II SA/Wa 1207/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 31 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. odmówić skarżącemu W.K. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 3. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu W.K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W.K. (dalej jako "skarżący") w dniu 25 czerwca 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. Skarga została opatrzona podpisem elektronicznym. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów (dalej jako "organ") wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że zgodnie z treścią znowelizowanego art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli stronie przysługuje prawo zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Tymczasem skarżący w dniu 8 czerwca 2018 r. złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2018 r., a następnie w dniu 25 czerwca 2018 r. skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący pismem z dnia 20 lipca 2018 r. został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie z dnia 20 lipca 2018 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 lipca 2018 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru k. 15 akt sądowych). Siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upłynął w dniu 30 lipca 2018 r. W wyznaczonym przez Sąd terminie skarżący nie podpisał skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Na mocy art. 9 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. nowe brzmienie otrzymał m.in. art. 52 § 2 i § 3 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 52 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (§ 3). Z powyższego wynika zatem, że w art. 52 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia albo poprzez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Tymczasem skarżący skorzystał z przysługującego środka zaskarżenia i w dniu 8 czerwca 2018 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże, w trakcie rozpatrywania przez organ ww. wniosku, skarżący w dniu 25 czerwca 2018 r. wniósł skargę na decyzję z dnia [...] maja 2018 r. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji złożenia (przed wniesieniem skargi) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2018 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji), doprowadziłoby do sytuacji, w której dwa podmioty, niezależnie od siebie, rozpoznawałyby różne środki zaskarżenia na ten sam akt administracyjny. Strona nie była uprawniona do wniesienia skargi - po uruchomieniu trybu weryfikacji decyzji z dnia [...] maja 2018 r. - w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (vide: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 326/18, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 564/18 oraz z dnia 25 stycznia 2018r. sygn. akt V SA/Wa 2072/18; publ. http://cbois.nsa.gov.pl). Nadto wskazać należy, że stosownie do art. 46 § 1 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia, podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, wymienienie załączników. Wniesienie pisma procesowego do sądu administracyjnego w tym skargi, za pomocą środków komunikacji elektronicznej i opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym nie spełnia warunku formalnego pisma procesowego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że takie pismo, po jego wydrukowaniu, jest dotknięte brakiem formalnym, który może być uzupełniony poprzez złożenie własnoręcznego podpisu na jego wydruku. W aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej za pomocą środków komunikacji elektronicznej (por. uchwała NSA z 12 maja 2014 r. sygn. akt I OPS 10/13, wskazane orzeczenie dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że wezwanie z dnia 20 lipca 2018 r. do podpisania skargi, zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 23 lipca 2018 r. W tej sytuacji, skarżący obowiązany był podpisać skargę w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, tj. nie później, niż do dnia 30 lipca 2018 r. W zakreślonym terminie skarżący nie podpisał skargi, zatem skarga - jako niedopuszczalna - podlega odrzuceniu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia. W tym stanie rzeczy nie było podstaw także do rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sąd, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odstąpił zatem od merytorycznego jego rozpatrywania. Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia. Sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012 r., II GZ 101/12, LEX nr 1145541). Także wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżący w tej sprawie jest zwolniony z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć.