II SA/Wa 1331/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński (spr.), , , Protokolant specjalista Elwira Sipak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych: 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2012 r.; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz A. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 12 pkt 2 i art. 22 i art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.), decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] marca 2012 r. (znak: [...]) odmawiającą uwzględnienia wniosku w sprawie skargi A. S., dotyczącej przetwarzania przez P. S.A. z siedzibą w W. przy [...], jej danych osobowych w celach marketingowych. Przebieg niniejszej sprawy przedstawia się następująco: Pismem z dnia 30 listopada 2009 r. A. S. wystąpiła do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z wnioskiem o zaprzestanie przetwarzania jej danych osobowych w celach marketingowych przez P. S.A. z siedzibą w W. – operatora sieci telefonii komórkowej [...], a także o podjęcie wszelkich przewidzianych prawem działań w celu temu zapobieżenia. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu [...] października 2009 r. poprzez swojego pełnomocnika, a następnie osobiście w dniu [...] października 2009 r. złożyła pisemny sprzeciw wobec przetwarzania jej danych osobowych przez wymienioną powyżej Spółkę. Podała, że pismami z dnia [...] października 2009 r. i z dnia [...] listopada 2009 r. otrzymała zapewnienie, iż Spółka ta uwzględni sprzeciw i zaprzestanie przetwarzania jej danych osobowych co do przesyłania materiałów reklamujących nowe promocje, produkty i usługi oferowane przez P. S.A. oraz innych informacji handlowych, których jest nadawcą. Wskazała, iż pomimo powyższego nieprzerwanie do dnia dzisiejszego Spółka przetwarza jej dane osobowe w zakresie objętym sprzeciwem, co w jej ocenie, ma charakter bezprawny. W odpowiedzi na pisma Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz z dnia [...] lutego 2010 r. wzywające Spółkę do ustosunkowania się do twierdzeń zainteresowanej, P. S.A. pismem z dnia [...] marca 2010 r. wyjaśnił, iż przetwarza dane osobowe A. S. w związku z realizacją umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartej z nią w dniu [...] listopada 2005 r. (w tym dniu zawarto dwie umowy dla dwóch numerów telefonów). Podstawę prawną przetwarzania tych danych osobowych stanowi m.in. art. 23 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.). Dane te są przetwarzane w celach statutowych, świadczenia usług, a także archiwizacji. Mogą być one przekazywane uprawnionym organom oraz biurom informacji gospodarczej, jak również – gdyby zaistniała taka konieczność – instytucjom zajmującym się dochodzeniem należności, w tym przedsiębiorcom zajmującym się windykacją i obrotem nieruchomościami i ich pełnomocnikom. Jednocześnie Spółka podała, że obecnie nie kontynuuje już procesu przetwarzania danych osobowych A. S. w celach marketingowych (dowód: wydruk z systemu przetwarzającego statusy uprawniające do działań marketingowych, na podstawie których prowadzone są działania marketingowe). W tej sytuacji, wobec oświadczeń wnioskodawczyni, wniesiony sprzeciw został skutecznie uwzględniony i odnotowany w dniu [...] grudnia 2009 r., a więc od tego momentu (tj. otrzymania [...]w trakcie procesowania sprzeciwu) nie była ona, jak i nie będzie adresatem przyszłych kampanii realizowanych w ramach podobnej korespondencji [...] lub innych form przekazu elektronicznego. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] marca 2010 r. poinformował A. S. o poczynionych w sprawie ustaleniach, wskazując, że wobec zaprzestania przez Spółkę kwestionowanego przetwarzania jej danych osobowych, stan zgodny z prawem został w sprawie przywrócony. Niezależnie od powyższego, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, dostrzegając potrzebę zasygnalizowania Spółce stwierdzonych nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych, polegających na bezzasadnie opóźnionym odnotowaniu sprzeciwu, a w konsekwencji niekontynuowanym w chwili obecnej, lecz stwierdzonym w przeszłości przetwarzaniu jej danych osobowych w celach marketingowych po zgłoszeniu sprzeciwu w tym zakresie, a także zwrócenia uwagi na konieczność zapobieżenia analogicznym uchybieniom w przyszłości, skierował do P. S.A. wystąpienie z dnia [...] marca 2010 r., na podstawie art. 12 pkt 5 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych. A. S. pismem