II SA/Wa 122/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze sprzeciwu D. K. od orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala sprzeciw. Zaskarżonym sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., działając m.in. na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 84 ust. 2 i art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2024 r., poz. 248), po rozpatrzeniu odwołania D. K. od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...], uchyliła zaskarżone orzeczenie i poleciła ponowne rozpatrzenie sprawy przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w [...] zakończone wydaniem nowego orzeczenia zgodnego ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia decyzji organ stwierdził, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w orzeczeniu z dnia [...] września 2024 r. rozpoznała: 1. Utrwalone wodonercze prawostronne miernego stopnia w przebiegu zwężenia moczowodu prawego leczone operacyjnie (06.2024 - przeszczepienie moczowodu prawego), z nawracającymi objawami zakażenia układu moczowego od czasu zabiegu, u osoby z kamicą oraz zwapnieniami nerki prawej, do dalszego leczenia specjalistycznego - § 49 pkt 1, § 48 pkt 9 (w zast.) załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2024 r. poz. 466), 2. Niewielkie ograniczenie funkcji ruchowej prawego stawu skokowego po przebytym wygojonym jego skręceniu z infrakcją kostki przyśrodkowej z oderwaniem jej wolnego fragmentu, który to fragment został operacyjnie usunięty w odroczonym terminie, nieznacznie upośledzające sprawność dynamiczną kończyny dolnej prawej - § 77 pkt 6, 3. Niewielkie ograniczenie funkcji ruchowej barku prawego po przebytym wygojonym uszkodzeniu ścięgna mięśnia nadgrzbietowego typ PASTA oraz więzozrostu barkowo-obojczykowego prawego z następowymi zmianami zwyrodnieniowymi tego stawu, umiarkowanie upośledzające sprawność dynamiczną kończyny górnej prawej - § 77 pkt 6, 4. Przebyte złamanie nasady dalszej piszczeli i przynasady dalszej strzałki prawej z podwichnięciem w stawie skokowym prawym - § 75 pkt 1, § 77 pkt 5, 5. Blizna pooperacyjna okolicy prawego stawu skokowego i po appendektomii - § 3 pkt 1, 6. Nadciśnienie tętnicze 1° - § 39 pkt 1, 7. Cechy stłuszczenia wątroby w obrazie USG - § 44 bez pkt, 8. Prawostronne osłabienie słuchu - § 21 pkt 2, 9. Kamica nerki lewej - § 48 pkt 3. 10. Nieznacznie powiększony lewy przedsionek serca (LAA 25 cm2) - § 38 pkt 1, 11. Obserwacja w kierunku zaburzeń osobowości - bez § bez pkt i uznała orzekanego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i nie zaliczyła go do żadnej grupy inwalidztwa. Jednocześnie orzekła, że schorzenia wymienione w pkt 2, 3, 4 pozostają w związku ze służbą wojskową w następstwie wypadku uznanego za pozostający w związku z tą służbą, natomiast stwierdziła, że pozostałe schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Od powyższego orzeczenia badany złożył odwołanie, w którym wskazał, że pozostałe schorzenia rozpoznane w zaskarżonym orzeczeniu pozostają w związku ze służbą wojskową. Organ odwoławczy wskazał następnie, że badany wielokrotnie był orzekany przez wojskowe komisje lekarskie po przebytym wypadku z dnia [... ] sierpnia 2017 r. uznanym za pozostający w związku ze służbą wojskową. W wydanych orzeczeniach był ustalony związek rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową. W związku z powyższym wojskowe komisje lekarskie nie mogą zmieniać ustaleń zawartych w prawomocnych orzeczeniach w tym dotyczących związku schorzeń ze służbą wojskową. W ocenie organu, z analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej wynika, iż w trakcie badań komisyjnych psycholog konsultujący orzekanego na zlecenie RWKL w wydanej opinii wskazał, że na moment badania w dniu [...] września 2024 r. występują przeciwwskazania do powołania do pracy w wojsku z uwagi na rozpoznane problemy oraz konieczność leczenia i zalecił powtórzenie badania psychologicznego za kilka miesięcy z uwagi na niejednoznaczność wyniku testu osobowościowego. Natomiast lekarz psychiatra badający orzekanego w tym samym dniu w karcie badań wpisał: stan psychiatryczny w normie, bez objawów, zaburzeń psychotycznych. W związku z powyższym, organ odwoławczy stwierdził, że RWKL powinna wezwać orzekanego i zlecić kontrolne badanie psychologiczne i następnie skierować badanego na kontrolne badanie psychiatryczne z wynikiem badania psychologicznego. D. K. złożył na powyższe orzeczenie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o uchylenie orzeczenia komisji I instancji z dnia [...] września 2024 r. Wniósł także o powołanie przez Sąd biegłych sądowych w celu przeprowadzenia opinii sądowo-lekarskich, przeprowadzenie ponownie badań lekarskich przez niezależną komisję oraz przeprowadzenie analizy całej dokumentacji medycznej od dnia wypadku, tj. od [...] sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu wnoszący sprzeciw szczegółowo przedstawił zarzuty dotyczące dokonanego przez komisje lekarskie rozpoznania zawartego w pkt 1, 5, 6, 7, 8, 9, 10 i 11 orzeczenia z dnia [...] września 2024 r., kwestionując ustalenia organu w tym zakresie. