II SA/Wa 1332/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Bronisław Szydło (spr.), Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. sprawy ze skargi Ł. N. na orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy skierowania do służby zastępczej oddala skargę Wyrokiem z dnia 14 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 772/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Komisji Wojewódzkiej do Spraw Służby Zastępczej w P. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w postępowaniu administracyjnym organy rozpoznając wniosek Ł. N. z dnia 10 października 2005r. o przeznaczenie go do służby zastępczej, uchybiły przepisom art. 7-10 kpa oraz art. 16 ust. 1-3 ustawy o służbie zastępczej, poprzez brak stosownego powiadomienia stron o terminach posiedzeń, co spowodowało, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Ponadto wskazano, iż skarżący we wniosku o przeznaczenia do odbywania służby zastępczej nie powołał się wprost na wyznawanie religii katolickiej, tymczasem organy obu instancji uznały, iż jest on praktykującym katolikiem, zaś doktryna tego kościoła nie uniemożliwia pełnienia służy wojskowej przez chrześcijan obrządku rzymskokatolickiego. W ponownym postępowaniu administracyjnym Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w P., działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.), orzeczeniem z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] odmówiła Ł. N. przeznaczenia go do odbywania służby zastępczej. Po rozpatrzeniu odwołania poborowego, Komisja do Spraw Służby Zastępczej orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 13 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podała, iż Ł. N. nie wykazał zasad moralnych bądź przekonań religijnych, które kwalifikowałyby go do służby zastępczej. Poborowy ogólnikowo wyjaśnia, że jego przekonania religijne nie pozwalają na odbywanie służby wojskowej. Deklarowanie przez poborowego zasady moralnej, polegającej na pokojowym dochodzeniu swoich praw i roszczeń, nie było w ocenie Komisji wykazane w sposób przekonywujący, że ową zasadę traktuje rzeczywiście jako kategoryczny imperatyw moralny, kształtujący jego światopogląd i postawę życiową. Komisja wskazała, iż nie było możliwe, zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zweryfikowanie poglądów religijnych lub zasad moralnych ugruntowanych na bazie religii katolickiej, czy też wynikających z wyznawania konkretnej religii, ponieważ poborowy nie stawiał się na posiedzenia pomimo wielokrotnego wezwania do osobistego stawiennictwa. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi Ł. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżący ponownie przedstawił swój światopogląd i wyznawane zasady moralne. W odpowiedzi na skargę Komisja do Spraw Służby Zastępczej wniosła o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady przeznaczania do służby zastępczej, kierowania do jej odbycia oraz odbywania służby zastępczej przez podlegających obowiązkowi służby wojskowej, którym przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie tej służby, określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.). Postępowanie w sprawie przeznaczenia do odbywania służby zastępczej wszczynane jest na wniosek poborowego, który został na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) przeznaczony do odbywania zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego (art. 11 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej). Stosownie do ust. 2 powołanego przepisu, wniosek poborowego powinien w szczególności zawierać: 1) oświadczenie o wyznawanych przekonaniach religijnych, 2) wskazanie w wyznawanej doktrynie religijnej podstawy wyłączającej możliwość odbywania służby wojskowej oraz wykazanie rzeczywistego związku z wyznawaną doktryną religijną lub wskazanie wyznawanych zasad moralnych, które pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Powołany przepis art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy daje podstawę do przyjęcia, iż zawarte są w nim w istocie przesłanki orzekania o przeznaczeniu bądź odmowie przeznaczenia do odbywania służby zastępczej, których istnienie lub brak ocenia komisja. Jednocześnie w art. 6 ust. 1 ustawy stanowi się, że do postępowania w sprawach określonych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że komisja podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie służby zastępczej, związana jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jej obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania, jak i orzekania. W szczególności winna ona przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązana również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), a nadto musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej zostało wydane z poszanowaniem zarówno wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Skierowanie do służby zastępczej nie stanowi prostego następstwa zgłoszonego przez poborowego żądania, popartego oświadczeniem, że religijne przekonania lub zasady moralne nie pozwalają mu na odbywanie zasadniczej służby wojskowej . Poborowy ubiegając się o możliwość skorzystania z takiego uprawnienia, musi wykazać i uzasadnić związek między swoimi przekonaniami religijnymi albo wyznawanymi zasadami moralnymi a niemożliwością odbycia zasadniczej służby wojskowej bez sprzeniewierzenia się tym przekonaniom lub zasadom. Przedstawione przez poborowego okoliczności podlegają weryfikacji przez organy właściwe do orzekania w przedmiocie skierowania do służby zastępczej z punktu widzenia roli powołanych we wniosku zasad w życiu poborowego. Organy te winny w szczególności dokonać oceny czy zasady te są utrwalone i faktycznie znajdują potwierdzenie w jego dotychczasowym sposobie życia. W ocenie Sądu Komisja do Spraw Służby Zastępczej słusznie uznała, że Ł. N. nie wykazał zasad moralnych bądź przekonań religijnych, które kwalifikowałyby go do służby zastępczej. Skarżący w swoim wniosku odwołuje się do wyznawanych zasad moralnych i etycznych oraz religii jako podstaw wyłączających możliwość odbywania służby wojskowej. Podkreśla, iż stara się żyć według zasad i wskazówek otrzymanych od Boga. Wskazane we wniosku zasady jakimi kieruje się skarżący, tj. sprzeciw wobec wszelkiej przemocy, sprzeciw w stosunku do prowadzenia działań militarnych, poparcie dla rozwiązywania konfliktów drogą pokojową, chęć niesienia pomocy innym, sprzeciw w stosunku do "nauki zabijania", odwołują się do wartości uniwersalnych i powszechnie akceptowanych. Jak wskazano powyżej to rzeczą poborowego, ubiegającego się o skierowanie do służby zastępczej, jest powołanie okoliczności świadczących o trwałości i niezmienności w stosowaniu przez niego zasad, uniemożliwiających mu odbycie służby wojskowej. Należy zgodzić się z oceną organu, iż skarżący nie wykazał, by realizacja deklarowanych zasad, uniemożliwiających mu odbycie służby wojskowej znajdowała potwierdzenie w jego dotychczasowym życiu. Dodatkowo należy wskazać, że Komisja do Spraw Służby Zastępczej utrzymując w mocy orzeczenie organu I instancji, jako podstawę prawną orzeczenia winna powołać przede wszystkim art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a nie wyłącznie art. 13 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej, który to przepis stanowi, iż poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia komisji wojewódzkiej przysługuje odwołanie do komisji do spraw służby zastępczej. Uchybienie to nie ma jednak wpływu na wynik sprawy. Z tych względów, Sąd uznał wydane w sprawie orzeczenia za prawidłowe, a zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.