z dnia [...] marca 2010 r. wezwała Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do usunięcia naruszenia prawa i niezwłoczne wydanie w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego oraz uczynieniu zadość gwarancjom procesowym w toku postępowania administracyjnego. Organ pismem z dnia [...] marca 2010 r. poinformował zainteresowaną, iż wyda w niniejszej sprawie decyzję. Na skutek braku decyzji, A. S. w dniu [...] kwietnia 2010 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 137/10 Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wytknął organowi opieszałe działanie, a zwłaszcza liczne okresy bezczynności organu następujące po wpływie pism skarżącej oraz Spółki P. Od tego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 168/11 oddalił. W dniu 13 lutego 2012 r. do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynął odpis prawomocnego wyroku WSA z dnia z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 137/10 wraz z aktami postępowania administracyjnego. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. ([...]) wyłączył z akt dotychczasowego postępowania o sygn. akt: [...] całość rzeczonych akt do odrębnego postępowania w przedmiocie przetwarzania przez P. S.A. danych osobowych A. S. w celach marketingowych, który to proces - zakwestionowany w skardze A. S. z dnia [...] listopada 2009 r. - był realizowany do dnia [...] marca 2010 r. i wyłączony materiał dowodowy organ zarejestrował pod sygn. akt: [...]. Następnie w oparciu o powyższy materiał dowodowy organ wydał decyzję administracyjną z dnia [...] marca 2012 r. (znak: [...]) - mocą której odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2009 r. na przetwarzanie jej danych osobowych w celach marketingowych. Przedmiotowa decyzja dotyczy przetwarzania danych osobowych skarżącej do dnia [...] marca 2010 r. Natomiast w pozostałym zakresie, to jest odnośnie przetwarzania danych osobowych skarżącej po dniu [...] marca 2011 r., postępowanie zostało zakończone decyzją Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2012 r. (znak: [...]) również odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżącej. Ta sprawa nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. A. S. od decyzji z dnia [...] marca 2012 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2012 r., co do istoty sprawy, organ wskazał, co następuje: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych uznał, iż był wprost zobowiązany, co wynika z treści uzasadnień wyroków sądów administracyjnych (wyrok WSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 137/10 oraz wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 168/11) do przeprowadzenia cezury czasowej w rozpatrywaniu niniejszej sprawy i osobną decyzją rozstrzygnął okres przetwarzania danych osobowych skarżącej w celach marketingowych przez P. S.A. od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia [...] marca 2010 r. i osobną po dniu dnia [...] listopada 2009 r. - był realizowany do dnia [...] marca 2010 r. W dalszych rozważaniach organ wskazał na treść pisma P. S.A. z dnia [...] marca 2010 r., w którym Spółka ta stwierdziła, iż istotnie zaniedbała kwestię uwzględniania sprzeciwów skarżącej, co do przetwarzania jej danych osobowych w celach marketingowych i sprzeciw ten uwzględniła dopiero w dniu [...] grudnia 2009 r., a zatem po kilku miesiącach od daty pierwszego pisma skarżącej w tej sprawie ([...] października 2009 r.). P. S.A. wskazał także, iż po dniu [...] grudnia 2009 r. danych tych w związku ze sprzeciwem zainteresowanej nie przetwarza. Powyższe ustalenie w ocenie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych były wystarczające do wytknięcia Spółce nieprawidłowości w przetaczaniu danych osobowych skarżącej w skierowanym do niej osobnym piśmie oraz do wydania w dniu [...] marca 2012 r. decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku A. S. z dnia [...] listopada 2009 r. w związku z uznaniem przez organ zaprzestania przetwarzania danych osobowych skarżącej po dniu [...] grudnia 2009 r. przez P. S.A. w celach komercyjnych. