II SA/Wa 122/17
WyrokWSA w Warszawie2017-07-19
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Janusz Walawski, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji pozbawiającej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku może zostać wydana z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli naruszenie to polegało na niewłaściwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego lub procesowego, a nie na oczywistej sprzeczności z prawem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody, uznając, że organy te błędnie zastosowały instytucję stwierdzenia nieważności decyzji. Rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, wymaga oczywistej sprzeczności między treścią przepisu a rozstrzygnięciem, a także wystąpienia skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa, nawet jeśli prowadzi do błędnego rozstrzygnięcia, nie jest równoznaczne z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymującej w mocy decyzję Wojewody, która stwierdziła nieważność decyzji Starosty o utracie przez J. D. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu pobierania świadczenia przedemerytalnego. Skarżący zarzucił organom nadzoru niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., twierdząc, że decyzja Starosty nie naruszała prawa rażąco, a organy nadzoru nie wykazały spełnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Maria Werpachowska, Protokolant spec. Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...].
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. D., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] stwierdzającej z urzędu nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] stycznia 2010 r. z powodu pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] stycznia 2010 r.
Decyzja wydana została w następującym stanie sprawy: w dniu [...] maja 2009 r. J. D. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] celem dokonania rejestracji. Na podstawie przedłożonych przez niego w dniu rejestracji dokumentów decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Starosta [...] uznał go za osobę bezrobotną z dniem [...] maja 2009 r. oraz przyznał od dnia [...] maja 2009 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnego w wysokości brutto [...] zł miesięcznie na okres [...] miesięcy.
W związku z nabyciem przez J. D. prawa do świadczenia przedemerytalnego, decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Starosta [...] pozbawił go statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnego od dnia [...] stycznia 2010 r.
Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. ZUS [...] Oddział w [...], Inspektorat w [...] poinformował PUP w [...], że J. D. został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę zlecenia w okresie od dnia [...] maja 2009 r. do nadal. W dniu [...] marca 2013 r. do PUP w [...] wpłynęła umowa zlecenia z dnia [...] stycznia 2008 r. zawarta pomiędzy J. D. a G. Umowa ta została zwarta na czas nieokreślony, od dnia [...] stycznia 2008 r.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie: 1) zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]; 2) zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. wydaną w wyniku wznowienia postępowania, Starosta [...] uchylił ww. decyzje ostateczne i orzekł o odmowie uznania J.D. za osobę bezrobotną od dnia [...] maja 2009 r. z powodu wykonywania innej pracy zarobkowej.
W wyniku rozpoznania wniosku J. D. z dnia [...] grudnia 2013 r. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...].
Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. J. D. wniósł o doręczenie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]. W tym dniu, strona otrzymała kopię ww. decyzji. Następnie w dniu [...] lutego 2014 r. J. D. wniósł odwołanie od ww. decyzji Starosty [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania z powodu nieskutecznego doręczenia omawianej decyzji. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 413/14 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne z powodu cofnięcia przez stronę skargi.
W dniu [...] kwietnia 2014 r. tj. przed rozstrzygnięciem przez WSA w Łodzi, Starosta [...] doręczył J. D. decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...].
Następnie w dniu [...] maja 2014 r. J. D. złożył odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Wojewoda [...] zawiesił postępowanie odwoławcze. Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Wojewoda [...] podjął zawieszone postępowanie.
Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej.
Starosta [...] decyzją [...] listopada 2014 r. nr [...] orzekł o odmowie uznania J. D. za osobę bezrobotną od dnia [...] maja 2009 r. z powodu wykonywania innej pracy zarobkowej. W wyniku złożonego odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał do ponownego rozpoznania.
Niezależnie od powyższego, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o utracie przez J. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2010 r. z powodu pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] stycznia 2010 r.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja
2009 r. Decyzją z dnia [...] marca 2015r. nr [...] wydaną w wyniku wznowienia postępowania, Starosta [...] stwierdził, że: 1. decyzja ostateczna Starosty [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] o uznaniu J. D. z dniem [...] maja 2009 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] maja 2009 r. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres [...] miesięcy, została wydana z naruszeniem prawa; 2. decyzja określona w pkt 1 nie podlega uchyleniu z uwagi na upływ pięciu lat od dnia jej doręczenia stronie.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2016 r. Wojewoda [...] poinformował J. D. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 w związku z art. 16 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2016 r., poz. 645 z późn. zm ), stwierdził z urzędu nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...].
