II SA/Wa 1321/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę Przedmiotem skargi M. B. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Z sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] marca 2024 r. M. B. zwróciła się do Prezesa ZUS o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Do wniosku załączyła kopie: oświadczenia w sprawie niepobierania świadczenia pielęgnacyjnego, decyzji Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w sprawie zasiłku stałego oraz świadczenia w formie opłacania składki emerytalno-rentowej, orzeczenia Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...], imiennego raportu miesięcznego o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach, zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy T. z dnia [...] września 2017 r. w sprawie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, pismo KRUS Placówki Terenowej w K. z dnia [...] marca 2024 r. przekazujące do ZUS wniosek M. B. o rodzicielskie świadczenie uzupełniające złożony do KRUS. Decyzją z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] Prezes ZUS, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1051), odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie rodzicielskie może być przyznane matce, która: urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci; zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...); jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub posiada prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obywatelem państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub cudzoziemcem legalnie przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; osiągnęła wiek 60 lat; nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania; nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Organ wskazał, że wszystkie wyżej wymienione przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Organ stwierdził, że Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości [...] zł brutto, a zatem w kwocie minimalnej emerytury, która od dnia [...] marca 2024 r. wynosi 1780,96 zł brutto. W związku z tym nie spełnia przesłanki do przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, ponieważ jest uprawniona do emerytury w najniższej wysokości tego świadczenia. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne i prawne organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. M. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję kwestionując podjęte przez organ rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazała, że urodziła i wychowała ośmioro dzieci. Składki na ubezpieczenie społeczne rolników (KRUS) były początkowo opłacane przez jej rodziców, a po przejęciu przez nią gospodarstwa rolnego, również przez nią samą. W 1999 r. zrezygnowała z opłacania składek, co było spowodowane chorobą córki. Uwzględniając powyższe wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o odrzucenie skargi w przypadku nieuzupełniania braków formalnych (art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", ewentualnie o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie Prezes ZUS wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś Skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Sąd nie stwierdził podstaw do odrzucenia skargi zgodnie z wnioskiem organu. Skarżąca uzupełniła braki formalne skargi w zakreślonym przez Sąd terminie, co wynika z odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] sierpnia 2024 r. udzielonej przez Skarżącą w dniu [...] września 2024 r. Sąd nie stwierdził innych przesłanek do odrzucenia skargi określonych w art. 58 § 1 p.p.s.a. Skarga jest dopuszczalna, jednak merytorycznie nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2024 r. nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, zgodnie z którym świadczenie może być przyznane matce, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci lub ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci, w przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia dzieci przez matkę lub w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę. Świadczenie może być przyznane osobom, o których mowa w ust. 1, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającym po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli są: obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2). Świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (ust. 3). Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania (ust. 4). Zgodnie z art. 3 ust. 9 ww. ustawy świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Z treści tych przepisów wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie matce dzieci przedmiotowego świadczenia i jednocześnie wyznaczające granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, matka musi urodzić i wychować co najmniej czworo dzieci; po drugie, musi posiadać określony związek z krajem; po trzecie, musi osiągnąć określony wiek oraz po czwarte, nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania, przy czym nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Ustawa uzależnia więc przyznanie ww. świadczenia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech przesłanek. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy o uzupełniającym świadczeniu rodzicielskim, podstawowym celem tej regulacji jest zapewnienie środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci w rodzinach wielodzietnych. W projekcie wskazano na ważną, z punktu widzenia rozwoju kraju, funkcję społeczną pełnioną przez rodziców, w większości kobiety, związaną z wychowaniem dzieci. Ustawa miała być uhonorowaniem osób, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tytułu długoletniego zajmowania się potomstwem nie wypracowały emerytury w wysokości odpowiadającej co najmniej kwocie najniższej emerytury, nie zapewniając sobie określonych środków po osiągnięciu wskazanego w ustawie wieku. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że świadczenie ma charakter świadczenia nieskładkowego, pozaubezpieczeniowego, które jest powiązane z ryzykiem starości. Świadczenie ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu grupy osób, które w przypadku kobiet przekroczyły 60 lat, w przypadku mężczyzn 65 lat. Ustawodawca przewidział jedynie dwa wypadki kiedy uzupełniające świadczenie rodzicielskie nie przysługuje i nie podlega to ocenie. Nie otrzyma tego świadczenia osoba, która: jest tymczasowo aresztowana lub odbywa karę pozbawienia wolności (z wyłączeniem osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego) bądź ma prawo do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Jedna z powyższych przesłanek wystąpiła w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z ustaleniami poczynionymi przez organ (k. 61 i 63 akt admin.), Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1780,96 zł brutto, a zatem w kwocie minimalnej emerytury, która od dnia [...] marca 2024 r. wynosi 1780,96 zł brutto (zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 14 lutego 2024 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty (...) - M.P. poz. 133). Uprawnienie do pobierania emerytury w najniższej wysokości wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Dodatkowo wskazać należy, że wolą ustawodawcy było odniesienie znaczenia "niezbędnych środków utrzymania" (art. 3 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym) właśnie do kwoty najniższej emerytury (brutto). Przy czym pojęcie "środki niezbędne", nie jest równoznaczne z określeniem "środki wystarczające". Pojęcia tego nie należy więc odnosić się do subiektywnych odczuć i potrzeb wnioskodawcy, a do okoliczności o charakterze możliwie najbardziej obiektywnym. Skoro bowiem ustawodawca, ustalając najniższą emeryturę uznał, że wystarczy ona dla zaspokojenia człowiekowi egzystencji, uprawnionym jest badanie przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego właśnie przez pryzmat wysokości najniższej emerytury, która od [...] marca 2024 r. wynosi 1780,96 zł brutto, tj. 1620,67 zł netto. Konkludując stwierdzić należy, że podjęte przez organ rozstrzygnięcie jest prawidłowe na gruncie powołanych wyżej przepisów, zaś argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę treść skargi oraz załączone do niej dokumenty wskazać należy, że niniejsza sprawa nie dotyczy przyznania Skarżącej emerytury rolniczej, lecz rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, które w świetle ustawowych przesłanek Skarżącej nie przysługuje. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.