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę (decyzja z dnia [...] maja 2012 r.) organ uznał powyższą argumentację za wystarczającą, albowiem istotą działania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych jest przede wszystkim przywrócenie stanu dotyczącego przetwarzania danych osobowych do stanu zgodnego z prawem. Z tych względów wobec treści pisma Spółki P. z dnia [...] marca 2010 r., w którym stwierdzała ona o zaprzestaniu od dnia [...] grudnia 2009 r. przetwarzania danych osobowych skarżącej w celach komercyjnych, wydanie w dniu [...] marca 2009 r. decyzji odmownej było wystarczające, zaś wniosek dowodowy skarżącej z dnia [...] kwietnia 2009 r., wskazujący na dalsze przetwarzanie tych danych niezasadny. Organ wskazał także, ustosunkowując się do wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2010 r., iż może ona sama zgłosić organom ścigania fakt bezprawnego przetwarzania jej danych osobowych przez P. S.A. A. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżyła decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2012 r. wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją poprzedzającą z dnia [...] marca 2012 r. Skarżąca sformułowała następując zarzuty. Naruszenie: 1. art. 75 § 1 kpa , art. 77 § 1 kpa i art. 78 § 1 kpa poprzez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę, dokonaną ponadto poprzez faktyczne zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych bez wydania formalnego postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego, 2. art. 107 § 1 kpa poprzez nierozstrzygnięci zaskarżoną decyzją istoty sprawy w wyniku zaniechania precyzyjnego określenia w utrzymanej decyzją odowłwczą decyzji Generalnego Inspektora Ochrony danych Osobowych z dnia [...] marca 2012 roku wniosku strony, którego uwzględnienia organ odmówił, 3. art. 107 § 3 kpa poprzez wydanie decyzji niepoprzedzonej pozytywnymi ustaleniami faktycznymi, 4. art. 18 ust. 1 z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (tekst jednolity: Dz.U. 2002 roku nr 101, poz. 926 z późn. zm.) poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przywrócenie stanu zgodnego z prawem pomimo stwierdzenia naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych przy przetwarzaniu danych osobowych strony przez spółkę P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny sprawując tę kontrolę, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Trafnie zarzuca skarżąca, iż w rozwlekłej decyzji organu brak jest istotnych ustaleń, co do istoty sprawy. Za kluczowy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (w zakreślonym przez organ okresie od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia [...] marca 2010 r.) Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych uznał pismo Spółki P. z dnia [...] marca 2010 r., w którym Spółka ta stwierdziła zaprzestanie przetwarzania danych osobowych skarżącej od dnia [...] grudnia 2009 r., wskazują na poparcie swojego twierdzenia na wydruk z systemu przetwarzającego statusy uprawniające do działań marketingowych, na podstawie których prowadzone są działania marketingowe. Powyższe pismo, w zakresie w jakim P. S.A. przyznawał się do niezgodnego z prawem przetwarzania w celach marketingowych danych osobowych A. S. w okresie od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. stało się przedmiotem osobnego wystąpienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych piętnującego powyższy stan. W tym zakresie sprawa jest bezsporna i działania organu były tu prawidłowe. Natomiast brak jest w treści uzasadnienia obu decyzji (zarówno z dnia [...] marca 2012 r. oraz z dnia [...] maja 2012 r.) wskazania z jakich powodów, pomimo kategorycznego twierdzenia skarżącej o dalszym trwaniu przetwarzania (po [...] grudnia 2009 r.) jej danych osobowych w celach marketingowych przez P. S.A., organ uznał za wiarygodne twierdzenie Spółki w tym przedmiocie z dnia [...] marca 2009 r., i dlaczego domówił wiarygodności przeciwnym twierdzeniom skarżącej, zwłaszcza, iż istota uregulowań ustawy o ochronie danych osobowych ukierunkowana jest na doprowadzenie sposobu przetwarzania danych osobowych przez ich administratora do zgodnego z prawem. Zatem skoro organ przyjął za cezurę czasową dla okresu objętego kontrolowaną decyzją (to jest decyzją z dnia [...] marca 2012 r. i później decyzją z dnia [...] maja 2012 r.) okres od dnia [...] listopada 2009 r. do [...] marca 2010 r., to brak jest w uzasadnieniu obu decyzji wskazania w jaki sposób organ zbadał przetwarzanie danych osobowych skarżącej w celach marketingowych w okresie po dniu [...] grudnia 2009 r. do dnia do [...] marca 2010 r. Zwłaszcza, iż stanowczą decyzję w tym zakresie wydaje dopiero po dwóch latach ([...] marca 2012 r.) od pisma