W uzasadnieniu Wojewoda przytoczył m.in. przepis art. 156 k.p.a., powołał poglądy prezentowane w zakresie instytucji stwierdzenia nieważności, a także wznowienia postępowania. Przywołał przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. decyzji, tj. w dniu [...] grudnia 2014 r. definiujący pojęcie bezrobotnego. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. decyzji, tj. w dniu [...] grudnia 2014 r. starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który m. in. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Jednym z tych warunków jest niepozostawanie w zatrudnieniu. Wykonywanie innej pracy zarobkowej, jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług, m.in. na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym także umowy zlecenia. Osoba bezrobotna winna spełniać ww. warunki nie tylko w dniu rejestracji, ale także w okresie pozostawania w ewidencji bezrobotnych. Organ stwierdził, że bezwzględnie obowiązującym warunkiem uprawniającym do posiadania statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu. Brak tego elementu skutkuje z mocy samej ustawy utratą statusu osoby bezrobotnej, a organ zatrudnienia jest zobowiązany do wydania z urzędu decyzji w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Omawiana decyzja ma charakter decyzji związanej, a zatem nie mieści się w ramach uznania administracyjnego.
W dalszej części uzasadnienia Wojewoda wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób bezsporny potwierdza, że w dniu [...] grudnia 2014 r., tj. w dniu wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r., Starosta [...] wiedział i był począwszy od dnia [...] marca 2013 r. w posiadaniu dokumentów, że J. D. został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego oraz zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę zlecenia od dnia [...] maja 2009 r. W dniu [...] marca 2013 r. na dziennik PUP w [...] wpłynęła zaś kserokopia umowy zlecenia z dnia [...] stycznia 2008 r. Ponadto z treści ww. umowy wynika także, iż została ona zawarta na okres od dnia [...] stycznia 2008 r. na czas nieokreślony.
W związku z opisanymi powyżej okolicznościami, w ocenie organu nadzoru wydanie przez organ I instancji decyzji w dniu [...] grudnia 2014 r. o utracie przez J. D. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] stycznia 2010 r. z powodu pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] stycznia 2010 r., w sposób istotny narusza art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wojewoda stwierdził, że J. D., jak wynika z przedłożonych dokumentów w dniu [...] maja 2009 r. w ogóle nie powinien zostać zarejestrowany jako osoba bezrobotna i uzyskać prawo do zasiłku dla bezrobotnego, a tym bardziej w ocenie Wojewody [...] nie powinien utracić statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnego z dniem [...] stycznia 2010 r. z powodu pobierania świadczenia przedemerytalnego. J. D. wniósł odwołanie od tej decyzji.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołaną już na wstępie decyzją
nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r.
W uzasadnieniu Minister ustalił, tak jak organ I instancji, że wydając kwestionowaną decyzję Starosta [...] nie zwrócił uwagi na fakt, iż w dniu [...] grudnia 2014 r. Starosta [...] wiedział i był począwszy od dnia [...] marca 2013 r. w posiadaniu dokumentów, że J. D. został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego oraz zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę zlecenia od dnia [...] maja 2009 r. Przywołał przepis art. 2 ust. 1 pkt 2, ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. decyzji, tj. w dniu [...] grudnia 2014 r. definiujący pojęcie bezrobotnego, a także art. 2 ust. 1 pkt 11 i art. 33 ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy. Wskazał, że decyzja pozbawiająca statusu bezrobotnego ma charakter decyzji związanej, nie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Fakt zatrudnienia (zarobkowania) lub podjęcia w czasie zarejestrowania w urzędzie pracy jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bez względu na wysokość wynagrodzenia, skutkuje brakiem możliwości uzyskania lub utratą statusu osoby bezrobotnej.
Minister wskazał, że Starosta [...] nie ustalił stanu faktycznego i prawnego obowiązującego czym naruszył ponadto zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., nieprawidłowo rozpatrzył stan faktyczny sprawy (ar. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).
