II SA/Wa 1211/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oddala skargę. M. L. w dniu 28 czerwca 2024 r. zgłosiła się do Urzędu Pracy [...] w celu dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna. Po poświadczeniu przez nią własnoręcznym podpisem przekazanych danych i złożeniu, w obecności pracownika organu zatrudnienia i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, stosownych oświadczeń, w tym m.in., że jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia, Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] lipca 2023 r. orzekł o uznaniu pani L. z dniem [...] czerwca 2023 za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Od tej decyzji pani M. L. wniosła odwołanie do Wojewody [...], wnosząc o przyznanie jej prawa do zasiłku. Na skutek złożonego środka zaskarżenia Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] lipca 2023 r., działając w oparciu o przepis art. 132 k.p.a. zmienił kwestionowaną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku w ten sposób, że odmówił pani L. przyznania prawa do zasiłku od dnia [...] czerwca 2023 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 8 ustawy o promocji, prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu od dnia rejestracji jeżeli, zarejestrował się jako bezrobotny w okresie, zgłoszonego do Centralnej Ewidencji i informacji o Działalności Gospodarczej, zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Wobec tego, na podstawie art. 75 ust. 2 pkt 2 tej samej ustawy, prawo do zasiłku będzie przysługiwało pani L. po okresie 90 dni od dnia zarejestrowania się w Urzędzie Pracy. Następnie, decyzją nr [...] z [...] września 2023 r. Prezydent [...] orzekł o przyznaniu pani L. prawa do zasiłku od dnia [...] września 2023 r. do dnia [...] grudnia 2023 r. w wysokości 1 491,90 zl brutto miesięcznie. Decyzją nr [...] z [...] listopada 2023 Prezydent [...], na zasadzie art. 42a ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przyznał pani M. L. stypendium w wysokości 20% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 od dnia rozpoczęcia uczestnictwa w zajęciach przewidzianych programem studiów, tj. od dnia [...] października 2023 r. W dniu [...] grudnia.2023 r. urząd pracy wygenerował wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikało, że pani M. L. pełni funkcję prezesa zarządu w B. Sp. z o. o. i nie została zawieszona w czynnościach. W związku z powyższym Prezydent [...] postanowieniem znak [...] z [...] stycznia 2024 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 i art. 150 § 1 z m.st. k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. w części dotyczącej uznania pani L. z dniem [...] czerwca 2023 r. za osobę bezrobotną. W uzasadnieniu organ wskazał, że powyższe następuje w związku z pozyskaniem informacji o pełnieniu przez panią L. funkcji prezesa zarządu w B. Sp. z o. o. Jednocześnie organ powiadomił ww. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się na piśmie co do zebranych dowodów i materiałów, zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowienie zostało wysłane do strony za pośrednictwem operatora pocztowego listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres do korespondencji wskazany w "karcie rejestracyjnej bezrobotnego" i uznane za skutecznie doręczone [...].01.2024 r. Pani M. L. nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Następnie decyzją nr [...] z [...] lutego 2024 r. Prezydent [...] orzekł o: 1- uchyleniu w części decyzji z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] orzekającej o uznaniu pani L. z dniem [...] czerwca 2023 r. za osobę bezrobotną; 2- odmowie uznania pani L. za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca 2023 r. Od powyższej decyzji pani M. L. złożyła odwołanie do Wojewody [...], który decyzją z [...] maja 2024r. utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że informacje pozyskane KRS a dotyczące członkostwa skarżącej w zarządzie spółki z o.o. stanowiły podstawę do wznowienia postępowania. Dalej organ przywołał art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwanej dalej ustawą o promocji, zawierający definicję pojęcia "osoba bezrobotna". Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie kwestia sporna sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy osoba będąca prezesem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może posiadać status bezrobotnego w okresie pozostawania w zarządzie spółki, a zatem czy wykazuje "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten według organu musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość, co do zasady, do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Rozwijając tą myśl organ wskazał, że w myśl art. 201 § 1 k.s.h. zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Zarząd jest organem obligatoryjnym w spółce z o.o., jego powołanie jest jednym z wymogów powstania spółki z o.o. (art. 163 pkt 3 k.s.h.). Istotę zarządu można sprowadzić do tezy, że jest to organ zajmujący się bieżącą działalnością spółki we wszelkich jej aspektach. Wniosek taki uwydatnia użyte w art. 201 § 1 