II SA/Wa 1298/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung, Stanisław Marek Pietras, , Protokolant spec. Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych oddala skargę [...] listopada 2014 r. Z.B (dalej jako skarżący) złożył w [...] Instytutu Pamięci Narodowej w [...], na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r., poz. 152 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o IPN", wniosek o podanie dalszych danych identyfikujących tożsamość osób, które przekazywały informacje o nim organom bezpieczeństwa państwa. Decyzją Nr [...] z [...] marca 2015 r., Dyrektor Oddziału IPN w [...] odmówił podania nazwisk i dalszych danych osób występujących pod pseudonimami "[...]" oraz "[...]" w udostępnionych skarżącemu dokumentach z zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji wskazał, że osoby występujące pod powyższymi pseudonimami nie były oznaczone numerami rejestracyjnymi, pod którymi funkcjonariusze rejestrowali osobowe źródła informacji w materiałach ewidencyjnych. Powyższe uniemożliwiło jednoznaczną weryfikację wskazanych osób. Ponadto poinformowano skarżącego, że w przypadku osoby o pseudonimie "[...]" organ nie ustalił danych ww. informatora, natomiast w przypadku osoby o pseudonimie "[...]" nie uzyskano potwierdzenia, że ww. udzielał informacji na temat skarżącego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia w niej zawartego oraz wskazał, że organ I instancji, nie przesłuchując strony przed wydaniem decyzji Nr [...] naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Instytutu Pamięci Narodowej decyzją Nr [...] z [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy decyzji Nr [...] z [...] marca 2015 r. Pismem z 8 sierpnia 2015 r. skarżący wniósł na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 14 marca 2016 r., II SA/Wa 1523/15 uchylił decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej [...] z [...] lipca 2015 r. Sąd uznał, że w sytuacji, gdy organ nie kwestionował tego, że osoba o pseudonimie "[...]" przewijała się w dokumentach udostępnionych stronie do wglądu, to uzasadniając pogląd, iż osoba ta nie udzielała informacji o stronie, winien odnieść się do treści dokumentów, do których wnioskodawca miał wgląd. W szczególności powinien omówić doniesienia informatora "[...]", a udokumentowane w materiałach jakie przeglądał wnioskodawca, aby wykazać, że treści powyższych doniesień istotnie nie dotyczyły wnioskodawcy. Zdaniem Sądu samo poprzestanie przez organ odwoławczy na arbitralnym stwierdzeniu, że nie uzyskano potwierdzenia, by osoba o pseudonimie "[...]" udzielała informacji o wnioskodawcy, pozbawiało Sąd możliwości oceny rzetelności analizy spornych dokumentów, dokonanej przez organ. Powyższe niedociągnięcia w sporządzeniu badanego uzasadnienia sprawiają, że nie sposób dojść do tego, czym kierował się organ, wydając skarżone orzeczenie i czy zbadał wszystkie dowody zebrane w sprawie i wszystkie dokumenty archiwalne, do których strona miała wgląd. Powyższe sprawia więc, że przedmiotowe orzeczenie nie poddaje się kontroli sądowej. Rozpatrując ponownie Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, decyzją Nr [...] z [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy decyzji Nr [...] z [...] marca 2015 r. Organ wskazał, że podstawą prawną udostępnienia stronie danych identyfikujących tożsamość osób, które przekazywały o niej informacje jest art. 35 ust. 1 ustawy o IPN. Z przepisu tego wynika, że dalsze dane identyfikujące tożsamość osób przekazujących informacje o skarżącym mogą być udostępnione pod warunkami zamieszczenia nazwisk lub pseudonimów tych osób w dokumentach, w które wnioskujący miał wgląd, możliwości jednoznacznego ich określenia na podstawie analizy treści dokumentów danego organu bezpieczeństwa państwa oraz zaangażowania tychże osób w inwigilację strony, która polegała na przekazywaniu organom bezpieczeństwa państwa informacji o inwigilowanym. Organ podkreślił, że istotnym elementem art. 35 ust. 1 ustawy o IPN jest konieczność jednoznacznego określenia danych osobowych poszczególnych współpracowników wyłącznie na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa. Nie wolno natomiast udostępniać dalszych danych identyfikujących tożsamość tajnych współpracowników, kontaktów operacyjnych czy kontaktów służbowych, których nie można jednoznacznie określić, tzn. na podstawie zebranych materiałów nie można z całą pewnością stwierdzić, że konkretne dane osobowe, wskazują wyłącznie na jednego tajnego współpracownika, którego działalność dotyczyła wnioskodawcy. W kwestii udostępnienia skarżącemu nazwisk i dalszych danych osób, które występują w udostępnionych mu dokumentach pod pseudonimami "[...]" oraz "[...]" organ wskazał, że powtórna analiza dokumentów sprawy ponownie wykazała brak możliwości udostępnienia ich skarżącemu. Osoby występujące pod pseudonimami "[...]" oraz "[...]" nie były oznaczone numerami rejestracyjnymi, pod którymi