Minister wskazał przy tym, że J. D. prawidłowo w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. wskazał, że decyzja z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] nadal pozostaje w obrocie prawym. Powyższa okoliczność nie jest kwestionowana w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września w 2016r. Decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] nadal kształtuje stosunek prawny. Minister stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie Starosta [...] rażąco naruszył art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W konsekwencji zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. stała się przedmiotem skargi J. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zarzucił naruszenie:
a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (w zw. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie:
- wskutek bezzasadnego przyjęcia, że badana w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja Starosty [...] z dnia [...].12.2014 r. znak [...] obarczona była jakimkolwiek naruszeniem prawa, w sytuacji gdy organ wydając tą decyzję związany był treścią decyzji Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...].05.2009r., nr [...], znak [...] w przedmiocie uznania J. D. za osobę bezrobotną od dnia [...].05.2009 r. , czyli prejudycjalnym faktem bycia osobą bezrobotną na dzień [...].05.2009 r. i aby pozbawić stronę statusu osoby bezrobotnej Starosta jako organ wydający badaną decyzję mógł brać pod uwagę tylko nowe okoliczności zaistniałe po dniu [...].05.2009 r. i tak właśnie uczynił,
- poprzez uznanie, że rażące naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności badanej decyzji może polegać na naruszeniu art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegającym na niedostatkach postępowania wyjaśniającego i błędnym ustaleniu stanu faktycznego, bez uwzględnienia charakteru tych przepisów,
- poprzez bezzasadne przyjęcie, że decyzja może być obarczona zarówno rażącym naruszeniem przepisu postępowania (w związku z błędnym ustaleniem stanu faktycznego) jak i rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego,
- oraz (przy przyjęciu za podstawę ustalenia organu co do zaistnienia naruszenia prawa w badanej decyzji) poprzez dowolne, arbitralne stwierdzenie przez organ, że stwierdzone naruszenia prawa były rażące, a to wskutek zaniechania zastosowania przez organ kryteriów, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie, czy stwierdzone naruszenie prawa mogło być uznane za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. tj. m.in. kryterium oczywistości danego naruszenia prawa na pierwszy rzut oka (co zasadniczo prawie nigdy nie jest możliwe do stwierdzenia gdy chodzi o niedostatki postępowania wyjaśniającego) oraz kryterium doniosłości skutków społeczno-gospodarczych, a tym samym z jednoczesnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zamieszczenia jakiegokolwiek uzasadnienia decyzji w powyższym zakresie odnoszącego się do stanu sprawy pomimo deklaratywnego uprzedniego (zanim nastąpiła subsumpcja) przedstawienia przez organ zasadniczo prawidłowej wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa",
b) naruszenie art. 16 § 1 k.p.a. (w zw. z art. 2 Konstytucji RP) w zw. z art. 33 ust.4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez pośrednie naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych a tym samym zasady demokratycznego państwa prawnego (zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady bezpieczeństwa prawnego - stabilności i przewidywalności sytuacji prawnej obywateli, ochrony praw nabytych), przy jednoczesnej błędnej wykładni art. 33 ust. 4 w/wym ustawy, a to w konsekwencji przedstawienia przez organ takich argumentów na rzekome istnienie wad decyzji badanej, z których wynika, że zdaniem organu badana decyzja (Starosty [...] z dnia [...].12.2014 r. znak [...]) wówczas byłaby prawidłowa, gdyby uwzględniała fakt, że J. D. nigdy nie był osobą bezrobotną, a zatem gdyby nie uwzględniała ona mocy wiążącej (prejudycjalności) ostatecznej decyzji Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...].05.2009r., nr [...], w przedmiocie uznania go za osobę bezrobotną od dnia [...].05.2009 r., podczas gdy pozbawienie statusu osoby bezrobotnej w trybie art. 33 ust. 4 w/wym. ustawy może nastąpić tylko na podstawie nowych okoliczności zaistniałych już po wiążącym uznaniu danej osoby za osobę bezrobotną w innym trybie, a zatem z koniecznością uwzględnienia faktu, że dana osoba była uznana za osobą bezrobotną w dniu wskazanym w decyzji wydanej w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną (przyznania statusu osoby bezrobotnej) i w dalszym okresie po tym dniu aż do zaistnienia nowych okoliczności bądź do usunięcia tej decyzji w trybie nadzwyczajnym.
