II SA/Wa 1292/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. z dnia 6 listopada 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla M. N. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. M. N. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z podanej przez skarżącego, w formularza wniosku, kwoty dochodu miesięcznego wynika, że na dochód w gospodarstwie domowym prowadzonym wspólnie z żoną składa się kwota przyznanego jej świadczenia rentowego w wysokości 649,18 zł brutto (565,76 zł netto – kopia odcinka renty za miesiąc październik 2007r. złożona do akt). Z kolei w rubryce 5 formularza wniosku - jego uzasadnieniu - M. N. jako źródło swojego utrzymania wymienił także materialną pomoc ze strony zamieszkałej w Republice Federalnej Niemiec córki wskazując przy tym, że córka osiąga niskie dochody, a na jej utrzymaniu pozostaje małoletnie dziecko w wieku szkolnym, które sama wychowuje. Dalej zaś podał, że obowiązuje go, ustanowiony orzeczeniem Sądu, ustrój rozdzielności majątkowej. Jednocześnie oświadczył, że opłaty za zajmowany lokal mieszkalny, którego jest współwłaścicielem, w całości pokrywa żona. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "b" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Do tej zaś kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi M. N., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do zasiłku przedemerytalnego, a zatem akt administracyjny ściśle dotyczący praw ze wskazanego powyżej zakresu. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Rozpatrując wniosek w tej części na wstępie trzeba podkreślić, że fakt, iż skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej nie oznacza, iż nie prowadzi on z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze skarżącego nie może uczynić tego w oderwaniu od treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jako że zgodnie z tym przepisem małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz treści art. 27, który konkretyzuje obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny i rozkłada go w równym stopniu na obojgu małżonkach z tą dodatkową uwagą, że sam zakres obowiązku małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny wyznaczają ich siły, tj. możliwości wypełnienia obowiązku, wynikające ze stanu fizycznego i psychicznego każdego z małżonków oraz możliwości zarobkowe i majątkowe każdego z nich. O prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego decyduje bowiem więź gospodarczo- rodzinna istniejąca między określonymi osobami (w szczególności pokrewieństwo, wspólne prowadzenia spraw), a w złożonym oświadczeniu skarżący sam przyznał, iż choć jest tylko współwłaścicielem lokalu zajmowanego wspólnie z żoną – będącą jego drugim współwłaścicielem - to opłaty związane z jego utrzymaniem w całości pokrywa żona, która w niniejszej sprawie występuje zresztą jako jego pełnomocnik. W konsekwencji przekładając to na grunt rozpatrywanej sprawy sytuację majątkową i możliwości płatnicze skarżącego należy ocenić z uwzględnieniem dochodów jego żony. W tym zaś zakresie sytuacja materialna skarżącej, przy uwzględnieniu wysokości osiąganego dochodu przez jego żonę oraz faktu, iż skarżący nie pracuje i korzysta z pomocy zamieszkałej za granicą córki uniemożliwia, zdaniem Sądu, poniesienie przez niego kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. Tym samym należy uznać, że zostały spełnione przesłanki obligujące Sąd do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w pkt 2 sentencji.