II SA/Wa 1348/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-03
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Adam Lipiński, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Obrony Narodowej miał podstawy prawne do umorzenia postępowania w sprawie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r. oraz czy sąd administracyjny ma kompetencje do rozpoznania skargi na taką decyzję?Ratio decidendi
Minister Obrony Narodowej błędnie umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ postępowanie to nie było bezprzedmiotowe. Sąd administracyjny ma prawo rozpoznawać skargę na decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji wojskowego organu rentowego dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej po 1 stycznia 1999 r. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa, które musi być oczywiste i niedwuznaczne.Stan faktyczny
Skarżący A. K., były żołnierz zawodowy, złożył odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego z grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji waloryzacyjnych emerytury wojskowej po 1 stycznia 1999 r. Minister Obrony Narodowej umorzył postępowanie odwoławcze, powołując się na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego, który przekazał rozpatrzenie odwołania Ministrowi. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędziowie WSA Adam Lipiński Andrzej Góraj Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r. - oddala skargę -
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...], umorzył postępowanie w sprawie rozpoznania odwołania mjr. w st. spocz. A. K. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] (powinno być [...]) grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, iż Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...], po rozpatrzeniu odwołania mjr. w st. spocz. A. K. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek:
1. oddalił odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. odmawiającej ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek,
2. odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. przekazał do rozpatrzenia Ministrowi Obrony Narodowej.
Minister Obrony Narodowej związany pkt 2 przywołanego wyroku został zobligowany do rozpatrzenia sprawy odwołania zainteresowanego od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. (powinno być z dnia [...] grudnia 2008 r.) w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.
Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 31, art. 32 ust. 2 wojskowej ustawy emerytalnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) w zw. z art. 156 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wyszczególnionych we wniosku strony z dnia 7 grudnia 2008 r., dotyczących waloryzacji emerytury wojskowej po 1 stycznia 1999 r.
Z uwagi na to, że zainteresowany nie złożył odwołania od ww. decyzji, organ odwoławczy nie miał możliwości wykonania pkt 2 przywołanego wyżej prawomocnego wyroku. W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o podjęcie działań, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego, przywołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w [...]. W odpowiedzi Prezes Sądu Okręgowego w [...] stwierdził, że nie jest organem uprawnionym do wszczęcia postępowania, po przeprowadzeniu którego mogłoby zostać wydane orzeczenie uchylające lub zmieniające przedmiotowy wyrok. W opinii Prezesa Sądu Okręgowego w [...] właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy stał się Minister Obrony Narodowej, na co miałby wskazywać pogląd wyrażony w uchwale z dnia 7 kwietnia 2010 r. podjętej w składzie trzech sędziów Sądu Najwyższego (sygn. akt II UZP 3/10).
W ocenie organu powyższy wyrok jest niewykonalny, a jego ewentualne próby wykonania spowodowałyby wydanie przez Ministra Obrony Narodowej decyzji dotkniętej wadą nieważności, ponieważ z akt sprawy wynika, że zainteresowany złożył odwołanie wyłącznie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] ([...]) grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek, natomiast nie złożył odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] ([...]) grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r. Zatem postępowanie w sprawie odwołania zainteresowanego od wskazanej wyżej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, które nakazał w przywołanym wyroku Sąd Okręgowy jest bezprzedmiotowe, ponieważ zainteresowany takiego odwołania nie złożył.
