potrzeb naliczania opłat za lokal o liczbie osób zamieszkujących w lokalu, czy też oświadczeniach złożonych w ramach Dzielnicowego Programu Weryfikacji Sposobu Wykorzystywania Mieszkaniowego Zasobu Dzielnicy [...] [...]. Skarżąca nie została wykazana przez najemcę w żadnym z tych oświadczeń jako osoba zamieszkująca w lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z [...] marca 2016 r. mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga na powyższą uchwałę została zgodnie z art. 52 § 4 P.p.s.a. poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, na które odpowiedź została doręczona skarżącej w dniu [...] czerwca 2016 r. Skarga została natomiast wniesiona w dniu 20 czerwca 2016 r., a więc w terminie trzydziestodniowym, określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. W tej sytuacji należało ją uznać za dopuszczalną. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji i administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. W przepisie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.) ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są jak wskazuje powyższy przepis, osoby niemające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Jeśli chodzi o zasady oraz tryb wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposób postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosków o najem lokali, ustawodawca w art. 21 ww. ustawy powierzył te kwestie radzie gminy. W rozpoznawanej sprawie upoważnienie zawarte w art. 21 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego realizuje uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., która w § 4 określa warunki, jakie muszą spełniać osoby ubiegające się o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy. Uchwała w § 4 postanawia, że lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nie nadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (pkt 1), a nadto, w których gospodarstwie domowym średni dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego (pkt 2). W świetle ustaleń poczynionych przez organ, skarżąca zamieszkuje obecnie razem ze swoją matką K. Z., bez tytułu prawnego, w lokalu nr [...] przy ul. [...] nr [...] w [...]. Jest to lokal jednopokojowy o pow. użytkowej 30,23 m2 i pow. mieszkalnej 16,56 m2. Przy dwóch osobach zamieszkujących w tym lokalu na jedną osobę przypada zatem 8,28 m2 powierzchni mieszkalnej. Nadto średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącej w okresie ostatnich 6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wyniósł [...] zł. Minimum dochodowe dla gospodarstwa wieloosobowego w dniu złożenia wniosku wynosiło 1.408, 72 zł. Na koncie lokalu nie ma zaległości w opłatach za jego używanie. W ocenie Sądu, w świetle powyższych ustaleń organ miał uzasadnione podstawy do tego, aby stwierdzić, iż skarżąca nie spełnia przesłanki zamieszkiwania w trudnych warunkach mieszkaniowych, o której mowa w § 4 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy, gdyż zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, w którym na osobę przypada więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej oraz przekracza minimum dochodowe przewidziane w pkt 2 powołanego wyżej przepisu. W skardze skarżąca wskazała, że skarżona uchwała narusza § 31 ust. 1 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy poprzez jego niezastosowanie, a podstawą takiego stanu było błędne ustalenie stanu faktycznego. Przyczyniło się to do naruszenia uprawnienia skarżącej do wejścia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu. Zdaniem Sądu zarzut ten jest nieuprawniony, bowiem wniosek W. Z. dotyczył zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony (co wynika wprost z wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r., znajdującego w aktach administracyjnych), a nie zaś uregulowania tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu w trybie § 31 ust. 1 uchwały. Z treści wskazanego przepisu wynika, że z osobami, które pozostały w lokalu po śmierci najemcy, a nie wstąpiły w stosunek najmy w trybie art. 691 Kodeksu Cywilnego lub pozostały w lokalu po opuszczeniu przez najemcę, może zostać zawarta umowa najmu zajmowanego lokalu, jeżeli spełnione zostaną łącznie warunki w nim wskazane. Skarżąca powołuje się, że w lokalu zamieszkiwała wspólnie z matką od 2000 r. jeszcze za życia prababki K. S.. Z akt sprawy wynika, że K. S. w lokalu nr [...] przy [...] w [...] mieszkała z synem K. S., który po jej śmierci wstąpił w stosunek najmu w trybie art. 691 Kodeksu cywilnego i mieszkał sam. Potwierdzają to oświadczenia najemcy składane dla potrzeb naliczania opłat za lokal o liczbie osób zamieszkujących w lokalu. Skarżąca nie została wykazana w żadnym z tych oświadczeń jako osoba zamieszkała w lokalu. Zauważyć też należy, że do śmierci K. S. czynsz płacony był za jedną osobę, natomiast po jego śmierci za dwie osoby, wówczas gdy w lokalu zamieszkała skarżąca z matką. Nadto z § 31 ust. 2 uchwały wynika, że przez osoby wymienione w ust. 1 rozumie się małżonka najemcy, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Skarżąca do tego grona osób nie należy. Reasumując, aby skarżąca mogła zostać zakwalifikowana do wynajęcia lokalu mieszkalnego z zasobu m. st. Warszawy musi spełniać łącznie przesłanki określone w § 4 pkt 1 i pkt 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy. Skarżąca przesłanek tych nie spełnia, gdyż zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, w którym na osobę przypada więcej niż 6m2 powierzchni mieszkalnej oraz przekracza minimum dochodowe, a zatem nie może być uznana za osobę pozostającą w trudnych warunkach mieszkaniowych. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.