II SA/Wa 1344/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Andrzej Kołodziej (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z [...] maja 2012 r., działając na podstawie art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] mocą której organ, po rozpoznaniu odwołania, uchylił w całości decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...], przyznającą K. J. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] do [...] maja 2009 r. i wygaszającą z dniem [...] maja 2005 r. decyzję nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...], na podstawie której strona była do ww. świadczenia uprawniona, a nadto orzekł o wygaśnięciu z dniem [...] maja 2005 r. decyzji nr [...]. W uzasadnieniu podał w szczególności, że decyzja nr [...] była przedmiotem skargi K. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1018/09, oddalił skargę. Zatem kwestia prawidłowości była już przedmiotem badania w przewodzie sądowym, w którym wykazano, że nie narusza ona prawa oraz odniesiono się co do istoty żądania zainteresowanego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. J. zarzucił organowi "rażące naruszenie w toku postępowania i wydaną decyzją norm prawa materialnego, procesowego, wiążącej organ wykładni prawa z wyroków sądów administracyjnych, naruszenie powagi rzeczy osądzonej, pominięcie dowodów przedstawionych przez stronę i posiadanych przez organ z urzędu, jak również znanych organowi informacji, naruszenie rzeczoną decyzją I OPS 6/09 – Uchwała NSA z dnia 2009-12-07 oraz że w przedmiotowej sprawie, co wskazywał skarżący, wniesione zostało wcześniejsze żądanie w tej samej sprawie, co do którego zapadł nieprawomocny wyrok WSA w Warszawie II SAB/Wa 394/11 zobowiązujący KGP do rozpatrzenia nieważności decyzji [...] KWP w [...]". Ponadto podniósł, że organ niewłaściwie określił jego status prawny jako emeryta policyjnego zamiast funkcjonariusza Policji w stanie spoczynku. Wskazał też, że decyzja nr [...] zawiera dwa rozstrzygnięcia, pierwsze ostateczne w trybie kasacyjnym o uchyleniu decyzji Komendanta Powiatowego Policji w całości oraz merytoryczno-reformacyjne pierwszoinstancyjne w trybie nadzoru, od którego przysługuje odwołanie, wobec czego punkt drugi decyzji nie podlegał kognicji WSA w Krakowie. Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z [...] czerwca 2012 r., po rozpoznaniu powyższego wniosku, na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że niniejsze postępowanie nie dotyczy materialnoprawnych przesłanek przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, lecz stanowi formę kontroli prawidłowości wydania decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Zatem w tym postępowaniu organ nie mógł odnieść się do kwestii żądania wypłaty ww. świadczenia, a jedynie określić, czy zapadłe orzeczenie jest dotknięte jedną z wad kwalifikowanych z art. 156 k.p.a. Jak wynika zaś z treści uzasadnienia kwestionowanej przez stronę decyzji, organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia i nie znajduje ich również obecnie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. J. zarzucił jej oraz poprzedzającej ją decyzji, rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, czyniące je nieważnymi z mocy art. 156 k.p.a. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił również wydanie jej z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez pracownika wyłączanego z udziału w postępowaniu odwoławczym z mocy prawa. Wniósł w związku z tym o jej uchylenie w całości, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji, a nadto o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie z uwagi na zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a.". Uregulowane w art. 24 i art. 25 k.p.a. wyłączenie pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenie organu, mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu lub sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procesowania" (por. W. Chróścielewski: Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Dom Wydawniczy ABC, s. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3 (12) z 2007 r., s. 137). Kwestie te nie mogą być więc pomijane w procesie stosowania prawa, nie do przyjęcia jest także ich zawężająca wykładnia. W myśl obecnego brzmienia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Taka treść ww. przepisu obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r. i została wprowadzona ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18 ze zm.) i obliguje do wyłączenia pracownika, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji bez względu na to, czy była to decyzja wydana w niższej instancji, czy też przez ten sam organ w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Zmiana ta wiąże się m.in. z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, który wskazał, że samorządowe kolegium odwoławcze nie może w tym samym składzie rozpoznawać wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem nie godzi się to z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym. Skutkiem tej zmiany jest to, że w razie rozpoznania sprawy w wyniku wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez pracownika, który brał udział w wydaniu decyzji kwestionowanej tym wnioskiem, zachodzi przesłanka wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Podstawa wyłączenia określona w art. 24 § 1 pkt 5 z oczywistych względów nie ma zastosowania w sytuacji, kiedy zarówno pierwszą decyzję, jak i decyzję podjętą w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydał organ jednoosobowy, jakim jest minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., gdyż nie działa jako pracownik organu, lecz piastun funkcji organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy podnieść, iż zarówno zaskarżoną decyzję, wydaną w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i decyzję poprzedzającą, podpisał z upoważnienia Komendanta Głównego Policji pracownik organu, tj. Zastępca Dyrektora [...] Policji Komendy Głównej Policji, K. G. Takie działanie stanowi bezspornie naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Należy zauważyć, że w myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a. Natomiast zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w razie wystąpienia w sprawie przesłanki wznowieniowej określonej w k.p.a., sąd administracyjny jest zobligowany do wydania orzeczenia przewidzianego w powołanym wyżej przepisie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec stwierdzenia wady kwalifikowanej zaskarżonej decyzji, Sąd nie mógł odnieść się do merytorycznych zarzutów skargi. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 pierwszej z powołanych ustaw, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.