k.s.h. sformułowanie: "prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę". W jego ramach ustawodawca zestawia sferę dwóch płaszczyzn możliwej aktywności, a mianowicie wewnętrznej poprzez prowadzenie spraw oraz zewnętrznej poprzez reprezentowanie spółki. Prowadzenie spraw spółki obejmuje realizację stosunków wewnętrznych, które ogranicza się, co do zasady, do czynności faktycznych, organizacyjnych. Należy zatem przyjąć, że prowadzenie spraw jest niejako procesem, polegającym na podejmowaniu uchwał, wydawaniu decyzji i opinii, organizowaniu działalności spółki w celu realizacji jej zadań i osiągnięcia jak najlepszych wyników gospodarczych Reprezentowanie zaś spółki polega na składaniu i przyjmowaniu w jej imieniu oświadczeń woli. Obejmuje ono przede wszystkim czynności prawne dokonywane przez spółkę w obrocie cywilnoprawnym. Do sfery tej należy również zaliczyć występowanie spółki jako osoby prawnej przed organami administracyjnymi i sądami. Z takiego punktu widzenia może być mowa o reprezentacji tzw. czynnej np. składanie oświadczeń na zewnątrz i tzw. biernej np. przyjmowanie oświadczeń oraz odbiór pism, skierowanych do spółki. W związku z powyższym, mając na względzie charakter funkcji jaką pani L. pełni w spółce, organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta [...], że nie może ona zostać uznana za osobę bezrobotną, ponieważ nie jest osobą "zdolną i gotową" do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji, że będą badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Nie jest również obowiązkiem organu ciągłe monitorowanie jakie czynności, w jakim wymiarze czasowym i kiedy podejmie pani L. jako prezes zarządu spółki i dokonywanie bieżącej analizy, czy i kiedy przybiorą one rozmiary uniemożliwiające jej pełną dyspozycyjność, czyli usuwające przesłankę pełnej gotowości do podjęcia pracy. Co zaś tyczy się podnoszonej przez stronę kwestii wypełnienia podczas rejestracji oświadczenia zgodnie z sugestią pracownika urzędu o pełnieniu bądź nie funkcji w spółce prawa handlowego Wojewoda [...] zauważył, że obowiązek składania tego typu oświadczenia nie wynika z przepisów ustawy o promocji, co oznacza że organ nie miał podstaw do jego żądania. Z akt sprawy wynika, że ww. oświadczenie było dodatkowe. Niemniej jednak w ocenie organu skoro pani L. pełniła funkcję w spółce prawa handlowego, powinna zaznaczyć opcję odpowiadającą aktualnemu stanowi faktycznemu, a nie kierować się sugestią pracownika. Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiodła M. L. zarzucając organowi : 1. Naruszenie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy: podnosząc, że w jej przypadku organ błędnie przyjął, że pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia. 2. Błędne zastosowanie orzecznictwa m.in. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2016 r., sygn. akt IOSK 1982/14, który dotyczy specyficznych okoliczności niezwiązanych bezpośrednio z jej sytuacją. Wskazała, ze w szczególności, pełnienie funkcji członka zarządu w jej przypadku nie wiąże się z wykonywaniem czynności operacyjnych ani obowiązków, które uniemożliwiałyby jej podjęcie zatrudnienia. 3. Niezastosowanie zasady proporcjonalności, która nakazuje, aby środek administracyjny (w tym nie uznanie osoby za bezrobotną) był odpowiedni, konieczny i proporcjonalny w stosunku do celu, który ma zostać osiągnięty wskazując, że w jej przypadku nie uznanie za osobę bezrobotną na podstawie pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki jest nadmiernie restrykcyjne i nieuzasadnione. W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy osoba zasiadająca w zarządzie spółki z o.o. może być uznana za zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie. W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - za bezrobotnego uznaje się (...) osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zawarta w/przywołanym przepisie definicja osoby bezrobotnej skonstruowana została w istocie z dwu części. W pierwszej z nich wskazuje się na przesłanki pozytywne, czyli na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych tj. okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za bezrobotnego. Szczególnego podkreślenia wymaga to, że wszystkie niezbędne wymogi pozytywne muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu. Nie jest też możliwe odstąpienie od nich nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Kwestie statusu bezrobotnego nie zależą bowiem od uznania organów orzekających. Brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 upz ma charakter kategoryczny. Żadne inne okoliczności poza wymienionymi w ustawie nie mogą więc mieć w przedmiotowych sprawach istotnego znaczenia. Bezrobotnym może więc być jedynie osoba niepozostającą w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu a przede wszystkim osoba posiadająca zdolność do podjęcia zatrudnienia. Formułując powyższą konkluzję tut. Sąd zobowiązany jest podkreślić, że celem rejestracji w charakterze bezrobotnego - z założenia samego ustawodawcy - jest nie tylko uzyskanie określonych świadczeń z Funduszu Pracy, ale