funkcjonariusze rejestrowali osobowe źródła informacji w materiałach ewidencyjnych. Powyższe, pomimo przeprowadzonej dodatkowej kwerendy archiwalnej, nie uległo zmianie i w sprawie nadal brak jest możliwości jednoznacznej weryfikacji wskazanych osób. Jednocześnie organ odwoławczy podał, że podjął dodatkowe działania mające na celu ustalenie dalszych danych osobowych osób, które występują w udostępnionych skarżącemu dokumentach pod pseudonimami "[...]" oraz "[...]". W sprawie zlecono przeprowadzenie dodatkowej kwerendy archiwalnej z uwzględnieniem osób wskazanych w odwołaniu przez skarżącego, tj.: M.B., M.B. i O.S.. Kwerenda archiwalna, która miała wykazać m.in. ewentualne powiązania osób, występujących w udostępnionych skarżącemu dokumentach jako "[...]" oraz "[...]", jak również wyjaśnić czy w dokumentach dotyczących M.B., M.B. i O.S. znajdują się informacje mogące pomóc w ustaleniu danych osobowych osób o pseudonimach "[...]" oraz "[...]", dała wynik negatywny, tym samym uniemożliwiając ustalenie dalszych danych osób wskazanych przez skarżącego we wniosku z [...] listopada 2014 r. Przeprowadzone działania potwierdziły jednoznacznie, że w przypadku osoby o pseudonimie "[...]" zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy, pomimo przeprowadzenia szeroko zakrojonej dodatkowej kwerendy archiwalnej nie miał możliwości ustalenia danych osobowych ww., w związku z czym nie posiadały też możliwości udostępnienia ich skarżącemu. Odnośnie kwestii informatora o pseudonimie "[...]" organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej kwerendy archiwalnej w sprawie wytypowano teczkę personalną oraz teczkę pracy tylko jednej osoby o pseudonimie "[...]". Szczegółowa analiza treści odnalezionych dokumentów wykazała jednoznacznie, że wytypowana osoba działała w zupełnie innym środowisku niż skarżący, a uzyskiwane od niej informacje dotyczyły środowiska nie związanego ze Z.B.. Powyższe dokumenty wykluczyły jakiekolwiek powiązania pomiędzy zidentyfikowanym tajnym współpracownikiem o pseudonimie "[...]", a tym występującym w dokumentach udostępnionych skarżącemu, co uniemożliwia udostępnienie ich skarżącemu. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 107 § 1 i 209 K.p.a. poprzez brak odniesienia do całości materiału dowodowego udostępnionego stronie, obrazę przepisu art. 209 K.p.a. poprzez niezbadanie całości dokumentów udostępnionych skarżącemu, obrazę przepisu art. 75 § 1 K.p.a. oraz sprzeczność poczynionych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, iż osoba o pseudonimie "[...]" działała w środowisku zupełnie innym niż skarżący (studentów prawa), gdy tymczasem "[...]" figuruje jako informator m.in. na karcie "211" i notatce z 13 marca 19568 r., a tam "[...] " donosi przede wszystkim na studentów prawa . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, iż nie zaprzeczył jakoby osoba o pseudonimie "[...]" nie przekazywała ówczesnej Służbie Bezpieczeństwa informacji dotyczących skarżącego, a jedynie wskazał, że w archiwach IPN-u odnaleziono jedynie dokumenty dotyczące innej osoby, która w ramach współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa obrała tożsamy pseudonim. Wytypowanie tajnego współpracownika o danym pseudonimie nie wyklucza bowiem, że istnieli inni współpracownicy o takim samym pseudonimie, odnośnie" których organ w oparciu o posiadane zasoby archiwalne nie ma możliwości ustalenia ich dalszych danych osobowych. Organ zwrócił uwagę, że w sprawie została przeprowadzona ponowna kwerenda, która przyniosła wynik negatywny, potwierdzając brak możliwości ustalenia danych osób występujących pod pseudonimami "[...]" oraz "[...]", brak w dokumentach trzech ww. osób informacji mogących pomóc w ustaleniu danych osobowych osób o pseudonimach "[...]" oraz "[...]". W piśmie z 9 sierpnia 2016 r. skarżący w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ust. 1 ustawy o IPN. Według tego przepisu, na pisemny wniosek osoby, o której mowa w art. 33 ust. 2, podaje się tej osobie dalsze dane identyfikujące tożsamość osób, które przekazywały o niej informacje organom bezpieczeństwa państwa, jeżeli można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa państwa i jeżeli w dokumentach udostępnionych do wglądu na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 30 ust. 1, znajdują się pseudonimy lub nazwiska tych osób Przywołany przepis zawęża przewidziane w nim uprawnienia z jednej strony do tych tylko osób, których nazwiska lub pseudonimy znajdują się w istniejących i dostępnych dokumentach, w które pokrzywdzony miał wgląd oraz z drugiej - do tych tylko osób, które można jednoznacznie zidentyfikować na podstawie dokumentów organu bezpieczeństwa (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2007 r., I OSK 1866/06). W sprawie poza sporem pozostaje, że w dokumentach udostępnionych skarżącemu do wglądu znajdują się pseudonimy osób, które przekazywały o nim informacje organom bezpieczeństwa