II SA/Wa 1229/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego R. R. o zasądzenie kosztów pomocy prawnej, udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi G. Ś. - przedstawiciela ustawowego małoletniej A. Ś. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: odmówić przyznania radcy prawnemu R. R. wynagrodzenia za zastępstwo prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r. oddalił skargę wniesioną przez G. Ś. - przedstawiciela ustawowego małoletniej A. Ś.- na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. G. Ś. po otrzymaniu odpisu nieprawomocnego ww. orzeczenia wraz z uzasadnieniem, wnioskiem z dnia 12 stycznia 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2009 r. zostało przyznane małoletniej A. Ś. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wyznaczyła radcę prawnego A. B. na pełnomocnika dla małoletniej. G. Ś. w imieniu córki udzieliła stosownego pełnomocnictwa. Pismem z dnia 3 marca 2009 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, r. pr. R. R., działająca na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego, udzielonego przez r. pr. A. B., wniosła o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii prawnej o niezasadności sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Jednocześnie przedłożyła Sądowi przedmiotową opinię wraz z dowodem jej nadania na adres G. Ś. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej ppsa, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Oznacza to, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, otrzymuje pełnomocnik wskazany przez właściwą korporację. W wyniku udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego nie następuje bowiem zmiana osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Ponadto udzielenie dalszego pełnomocnictwa procesowego (substytucji) jest udzieleniem pełnomocnictwa substytutowi przez samą stronę, a nie przez jej pełnomocnika, który udzielił substytucji. Dlatego na skutek udzielonej substytucji substytut staje się pełnomocnikiem strony, a nie pełnomocnika strony, który udzielił substytucji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt I CZ 78/06, LEX nr 276382). Jednocześnie, stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), zwanym dalej rozporządzeniem, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Oświadczenie takie jest niezbędnym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów. Stanowi bowiem przesłankę do przyjęcia, że za świadczoną pomoc prawną radca prawny nie otrzymał wynagrodzenia, a zatem, że zachodzi podstawa do poniesienia tych kosztów przez Skarb Państwa. Badanie istnienia tej przesłanki jest konieczne z uwagi na fakt, że sąd jako dysponent środków publicznych odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. postanowienie SN z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, OSNC 1999/3/63). Stanowisko takie, podzielając pogląd Sądu Najwyższego, wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując, iż przedmiotowe oświadczenie jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a ponadto nie jest elementem formalnym lecz stanowi zasadniczy składnik uzasadnienia wniosku. Z tego względu jego brak nie może zostać uzupełniony na podstawie art. 49 ppsa (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 625/05, niepublikowane). Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zostało złożone stosowne oświadczenie. Z uwagi na wyżej wskazane okoliczności, brak jest podstaw do uznania, że zostały spełnione warunki uzasadniające przyznanie wynagrodzenia wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu. Nie można również przyznać przedmiotowego wynagrodzenia pełnomocnikowi substytucyjnemu. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ppsa w związku z art. 250 ppsa i w związku z § 16 rozporządzenia, postanowiono jak w sentencji.