II SA/Wa 1255/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędziowie WSA Joanna Kube, Bronisław Szydło, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2005 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r., którą odmówiono A. L. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2004 r., Dz. U. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił następujące warunki: * jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, * nie spełnia warunków do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, * nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak jednego z wymienionych warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia. Zdaniem organu, świadczenie nie mogło być przyznane, ponieważ wnioskodawca orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 9 marca 2005 r. został uznany za niezdolnego do pracy, a zatem nie spełnia on wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 83 wyżej wymienionej ustawy. Prezes ZUS wyjaśnił, iż zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy emerytalnej podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Jest ono zatem wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ stwierdził ponadto, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym, że nie stanowi ona jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. L. kwestionował prawidłowość orzeczenia komisji lekarskiej i twierdził, iż jego stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy, w związku z czym przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest uzasadnione. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonego aktu z prawem obowiązującym w dacie jego wydania. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku może osoba, która nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Skarżący zaś, mając 56 lat, nie spełnia przesłanki całkowitej niezdolności do pracy ani ze względu na wiek, ani z uwagi na stan zdrowia. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 lutego 2005 r. został bowiem uznany za zdolnego do pracy. Także orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 9 marca 2005 r. skarżący został uznany za zdolnego do pracy. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Dlatego wojewódzki sąd administracyjny, którego zadaniem jest kontrola legalności rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami postępowania, nie mógł skargi uwzględnić. Zaskarżona decyzja jest bowiem w świetle prawa uzasadniona. Opiera się na braku przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, co stwierdza orzeczenie lekarza orzecznika i komisji lekarskiej. Sąd nie neguje, że sytuacji życiowa i materialna skarżącego może być trudna. Jednak okoliczność ta, sama w sobie, nie ma wpływu na sposób orzekania w tej sprawie. Świadczenie, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb. Z tego przepisu wynika konieczność wykazania wszystkich łącznie wymienionych wyżej przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Przy stwierdzeniu braku jednej z nich (tu braku całkowitej niezdolności do pracy po stronie skarżącego) Prezes ZUS obowiązany był odmówić przyznania dochodzonego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.