państwa. Skarżący wnioskował o podanie dalszych danych identyfikujących tożsamość tych osób. Realizacja wniosku skarżącego nie była jednak możliwa, albowiem organ nie mógł określić żądanych danych na podstawie dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu. Jak wynika z wyroku z 14 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zakwestionował ustaleń organu co do osoby o pseudonimie "[...]". Ustalenia te zostały potwierdzone w zaskarżonej decyzji. Wynika z nich, iż organ nie miał w tym wypadku możliwości określenia danych osobowych z uwagi na brak w zasobach IPN-u jakichkolwiek dokumentów pozwalających na poczynienie takich ustaleń. Osoba oznaczona pseudonimem "[...]" nie była zarejestrowana jako osobowe źródło informacji w materiałach ewidencyjnych. W takich okolicznościach przedstawienie skarżącemu wnioskowanych danych w omawianym zakresie nie była możliwa. Inaczej sytuacja przedstawia się w odniesieniu do osoby posiadające pseudonim "[...]". Również osoba występująca pod tym pseudonimem nie była oznaczona numerem rejestracyjnym. Jednak organ w wyniku przeprowadzonej kwerendy odnalazł teczkę personalną oraz teczkę pracy jednej osoby posługującej się pseudonimem "[...]". W celu wykonania wskazań Sądu co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z 14 marca 2016 r., organ przeprowadził szczegółowe badanie i analizę odnalezionych dokumentów. Ich wynik został przedstawiony w zaskarżonej decyzji i znajduje potwierdzenie w nadesłanych Sądowi dokumentach, czyli w odnalezionych przez organ teczce pracy i teczce personalnej. Dokumentacja ta wskazuje, że wytypowana osoba, posługująca się pseudonimem "[...]", działała w innym środowisku niż skarżący i przekazywane przez nią informacje dotyczył środowiska nie związanego ze skarżącym. Nie miała ona żadnych powiązań z działaniami podejmowanymi przeciwko skarżącemu. Przy dokonaniu takich ustaleń nie zachodziła potrzeba omawiania doniesień informatora "[...]", a udokumentowanych w materiale jaki przeglądał skarżący, dla wykazania, że treść tych doniesień nie dotyczyła skarżącego, skoro okazało się, że dokumentacji odnalezionej w zasobach IPN-u nie można połączyć z osobą skarżącego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego podkreślenia wymaga, że organ nie uchylił się od przeprowadzenia – wbrew wskazaniom Sądu – analizy całości dokumentów przekazanych skarżącemu. Analiza ta jednak nie mogła doprowadzić do rezultatów oczekiwanych przez skarżącego, w sytuacji gdy okazało się, że w zasobach IPN-u odnaleziono dokumentację dotyczącą tylko jednej osoby o pseudonimie "[...]" i nie była to osoba, którą można byłoby powiązać ze skarżącym. Nie oznacza to oczywiście, że nie było innych współpracowników przekazujących ówczesnej Służbie Bezpieczeństwa różnego rodzaju informacje, które w ramach prowadzonej działalności posługiwały się pseudonimem "[...]", ale dokumentacja ich dotycząca nie została dotychczas w zasobach IPN odnaleziona. Nie można zatem skutecznie postawić organowi zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a. Inaczej mówiąc, osoba używająca pseudonimu "[...]", występująca w dokumentach udostępnionych do wglądu skarżącemu, to nie ta sama osoba, której dotyczy odnaleziona w archiwach IPN dokumentacja. W tych okolicznościach, na gruncie art. 35 § 1 ustawy o INP nie było podstaw prawnych do ujawnienia danych tej osoby. Nie zaistniała bowiem wymagana tym przepisem możliwość jednoznacznego ich określenia na podstawie dokumentów organu bezpieczeństwa państwa. Sąd nie neguje prawa skarżącego i jego dążeń do poznania niewątpliwie istotnych elementów z jego życiorysu, ale organ może działać tylko w ramach zakreślonych ustawą o IPN i przekazać tylko takie dane, co do których ma pewność, że dotyczą osoby przekazującej informacje organom bezpieczeństwa państwa. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że na uwzględnienie nie zasługiwały też pozostałe zarzuty skargi. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe w wymaganym przepisami prawa zakresie, opierając się na dokumentacji zgromadzonej w zasobach IPN-u. Zarządził również dodatkową kwerendę archiwalną, w ramach której badał dokumentację osób wskazanych przez skarżącego w celu ustalenia, czy w dokumentacji ich dotyczącej nie znajdują się informacje mogące pomóc w ustaleniu danych osobowych osób o pseudonimie "[...]" i "[...]", ale kwerenda ta przyniosła wynik negatywny. Podkreślenia wymaga, że jedynym źródłem, na podstawie którego można dokonać ustalenia nazwisk i dalszych danych osobowych osób, do których odnosi się przepis art. 35 § 1 ustawy o IPN, są dokumenty danego organu bezpieczeństwa państwa, przy czym identyfikacja ta musi być jednoznaczna. W przypadku gdy taka jednoznaczna identyfikacja nie jest możliwa, organ musi odmówić pokrzywdzonemu udostepnienia danych o osobie, która przekazywała o niej informacje. Mając powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.