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaskarżone orzeczenie z dnia [...] listopada 2024 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 grudnia 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 4 akt administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 64c § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia sprzeciwu upłynął zatem w dniu 23 grudnia 2024 r. Tymczasem sprzeciw D. K. został nadany za pośrednictwem organu w dniu 8 stycznia 2025 r. (data nadania na kopercie – k. 27 akt sądowych). Jednak Sąd przyjął, że skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia sprzeciwu, bowiem został błędnie pouczony przez organ, że sprzeciw od orzeczenia z dnia [...] listopada 2024 r. wnosi się w terminie 30 dni od dnia jego doręczenie (vide: pouczenie – k. 3 akt administracyjnych). Zgodnie z treścią art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania, albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt III OZ 476/23, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być jednolite na drodze postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, zatem w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ/sąd obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 2017 r., s. 621). Tym samym biorąc pod uwagę treść art. 64b § 1 p.p.s.a. uznać należało, że do sprzeciwu będzie miał zastosowanie art. 112 k.p.a. (por. również postanowienie NSA z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1206/17). W konsekwencji skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu. To stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podzielił i uznał wniesiony sprzeciw za dopuszczalny. Przechodząc do merytorycznej oceny sprzeciwu, Sąd stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ, wydając zaskarżone orzeczenie, organ nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 84 ust. 2 ustawy obronie Ojczyzny, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie, które jest decyzją. Do wydanych w rozpoznawanej sprawie orzeczeń miały zatem zastosowanie przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego, w tym również regulujące postępowanie odwoławcze, tj. m.in. art. 138 k.p.a. Podstawą prawną zaskarżonego orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2024 r. był art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl zaś art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Jak wynika z kolei z treści art. 151a p.p.s.a., uwzględnienie sprzeciwu od decyzji, skutkujące uchyleniem decyzji w całości, może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Powyższe oznacza, że zakres sądowej kontroli wykonywanej przez sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw został przez ustawodawcę znacznie ograniczony w stosunku do kontroli wykonywanej przy rozpoznaniu skarg. Rozpoznając niniejszy sprzeciw, Sąd ograniczył się zatem jedynie do zbadania, czy wydając zaskarżoną decyzję organ prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., nie mógł się natomiast odnieść się do postawionych w sprzeciwie zarzutów dotyczących prawidłowości dokonanego przez komisję I instancji rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń. Sprzeciw nie jest bowiem – co należy podkreślić – środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola sądowa, co do zasady, nie obejmuje zatem sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej, odnoszącej się do istoty sprawy (jej przedmiotu), gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 489/23). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy może zastosować art. 138 § 2 k.p.a. jedynie wówczas, gdy stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, zaś konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zastosowanie tego przepisu może nastąpić zatem jedynie, gdy organ odwoławczy uzna, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2846/12). W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie uznał, że zaistniała podstawa do wydania orzeczenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych, psycholog konsultujący orzekanego na zlecenie RWKL w wydanej opinii psychologicznej (k. 23 akt administracyjnych) wskazał, że na moment badania, tj. [...] września 2024 r. "występują przeciwwskazania do powrotu do pracy w wojsku z uwagi na rozpoznane problemy oraz konieczność leczenia". Opiniujący psycholog zalecił powtórzenie badania psychologicznego za kilka miesięcy z uwagi na niejednoznaczne wyniki testu osobowości, nasilone reakcje somatyczne pod wpływem stresu. Z kolei lekarz psychiatra badający orzekanego w dniu 5 września 2024 r. w karcie badań (k. 22 akt administracyjnych) wpisał: stan psychiatryczny w normie, bez objawów, zaburzeń psychotycznych. Zasadnie zatem – w ocenie Sądu - organ odwoławczy przyjął, że przed wydaniem orzeczenia w sprawie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] powinna wezwać orzekanego i zlecić kontrolne badanie psychologiczne i następnie skierować badanego na kontrolne badanie psychiatryczne z wynikiem badania psychologicznego. Wyjaśnienie powyższych okoliczności było niezbędne do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w zakresie stanu zdrowia orzekanego, a zastąpienie w tym zakresie przez organ odwoławczy komisji I instancji stanowiłoby naruszenie zawartej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Skarżący jest bowiem uprawniony, aby oceny stwierdzonych w toku postępowania orzeczniczego schorzeń dokonały organy obydwu instancji. Sąd nie uwzględnił zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych, przede wszystkim mając na względzie, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak wynika z powyższego, sąd administracyjny może prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe wyłącznie z dowodów z dokumentów. Przepisy prawa nie przewidują natomiast możliwości powoływania przez ten sąd biegłych. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego nastąpiło na podstawie art. 64d § 1 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a.