II SA/Wa 1303/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Bronisław Szydło, WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 k.p.a. odmówił [...] J. K. przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], którą umorzono postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości należnego oficerowi uposażenia zasadniczego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister Obrony Narodowej podniósł, iż decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. umorzył postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości należnego oficerowi uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 stycznia 2001 r. oraz ustalenia innych należności pieniężnych należnych oficerowi w tym okresie, których podstawę obliczenia stanowiło uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym. Decyzja ta zawierała pouczenie o możliwości wniesienia środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. Powyższa decyzja została doręczona J. K. w dniu 28 lipca 2008 r., natomiast w dniu 31 lipca 2008 r., oficer nadał listem poleconym wniosek o uzupełnienie tej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem Nr [...] odmówił uzupełnienia swojej decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Postanowienie to zawierało informację, że jest ostateczne, a zatem nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia. Postanowienie oficer otrzymał w dniu 19 września 2008 r. W dniu 11 lutego 2009 r. J. K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z pismem, w którym zarzucił organowi bezczynność, przejawiającą się nierozpatrzeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Wniosek taki, zdaniem oficera, zawierał się we wniosku o uzupełnienie decyzji. Minister Obrony Narodowej pismem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] poinformował J. K., iż nie pozostaje w bezczynności, gdyż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wpłynął do organu. Za taki wniosek nie może bowiem być uznane pismo, w którym oficer domagał się uzupełnienia decyzji. Powyższe pismo zostało doręczone oficerowi w dniu 3 kwietnia 2009 r. W dniu 3 kwietnia 2009 r. J. K. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. Do wniosku oficer dołączył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu prośby oficer wskazał, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z zawiłości interpretacji prawnych dokonywanych w jego sprawie, w której działał bez profesjonalnego pełnomocnika. Oficer podkreślił, że postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji nie zawierało pouczenia, iż od daty jego doręczenia biegnie termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., a którego zamieszczenie było obowiązkiem organu. Uznając, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie może zostać uwzględniony organ podniósł, iż J. K. poinformował, o tym, iż jego wniosek o uzupełnienie decyzji nie stanowi równocześnie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dowiedział się w dniu 3 kwietnia 2009 r. z pisma z dnia 13 marca 2009 r. Składając zatem w tym samym dniu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, zachował siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister wskazał, iż ustanowione w art. 58 § 1 k.p.a. uprawdopodobnienie przez stronę postępowania braku swej winy polega na wykazaniu, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności terminowo, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Tego wymogu nie spełnia wniosek oficera o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W żadnym razie o braku winy po stronie oficera nie może stanowić okoliczność, iż nie wiedział on, że wniosek o uzupełnienie decyzji nie może stanowić jednocześnie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wynika to bowiem z treści art. 111 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku wystąpienia z wnioskiem uzupełnienie decyzji, termin dla strony do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia jej postanowienia. Z istoty zatem tej regulacji prawnej wynika, że zgłoszenie żądania uzupełnienia decyzji przesuwa początek liczenia biegu terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy na dzień doręczenia postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji. Złożenie wniosku o uzupełnienie decyzji spowodowało wstrzymanie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i tym samym spowodowało niedopuszczalność jego wniesienia przed dniem doręczenia postanowienia. W ocenie organu, przywrócenie terminu nie może być także argumentowane brakiem stosownej wiedzy, iż w przypadku wystąpienia strony o uzupełnienie decyzji termin, w którym strona może wnieść odwołanie, ulega zmianie. Nieterminowe wniesienie środka zaskarżenia nie może być uzasadnione nieznajomością prawa. Zatem brak wiedzy strony w tym zakresie nie może usprawiedliwiać przekroczenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W sprawie nie zachodzi także okoliczność wymieniona w art. 112 k.p.a., bowiem w tym przypadku nie miało miejsca błędne pouczenie co do prawa odwołania. Organ prawidłowo pouczył stronę, że od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, oraz że postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Organ nie ma obowiązku zamieszczać w decyzji pouczenia o możliwości wystąpienia z wnioskiem o uzupełnienie decyzji, gdyż wniosek taki nie jest środkiem zaskarżenia decyzji. Oznacza to także, że organ nie ma obowiązku zamieszczania stosownych pouczeń, na wypadek gdyby strona wystąpiła z żądaniem uzupełnienia decyzji. Nie ma także obowiązku zamieszczania informacji odnośnie przesunięcia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, w przypadku wystąpienia z wnioskiem o uzupełnienie decyzji. Organ nie ma też obowiązku informowania strony o