Nadto organ podniósł, iż wbrew poglądom Sądu, przypisującym Ministrowi Obrony Narodowej właściwość do rozpatrzenia odwołania od decyzji wojskowego organu rentowego, Minister Obrony Narodowej nie jest organem odwoławczym w sprawach ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 8, poz. 66 ze zm.) od decyzji wojskowego organu rentowego zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem odwołanie takie przysługuje do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10). Sąd Najwyższy wskazał jednoznacznie, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity; Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Także Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 października 2010 r. sygn. akt I UK 104/10 (publik. na stronie internetowej www.sn.pl/aktual/ipusisp/JI-UZP 0003_10.pdf), nie podzielił poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II UZP 3/10, w której stwierdzono, że w sprawie z odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tego Biura podjętej po 1 stycznia 1999 r. droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna. Tożsamość przepisów art. 31 i 32 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin z przepisami art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, iż argumentacja zaprezentowana w uchwale Sądu Najwyższego w składzie trzech sędziów z dnia 7 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II UZP 3/10) jest kontrowersyjna, niewyjaśniająca wątpliwości wynikających z dotychczasowego rozbieżnego orzecznictwa sądów powszechnych, sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego. Zatem wykładnia przepisów dokonana w uchwale Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10, której Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej ze względu na wyżej wspomnianą tożsamość zapisów art. 31 i 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych z regulacją zawartą w art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, będzie również miała zastosowanie w niniejszej sprawie.
Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o "unieważnienie w całości" zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji po 1 stycznia 1999 r. i odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia i wypłacenia odsetek, a także dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia wskazań, co do dalszego postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż na emeryturę przeszedł w 1994 r. na mocy obowiązującego wówczas prawa i obowiązującymi z nim zasadami. W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o emeryturach i rentach z FUS, skarżący pobierał świadczenie emerytalne w oparciu o przepisy ustawy z 1993 r., w związku z tym kolejne zmiany przepisów nie dotyczyły tych żołnierzy zawodowych, którzy na zaopatrzenie emerytalne przeszli pod rządami starej ustawy emerytalnej. Ustawodawcza w relacji do osoby skarżącego jako świadczeniobiorcy, zachował waloryzację uposażenia na podstawie art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (w pierwotnym brzmieniu – Dz. U. Nr 10, poz. 36), poprzez wyłączenie stosowania art. 1 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W tym stanie rzeczy, skarżący bezprawnie został pozbawiony części przysługującego mu świadczenia emerytalnego.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej odrzucenie. Przywołując argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał na brak kognicji sądów administracyjnych do rozpatrywania spraw z zakresu ustalania wysokości świadczeń emerytalno-rentowych byłych żołnierzy, także kontroli tych decyzji w trybach nadzwyczajnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wniosek Ministra Obrony Narodowej o odrzucenie skargi jest niezasadny. W świetle art. 58 § 4 ww. ustawy procesowej, sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Zatem zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej w pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...] do rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. wiąże nie tylko wymieniony organ, lecz także sąd administracyjny, czyniąc dopuszczalną skargę na decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania.
Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji jak i decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] należy ponieść, iż powyższe decyzje wydane zostały w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej wydanych po 1 stycznia 1999 r., jako rażąco naruszających prawo.
Przepis art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66) stanowi, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach k.p.a.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji waloryzacyjnych wydanych po 1 stycznia 1999 r. miały zatem zastosowanie przepisy k.p.a. regulujące instytucję stwierdzenia nieważności decyzji.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej należy do wyjątków od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga w związku z tym bezpośredniego ustalenia, że uchylana decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w tym przepisie. W postępowaniu tym organ nie może natomiast rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego o rażącym naruszeniu prawa, jako przesłance stwierdzenia nieważności decyzji, można mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. (patrz: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r. III SA 565/95). Nie chodzi tu zatem o przypadki błędów w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Jeżeli więc przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą (patrz: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r. III SA 422/96).
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, że decyzje o waloryzacji jego emerytury wojskowej wydane po 1 stycznia 1999 r., rażąco naruszają prawo.
Jak słusznie podkreślił organ I instancji, do dnia 31 grudnia 1998 r. waloryzacja wojskowych świadczeń emerytalnych była przeprowadzana w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.) i uzależniona była od wzrostu uposażenia żołnierzy pozostających w służbie.
Na mocy art. 159 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118) w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin wprowadzono zmianę. Przepisowi art. 6 tej ustawy nadano nowe brzmienie, wprowadzając taką samą zasadę waloryzacji świadczeń dla emerytów wojskowych jaką przewidziano w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym, po dniu 1 stycznia 1999 r. nie było podstaw prawnych do stosowania w stosunku do skarżącego jako emeryta wojskowego dotychczasowych zasad waloryzacji uposażeniowej emerytury, gdyż żaden przepis wojskowej ustawy emerytalnej, takowej waloryzacji nie przewidywał.