W uzasadnieniu podniósł m.in., że przedmiot postępowania prowadzone w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest inny niż przedmiot postępowania w przedmiocie "przyznania statusu osoby bezrobotnej". W postępowaniu w trybie art. 33 ust. 4 nie chodzi o kontrolowanie prawidłowości decyzji o "przyznaniu statusu osoby bezrobotnej". Skarżący wskazał, że ostateczną decyzją z dnia [...].03.2015r. nr [...] Starosta [...] zakończył postępowanie wznowieniowe i wprawdzie stwierdził w trybie art. 151 § 2 k.p.a., iż decyzja z dnia [...].05.2009r., Nr [...], o uznaniu J. D. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych została wydana z naruszeniem prawa, jednakże stwierdził, iż decyzja ta nie podlega uchyleniu. Tym samym decyzja z dnia [...].05.2009r., Nr [...], nadal pozostaje w obrocie prawnym i w zakresie tego o czym rozstrzyga pozostaje wiążąca dla wszystkich organów i Sądów. Była ona wiążąca zarówno dla organu wydającego decyzję badaną jak i dla organów prowadzących przedmiotowe postępowanie w trybie nadzwyczajnym. W związku z powyższym należy dojść do wniosku , że organ wydający badaną decyzję, w ogóle nie naruszył przepisów prawa w zakresie postępowania wyjaśniającego i prawidłowo ustalił stan faktyczny, że J. D. był osobą bezrobotną od [...].05.2009 r., a od [...].01.2010 r. rozpoczął on pobieranie świadczenia przedemerytalnego (tzw. pierwsza nowa okoliczność wpływająca na status osoby bezrobotnej po jego "przyznaniu"). Co do tego faktu, że J. D. był osobą bezrobotną od [...].05.2009 r. związany był bowiem mocą wiążącą decyzji z dnia [...].05.2009r., Nr [...]. Starosta nie może w trybie "pozbawienia statusu bezrobotnego" dokonywać weryfikacji innej ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za osobę bezrobotną. Decyzję w trybie pozbawienia statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 ustawy) podejmuje się tylko co do osoby której status ten przysługiwał (na podstawie decyzji wydanej w innym przedmiocie i w innym trybie- tj. na podstawie art. 33 ust 1 ustawy) i w oparciu o nowe okoliczności zaistniałe już po stwierdzeniu tego statusu od określonego dnia, tj. zaistniałe już po tym dniu. Jeśli natomiast byłoby tak, że błędna byłaby sama decyzja o uznaniu danej osoby za osobę bezrobotną to jej skutki prawne mogą być uchylone tylko po wzruszeniu tej właśnie konkretnej decyzji w jednym z przepisanych trybów nadzwyczajnych.
Tym samym sposób identyfikacji przez organ II instancji rzekomych wad decyzji badanej (błędne ustalenie co do ich zaistnienia) zarazem oznacza pośrednie naruszenie przez ten organ zasady trwałości decyzji administracyjnej. Brak było
w ocenie skarżącego podstaw do wydania zaskarżonej decyzji ponieważ badana decyzja była wydana zgodnie z obowiązującym prawem, w szczególności bez jego rażącego naruszenia, a (abstrahując od braku naruszenia prawa w ogóle) organ wydający zaskarżoną decyzję w ogóle nie uzasadnił dlaczego uznał ustalone przez siebie naruszenia prawa za rażące, nie zastosował żadnego z powszechnie uznawanych kryteriów oceny tego, czy dane naruszenie było rażące, czy też nie osiągnęło tego kwalifikowanego stopnia.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej k.p.a.
Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych
w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (v. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1888/10, Lex nr 1069632; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej błędnie przyjął w tej sprawie, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] rażąco narusza prawo, tj. art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nadto, Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] września 2016 r. nr [...], powołując przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w decyzji w istocie nie stwierdził, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w sposób rażący narusza prawo. Organ nadzoru stwierdził jedynie, że decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. w sposób istotny narusza art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Powyższe stwierdzenie nie jest tożsame z rażącym naruszeniem prawa, a tylko takie naruszenie pozwala na zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewoda [...] nie dokonał w istocie wykładni przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i nieprawidłowo zastosował go w niniejszej sprawie, co miało wpływ na jej wynik. Uchybienia tego – w zakresie braku w decyzji jakichkolwiek rozważań organu nadzoru I instancji co do rażącego naruszenia prawa w kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. – nie dostrzegł organ II instancji, niezasadnie utrzymując w mocy decyzję Wojewody [...], czym naruszył nadto przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Prawidłowo organ II instancji stwierdził, że rażące naruszenie prawa
w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, o czym była już mowa także na wstępie rozważań. Twierdzenia tego nie odniósł jednakże organ do niniejszej sprawy.
Wskazania wymaga, że w sprawie tej nie zachodzi oczywista sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisu prawa. Rozstrzygnięcie decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o utracie przez J. D. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] stycznia 2010 r. z powodu pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] stycznia 2010 r. nie pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) definiującym pojęcie osoby bezrobotnej. Starosta [...] w kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. powołał się na przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia (...), jednoznacznie wskazujący, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: m.in. nie pobiera świadczenia przedemerytalnego. Starosta [...] ustalił, że J. D. świadczenie przedemerytalne pobierał od [...] stycznia 2010 r. Z tego względu Starosta [...] stwierdził utratę przez J. D. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] stycznia 2010 r. powołując się na art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który: nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2.
Wskazanie organu II instancji, że Starosta [...] nieprawidłowo "rozpatrzył stan faktyczny sprawy" nie stanowi o oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...).
W sprawie tej dodatkowo wskazania wymaga, że czym innym jest niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa, co w odniesieniu do art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...), starał się wykazać w decyzji nadzorczej Wojewoda [...]
i Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a którego to twierdzenia Sąd nie podziela, a czym innym rażące naruszenie prawa. W decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nie mamy do czynienia z jawną sprzecznością treści przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) z treścią tej decyzji. Nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego stanowi podstawę do stwierdzenia utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Okoliczność, że organ nadzoru uważa, że stronie
w ogóle nie powinien być przyznany status osoby bezrobotnej nie oznacza, że Starosta [...] stwierdzając utratę przez J. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2010 r. rażąco naruszył prawo. Bezsporne jest przy tym, że chwili wydania przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2009 r. o uznaniu J. D. za osobę bezrobotną od dnia [...] maja 2009 r. przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] maja 2009 r.
Wskazywane przez organy nadzoru niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 33 ust. 4 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślić należy przy tym, że poza niewykazaniem oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. a przepisem prawa, w sprawie tej w żaden sposób nie wykazano, aby skutki, które wywołuje kwestionowana w trybie nadzoru decyzja Starosty [...] były niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, co także stanowi o naruszeniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez organ I i II instancji.
Sąd za zasadny uznał tym samym zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 156
§ 1 pkt 2 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie odnosząc się do ogólnych uwag na temat trybu nieważnościowego poczynionych przez skarżącego
w skardze, Sąd wskazuje, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może odnosić się zarówno do naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, choć naruszenie przepisów o charakterze czysto proceduralnym może być podstawą stwierdzenia nieważności zasadniczo wówczas, gdy ustawodawca jasno
i wyraźnie wymaga dochowania określonego warunku procesowego, jak też jego pominięcie nie da się pogodzić z porządkiem prawnym (v. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2525/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe nie miało miejsca w niniejszej sprawie, albowiem, jak wskazano już wyżej, błędnie podnoszone przez organy nadzoru niewłaściwe zastosowanie wskazanych wyżej przepisów ustawy
o promocji zatrudnienia (...) wynikające, czy to z braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, czy też jego niewłaściwej oceny, nie jest równoważne
z rażącym naruszeniem prawa na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Dodatkowo jedynie Sąd zauważa, iż błędnie organ II instancji wskazał
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nieważnościowej, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania jest pozbawienie J. D. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyłącznie dokonanie przez organ nadzoru ustalenia, czy kwestionowana decyzja obarczona jest przesłanką nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tej sprawie badaniu przez organy podlegała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło