II SA/Wa 1264/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. z dnia 27 sierpnia 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwoleń na broń palną myśliwska i gazową postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W treści formularza wniosku J. D. oświadczył, że w prowadzonym samodzielnie gospodarstwie domowym nie osiąga żadnego dochodu i utrzymuje się z pracy na roli. W rubryce 5 formularza – jego uzasadnieniu – podał natomiast, że od kilku lat, wobec jego osoby, prowadzone jest przez komornika postępowanie egzekucyjne, które uniemożliwia mu wygospodarowanie wolnych środków na pokrycie kosztów sądowych. Z kolei, jako składniki swojego majątku skarżący wymienił dom o pow. 66 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 37 ha. Jednocześnie wskazał, że zarówno nieruchomość rolna, jak i nieruchomość budynkowa są obciążone hipoteką. Pismem z dnia 3 września 2009 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów wskazujących na aktualną (na dzień złożenia wniosku) wysokość należności objętych postępowaniami egzekucyjnymi, zajęciami komorniczymi oraz zabezpieczonych ustanowieniem hipoteki, o których zamieścił informacje w rubryce 5 i 9 formularza wniosku, a także zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy oraz dodatkowego oświadczenia o aktualnym źródle utrzymania. W wykonaniu powyższego wezwania skarżący złożył do akt kopię aktu notarialnego sporządzonego w dniu 21 czerwca 2001 r. przez notariusza A. S. w Kancelarii Notarialnej w N. stanowiącego umowę majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącym i jego żoną oraz trzy dokumenty (w kopiach) dotyczące prowadzonego przez Komornika Sądowego Rewiru [...] postępowania egzekucyjnego pod sygn. [...] oraz kopię pisma Starosty Powiatu N. z dnia 4 czerwca 2009 r. zawierającego informację o istniejącym zadłużeniu z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste gruntów Skarbu Państwa. Wobec treści złożonych dokumentów, w dniu 24 września 2009 r., wezwano skarżącego do złożenia zaświadczenia o wysokości osiągniętego przez jego żonę dochodu za okres ostatnich trzech miesięcy albo aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego przyznanie jej statusu bezrobotnego, o ile okoliczność taka miała miejsce, wykazu nieruchomości stanowiących własność żony oraz oświadczenia o wysokości osiąganych z tego źródła dochodów oraz oświadczenia o wysokości posiadanych przez żonę zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Jednocześnie wyjaśniono skarżącemu że powoływana przez niego w piśmie z dnia 18 września 2009 r., a istniejąca pomiędzy nim a jego żoną rozdzielność majątkowa (załączony do pisma w kopii akt notarialny z dnia 21 czerwca 2001 r. Rep. A nr [...]) nie wyłącza stosowania tych przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, których treść odnosi się do małżonków niezależnie od obowiązującego ich ustroju majątkowego (v. art. 27 – 30 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Skarżącemu udzielono także informacji, że ustanowienie rozdzielności majątkowej w drodze umowy majątkowej małżeńskiej nie rodzi skutków prawnych tożsamych ze skutkami wynikającymi z prawomocnego orzeczenia sądu rozwiązującego małżeństwo przez rozwód, czy orzekającego separację. W odpowiedzi na to ostatnie wezwanie skarżący po raz kolejny oświadczył, że obowiązuje go ustrój rozdzielności majątkowej, a nadto stwierdził, że wraz z żoną zawarł umowę o podział majątku wspólnego, na dowód czego złożył kopię aktu notarialnego z dnia 22 czerwca 2001 r. Rep A nr [...]. Stwierdził, iż z uwagi na powyższe okoliczności nie posiada wiadomości o dochodach żony, o posiadanych przez nią nieruchomościach, jej zasobach pieniężnych i przedmiotach wartościowych. Oceniając złożone oświadczenia skarżącego i jego dalsze wyjaśnienia należy mieć na względzie regulację art. 252 § 1 ppsa, w myśl którego osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tym samym, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Wprawdzie skarżący każdorazowo odniósł się do skierowanych do niego wezwań, niemniej jednak treść udzielonych odpowiedzi nie usunęła zaistniałych w sprawie wątpliwości. Przede wszystkim skarżący nie wykazał w sposób należyty swojej sytuacji rodzinnej. Wezwany bowiem do złożenia w tym zakresie zaświadczenia wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, skarżący złożył w to miejsce umowę majątkowa małżeńską, a po kolejnym wezwaniu, umowę o podział majątku wspólnego. O ile dokumenty te mają bezpośredni wpływ na zakres odpowiedzialności majątkowej skarżącego, to nie wskazują na rzeczywistą sytuację rodzinną skarżącego, a w konsekwencji także i na osiągany w jego gospodarstwie domowym dochód. Oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze skarżącego nie można bowiem uczynić tego w oderwaniu od treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jako że zgodnie z tym przepisem małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz treści art. 27, który konkretyzuje obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny i rozkłada go w równym stopniu na obojgu małżonkach z tą dodatkową uwagą, że sam zakres obowiązku małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny wyznaczają ich siły, tj. możliwości wypełnienia obowiązku, wynikające ze stanu fizycznego i psychicznego każdego z małżonków oraz możliwości zarobkowe i majątkowe każdego z nich. W świetle powyższych unormowań nie ma zatem znaczenia powoływana przez skarżącego, a istniejąca pomiędzy nim a jego żoną, rozdzielność majątkowa, bowiem ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków (v. art. 27 – 30 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Obowiązki te mają zatem podstawowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skoro zatem skarżący nie udokumentował rzeczywistego stanu rodzinnego, to samo wykazanie znaczących kwot ciążącego na nim długu i prowadzenia egzekucji ze składników jego majątku odrębnego nie jest samoistną przesłanką do uznania, że żona skarżącego nie partycypuje w kosztach utrzymania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Należy również zauważyć, że skarżący składając do akt formularz wniosku, a następnie dokumenty źródłowe, nie przekazał żadnej informacji, która stanowiłaby podstawę do uznania, że prowadzi on gospodarstwo domowe z wyłączeniem faktycznej i finansowej pomocy żony (orzeczona separacja, rozwód, czy nawet separacja faktyczna). W konsekwencji, J. D. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazała przesłanek określonych w art. 246 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.