skutkach uchybienia terminu ani o sposobie postępowania w razie uchybienia. Pomimo braku tychże informacji w decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. J. K. powziął wiadomość o możliwości wystąpienia z wnioskiem o uzupełnienie decyzji, jak również z wnioskiem o przywrócenie terminu. Należy zatem przypuszczać, że oficer zapoznał się z treścią art. 111 k.p.a., a tym samym z zawartą w nim informacją dotyczącą przesunięcia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Bezcelowe było zamieszczenie w postanowieniu Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. informacji, odnośnie możliwości zaskarżenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r., gdyż taka informacja została już zawarta w tej decyzji. Organ miał tylko obowiązek pouczyć stronę o prawie wniesienia odwołania, lub jego braku, od postanowienia. Nie można zatem uznać, że błędnie pouczono stronę, a w konsekwencji iż zachodzi sytuacja opisana w art. 112 k.p.a. Postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił temu postanowieniu naruszenie: 1) art. 112 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, że w postanowieniu Ministra Obrony Narodowej z [...] września 2008 r. odmawiającym uzupełnienia decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2008 r. nie było obowiązku zawarcia pouczenie, czy i w jakim trybie służy od ww. decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy; 2) art. 112 k.p.a. przez jego niezastosowanie do przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pomimo że strona poniosła negatywne skutki braku pouczenia odnoszącego się bezpośrednio do ww. decyzji; art. 9 k.p.a. przez jego niezastosowanie; 4) art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 k.p.a., poprzez przyjęcie, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie spełniał warunków określonych w tych przepisach. Z podanych powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie z innych powodów w niej podanych. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w oparciu o art. 77 § 1 k.p.a. organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak wynika z akt sprawy, Minister Obrony Narodowej w dniu [...] lipca 2008 r. wydał decyzję administracyjną, od której w ustawowym terminie skarżący złożył wniosek o uzupełnienie wymienionej decyzji. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku, Minister w dniu [...] września 2008 r. wydał na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. postanowienie, którym odmówił uwzględnienia wniosku J. K. o uzupełnienie decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. W orzeczeniu zostało zawarte pouczenie, że postanowienie jest ostateczne. W świetle postanowień art. 111 § 1 k.p.a., strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Przepis § 2 powołanego artykułu stanowi zaś, iż w przypadkach określonych w § 1 termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi. W przypadku wystąpienia strony o uzupełnienie decyzji termin, w którym strona może wnieść odwołanie, ulega zmianie. W niniejszej sprawie odpowiedzią było postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji. Orzeczenie to nie ma bytu samodzielnego i pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domaga się strona. Zatem zgłoszenie żądania uzupełnienia decyzji przesuwa początek liczenia terminu do wniesienia odwołania na dzień doręczenia skutecznej odpowiedzi (decyzji uzupełniającej albo postanowienia o odmowie uzupełnienia). Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. akt wydany w wyniku rozpoznania takiego żądania powinien zawierać nowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania od decyzji objętej żądaniem, uwzględniające treść art. 111 § 2 k.p.a. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie i doktrynie, przykładowo komentarz do art. 111 Kodeksu postępowania administracyjnego ([w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Rozpatrując wniosek J. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r., organ bezpodstawnie przyjął, że strona nie wykazała, iż nie uchybiła terminowi z własnej winy. Nie można zaakceptować poglądu, że można domniemywać, iż skarżącemu znana była treść art. 111 § 2 k.p.a. pomimo braku stosownego pouczenia w postanowieniu o odmowie uzupełnienia decyzji. Zwrócił uwagę, iż strona skarżąca w postępowaniu przed Ministrem Obrony Narodowej nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Mając to na uwadze organ, wydając orzeczenie kończące sprawę w toku instancyjnym, powinien pouczyć stronę o trybie zaskarżenia decyzji, albowiem taki obowiązek nakłada na niego także zasada postępowania administracyjnego wyrażona w art. 9 k.p.a. Badając zatem przesłanki z art. 58 k.p.a., Minister powinien uwzględnić powyżej wskazane okoliczności, albowiem błędne pouczenie w decyzji (również w postanowieniu o odmowie uzupełnienia decyzji) nie może szkodzić stronie - art. 112 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 848/08 (publik. LEX nr 505951) stwierdził, iż naruszenie art. 111 § 2 k.p.a. ma już istotny wpływ na wynik sprawy. Dla strony jest bowiem istotny fakt zmiany momentu, od którego zaczyna biec termin do złożenia odwołania. Naruszenie więc tego przepisu ma wpływ na wynik sprawy, ponieważ może ograniczyć stronie prawo do ewentualnej weryfikacji rozstrzygnięcia organu niższej instancji. Podzielając w pełni zaprezentowany pogląd, należało stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie Ministra Obrony Narodowej zostało wydane z naruszeniem ww. przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., organ uwzględnił powyższe rozważania Sądu. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Sąd nie rozstrzygał w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, albowiem skarżący nie wykazał, że takowe poniósł.