głównie znalezienie dla zainteresowanego pracy. Koniecznym zatem jest, aby ta osoba była pełnoletnia i nie przekroczyła ustalonego limitu wieku oraz posiadała zdolność do czynności prawnych (pełną bądź ograniczoną), a także by stan jej zdrowia pozwalał na podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, a w przypadku niepełnosprawności- na podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy. Nie sposób też abstrahować od tego, ze z przepisu art. 2 ust.1 pkt 2 upz wynika jeszcze przesłanka stanowiąca istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Mimo, że ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy", to kierując się zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego wymogu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Oczywiście taka deklaracja także jest niezbędna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost (a nie w sposób tylko dorozumiany) i w konkretnej formie (podpisanie w obecności urzędnika formuły oświadczenia znajdującego się na karcie rejestracyjnej) uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. Powyższa przesłanka jest istotnym elementem definicji bezrobotnego, a z definicją tą związane jest nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. Dlatego gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych (tak NSA w wyroku z 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3204/15, baza CBOIS). Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy wskazać należało, iż okolicznością niesporną było pełnienie przez skarżącą funkcji prezesa zarządu spółki z o.o. W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki, przy badaniu zdolności do podjęcia zatrudnienia istotne znaczenie ma nie to, czy czynności członka zarządu spółki są wykonywane odpłatnie ani to, czy codziennie wymagają podejmowania wielu działań lecz to, że na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. W myśl art. 201 § 1 ksh, zarząd jako jedyny organ prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Oznacza to, że w zakresie działalności gospodarczej jest on jedynym upoważnionym do prowadzenia tej działalności. W przedmiotowej sprawie te uprawnienia i zarazem obowiązki dotyczą również skarżącej, jako że została ona wybrana do pełnienia funkcji prezesa, nie zrzekła się tej funkcji, ani nie została zawieszona w swoich prawach, ani też w żaden inny sposób nie wykazała, że ujawniony w rejestrze skład zarządu jest nieaktualny. Nie sposób w okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać, że piastowana przez skarżącą funkcja miała charakter wyłącznie "tytularny". Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych które to motywy tut. Sąd w pełni podziela (wyroki NSA z 25 maja 2016 r., sygn. akt: I OSK 1982/14, Lex 2108316 i I OSK 1983/14, Lex 2108317, z 1 marca 2017 r., sygn.. akt I OSK 3283/15, baza CBOIS). Jako dodatkowy argument należało przywołać fakt, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego jeszcze pod rządem rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. nr 57, poz. 502 ze zm., dalej kh), utrwalił się pogląd, że status prawny członka zarządu ukształtowany został w sposób szczególny. Przy wykonywaniu swych obowiązków winien dokładać staranności sumiennego kupca (art. 292 § 2 kh); objęcia stanowiska w danej spółce mimo braku wykształcenia lub wiadomości potrzebnych do prowadzenia jej spraw jest naruszeniem wymaganej staranności i sumienności (przykładowo – uzasadnienie wyroku SN z 6.6.1997 r., III CKN 65/97, OSNC 1997/ 11/181, s. 75). Pogląd ów pozostaje aktualny pod rządem ksh, skoro ustawodawca nakłada na członka zarządu, przy wykonywaniu swych obowiązków, powinność dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swej działalności (art. 293 § 2 ksh; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wolters Kluwer 2010, s. 1234-1235, 1239-1240, uw. 1, 6; A. Szajkowski, M. Tarska w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz C.H. Beck 2014 t. II s. 929-930 nb 3-8). Reasumując, w ocenie tut. Sądu nie można w niniejszej sytuacji przyjąć, iż skarżąca była osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie skoro pełniła równocześnie funkcję prezesa spółki z o.o.. Bez znaczenia w tej sprawie pozostaje okoliczność czy pełnienie ww. funkcji jest działalnością nieodpłatną czy odpłatą jak też to, czy wykonywanie czynności członka zarządu jest mniej lub bardziej czasochłonne. W orzecznictwie NSA jest prezentowany pogląd, który skład orzekający podziela, że nie jest rolą organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, iż będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej (por. wyroki NSA z : dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/11, z dnia 9 listopada 2016r., sygn. akt I OSK 619/15). Stwierdzenie prowadzenia omawianej aktywności stanowi więc dostateczną podstawę do uznania niespełnienia przesłanki gotowości do pracy. Żaden z argumentów podniesionych w skardze nie prowadzi do wniosku, że art. 2 ust. 1 pkt 2 upz został w kontrolowanej sprawie błędnie zastosowany. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz.935).