Spółki z dnia [...] marca 2009 r., zaś w okresie tych dwóch lat skarżąca składa oświadczenia i wnioski dowodowe przeczące twierdzeniom Spółki o zaprzestaniu przetwarzania jej danych osobowych w celach marketingowych po dniu [...] grudnia 2009 r. W powyższym aspekcie sprawy wskazać należy, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, zgodnie z przepisami art. 7, art. 12, art. 75, art. 77 Kpa jest zobowiązany do dogłębnego zbadania sprawy a zwłaszcza do rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego. W szczególności mając do czynienia ze sprzecznymi oświadczeniami, co do stanu faktycznego sprawy (rozbieżność twierdzeń P. S.A. i A. S., co do przetwarzania jej danych osobowych po dniu [...] grudnia 2009 r.) organ powinien wykazać, które z tych twierdzeń jest prawdziwe i dlaczego. Brak powyższego ustalenia stanowi istotne dla wyniku sprawy naruszenie art. 107 § 3 Kpa. Podkreślić tu należy, iż poza wnioskami dowodowymi zainteresowanej strony, organ posiada liczne uprawnienia inicjowania postępowania dowodowego, z których to uprawnień procesowych (poza pismami skierowanymi do P. S.A. z dnia [...] stycznia 2010 r. i z dnia [...] lutego 2010 r.) w ogóle w niniejszej sprawie nie korzysta. Brak ustaleń, co do oceny materiału dowodowego w wyżej opisanym aspekcie sprawy, uniemożliwia z kolej przeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oceny prawidłowości pod względem merytorycznym podjętej przez organ decyzji. Reasumując ten fragment wywodów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest jedynie połowicznie prawidłowa – to jest, co do okresu do dnia [...] grudnia 2009 r. natomiast odnoście okresu po dniu [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] marca 2012 r. nie została prawidłowo umotywowana dowodowo – brak tu jakiejkolwiek oceny wiarygodności materiału dowodowego, zwłaszcza, iż wszelkie ustalenia organu sprowadzają się do niezweryfikowanego oświadczenia Spółki P. z dnia [...] marca 2009 r. o zaprzestaniu przetwarzania danych osobowych skarżącej po dniu [...] grudnia 2009 r. Dalszym aspektem niniejszej sprawy jest wadliwe odczytanie przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych intencji zawartych w uzasadnieniach wyroków WSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 137/10 oraz NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 168/11 i wadliwym przełożeniu tych intencji na stan dowodowy i ocenę zgromadzonych dowodów w niniejszej sprawie. Oba sądy administracyjne rozpoznawały niniejszą sprawę jedynie w aspekcie bezczynności organu w rozpoznawaniu wniosku A. S. z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie ochrony przetwarzania jej danych osobowych przez P. S.A. Sądy te nie zakreślały w uzasadnieniach swoich wyroków w jaki sposób organ powinien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, nie zawierały wskazań – wytycznych, co do istoty rozstrzygnięcia. Natomiast oba te sądy wskazywały na opieszałość i bezczynność organu w rozpatrywaniu niniejszej sprawy i wskazywały, iż w zgromadzonym materiale sprawy organ mógł w marcu 2009 r. rozstrzygnąć sprawę, czego nie uczynił i dlatego między innymi (wytknięcie opieszałości organu w załatwianiu pism A. S. i Spółki P.) był w bezczynności. Wskazania tych sądów mają zatem charakter historyczny, uzasadniający bezczynność organu do chwili wniesienia przez A. S. skargi na bezczynność. Nadto, za całkowicie nieuzasadnione jest przywołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisu art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w żaden sposób nie kwestionuje zasadności przyjęcia przez organ daty [...] marca 2009 r. jako cezury czasowej rozgraniczającej rozstrzyganie w niniejszej sprawie. Jednakże organ musi dostrzegać fakt, iż stan dowodowy sprawy, a zwłaszcza w aspekcie twierdzeń i wniosków dowodowych składanych przez A. S. (również odnośnie okresu po dniu [...] grudnia 2009 r.) jest inny niż w marcu 2009 r. Zatem organ rozstrzygając niniejszą sprawę (zwłaszcza oceniając sposób przetwarzania danych osobowych skarżącej w celach marketingowych przez P. S.A. w okresie po dniu [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] marca 2009 r.) powinien odnosić się także do twierdzeń i wniosków dowodowych skarżącej składanych do czasu wydania decyzji merytorycznej – o czym szerzej wskazano w zamieszczonych wyżej wytycznych. Z wyżej wskazanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.