Przepis art. 159 pkt 1 ustawy 17 grudnia 1998 r., nowelizujący zasady waloryzacji wojskowych świadczeń emerytalnych, był poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. sygn. akt K 4/99 orzekł o jego zgodności z art. 2 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, z przepisu art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2003 r., nie da się wywieźć, że ustawa ta nie miała zastosowania do osób, które w dniu jej wejścia w życie pobierały już świadczenie emerytalne lub rentowe.
Zmiana zasad waloryzacji świadczeń emerytalno - rentowych dotyczyła wszystkich emerytów i rencistów wojskowych, czego potwierdzeniem jest treść art. 179 tej ustawy, który zamieszczony został w Rozdziale 2 "Przepisy przejściowe", a który stanowił, że od 1 stycznia 1999 r. emerytury i renty przyznane od uposażeń osiągniętych przed tą datą na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art. 1 ust. 2, podlegają dodatkowej waloryzacji wskaźnikiem 104,3%.
W świetle powyższych rozważań, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, iż nie było podstaw do stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej skarżącego wydanych po 1 stycznia 1999 r. w oparciu o przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącego należy jednocześnie wyjaśnić, że stwierdzenie nieważności decyzji nie następuje w ramach uznania administracyjnego organu. Organ jest zobowiązany stwierdzić nieważność decyzji jeżeli ustali, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji nie może nastąpić z uwagi na naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, czy naruszenie interesu strony, gdyż przesłanki te nie zostały wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Dlatego też Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] nie miał podstaw do tego, aby w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej wydanych po 1 stycznia 1999 r. rozważać, czy decyzje te godzą w zasadę sprawiedliwości społecznej i nie naruszają uzasadnionego interesu skarżącego.
W ocenie Sądu, w decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nie można dopatrzyć się naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Brak jest bowiem jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ poczynił w toku postępowania.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że Minister Obrony Narodowej niezasadnie przyjął, iż zainteresowany nie złożył odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Dokonując własnych ustaleń w powyższym zakresie, Minister Obrony Narodowej w istocie podważył kwestię już przesądzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...], co należy uznać za niedopuszczalne w świetle postanowień art. 365 § 1 k.p.c. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro Sąd uznał, iż odwołanie od decyzji wymienionej w pkt 2 przedmiotowego wyroku zostało wniesione, to powyższe stwierdzenie jest dla organu wiążące. W orzecznictwie przyjmuje się, iż istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (patrz wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r. sygn. akt II CKN 655/98, publik. Lex nr 51062). W wyroku z dnia 12 lipca 2002 r. sygn. akt V CKN 1110/00 (publik. Lex nr 74492) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego wyroku jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w procesie późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów, objętych prejudycjalnym orzeczeniem, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż Minister Obrony Narodowej błędnie w niniejszej sprawie umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać bezprzedmiotowości postępowania mając na uwadze treść art. 105 § 1 k.p.a. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.
Podkreślenia wymaga, że nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania fakt, iż określone żądanie nie może być uwzględnione. Taki bowiem wniosek jako niezasadny merytorycznie podlega negatywnemu rozpoznaniu poprzez odmowę uwzględnienia wniosku. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § pkt 3 k.p.a., bowiem postępowanie odwoławcze zostało wszczęte na żądanie strony, a ponadto rozstrzygnięcie tej sprawy, co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej miało oparcie w przepisach prawa i leżało we właściwości organu (o tym przesądził Sąd Okręgowy ww. wyrokiem).
Wprawdzie zaskarżone rozstrzygnięcie błędnie zostało oparte na przepisie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., to jednak z uwagi brak podstaw do pozytywnego rozparzenia odwołania skarżącego należało zaskarżoną decyzję uznać za wydaną z naruszeniem prawa procesowego, które to naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło