II SA/Wa 1354/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Ewa Grochowska-Jung (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia rozkazu personalnego pozbawiającego stopnia oficerskiego i przenoszącego do rezerwy - oddala skargę - Wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r., sprecyzowanym pismem z dnia [...] marca 2014 r. i [...] marca 2014 r. J. A. (dalej jako skarżący) wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o uchylenie rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 1977 r. na podstawie art. 154 kpa. Wskazał, iż podstawą wniesienia wniosku są nieprawidłowości w postępowaniu dyscyplinarnym, polegające na niesporządzeniu w postępowaniu dowodowym wymaganych prawem dowodów dokumentujących naruszenie dyscypliny. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 61a w związku z art. 126, art. 154, art. 268 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ podał, że skarżący rozkazem personalnym Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 1977 r. – na podstawie wniosku Sądu Honorowego dla [...] – został pozbawiony stopnia oficerskiego i przeniesiony do rezerwy. Sprawa uchylenia w trybie nadzwyczajnym – przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego – rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 1997 r. była już przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r. oddalił skargę o odmowie wszczęcia przez Ministra Obrony Narodowej postępowania o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego na podstawie art. 156 kpa. Organ wskazał, iż przedmiotowy rozkaz personalny pozbawiający J. A. stopnia oficerskiego i przenoszący go do rezerwy nie był w czasie jego wydania decyzją administracyjną i nie stosowało się do niego przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym pozbawionym podstaw byłoby rozpatrywanie wniosku o jego uchylenie na podstawie obecnie obowiązujących przepisów kpa, a to powoduje, iż wniosek o jego uchylenie jest bezprzedmiotowy. Organ wskazał ponadto, że podnoszona przez skarżącego sprawa dyscyplinarna była już przedmiotem kontroli Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...], który nie znalazł podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięć podjętych w tym postępowaniu (postanowienie WSG w [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. sygn. akt [...]). W dniu 5 maja 2014 r. J. A. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając brak dowodów uprawdopodobniających popełnienie przez niego przewinienia dyscyplinarnego skutkującego wydaniem decyzji zwolnieniowej. Wniosek ten uzupełnił pismem z dnia 6 maja 2014 r., wskazując na brak podstawy prawnej zwolnienia go ze służby. Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż sprawa uchylenia w trybie nadzwyczajnym – przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego – rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 1977 r., była już przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r., oddalił skargę na odmowę wszczęcia przez Ministra Obrony Narodowej postępowania o stwierdzenie nieważności tegoż rozkazu personalnego na podstawie art. 156 kpa. Z uzasadnienia wyroku wynika, że w dacie wydania rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] września 1977 r., przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie miały zastosowania w sprawach należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej, a zatem zarówno rozstrzygnięcie podjęte wobec J. A. przez Sąd Honorowy w postępowaniu dyscyplinarnym, jak również rozkaz personalny Ministra Obrony Narodowej zwalniający stronę z zawodowej służby wojskowej – nie były decyzją administracyjną. W związku z powyższym – jak wskazał Sąd w dalszej części uzasadnienia – "skoro w dniu wydania spornego rozkazu personalnego, orzeczenia wojskowych organów administracyjnych były wyłączone spod działania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i spod kontroli sądowoadministracyjnej, to identycznie rzecz się musi mieć z aktualnym postępowaniem nadzwyczajnym wobec takich orzeczeń". Powyższa ocena prawna dokonana została przez właściwy Sąd mocą wydanego w sprawie prawomocnego orzeczenia. Jako taka, na podstawie przepisów prawa, nie może stanowić przedmiotu repliki ani własnej oceny ze strony organów administracji publicznej (które działając na podstawie i w granicach prawa mają obowiązek respektowania i poszanowania treści orzeczeń sądowych). Organ wskazał, iż w sprawie orzeczenia wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym, jak również rozkazu personalnego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, nie jest obecnie możliwe wszczęcie i prowadzenie jakiegokolwiek postępowania nadzwyczajnego - przewidzianego w art. od 145 do 163 Kodeksu postępowania administracyjnego - albowiem nie jest to sprawa administracyjna. Jednocześnie organ podkreślił, że w latach 1962-1980 – mocą przepisów art. 194 § 1 pkt 6 i 8 kpa - niniejszego kodeksu nie stosowało się do postępowań: dyscyplinarnego, a także przed organami administracji wojskowej w sprawach unormowanych w przepisach szczególnych. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. A. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko dotyczące braku dowodów na przewinienie dyscyplinarne będące podstawą wydania decyzji MON z dnia [...] września 1977 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu. Dokonując oceny zasadności skargi J. A. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Obrony Narodowej w pierwszej kolejności wskazać należy na unormowania prawne obowiązujące w dacie wydania rozkazu personalnego nr [...] z [...] września 1977 r. Powyższy rozkaz został wydany w następstwie orzeczenia Sądu Honorowego [...] z [...] lipca 1977 r. Orzeczeniem tym skarżący został uznany winnym naruszenia zasad etyki zawodowej żołnierza, w związku z czym Sąd wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o wymierzenie kary dyscyplinarnej pozbawienia posiadanego stopnia wojskowego. Orzeczenie to miało umocowanie w art. 25 ust. 3 pkt 3 ustawy z 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia honoru i godności żołnierza (Dz. U. z 1977 r. Nr 23, poz. 101 ze zm.). Ustawa ta utraciła moc w związku z uchyleniem jej przez ustawę z 4 września 1997 r., o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. Nr 141, poz. 944), która weszła w życie 1 września 1998 r. Wniosek Sądu Honorowego został następnie rozpatrzony przez Ministra Obrony Narodowej jako organ właściwy w sprawie mianowania na stopnie wojskowe, albowiem skarżący należał do korpusu oficerów. Kwestionowanym rozkazem personalnym Minister Obrony Narodowej w wykonaniu powyższego orzeczenia pozbawił skarżącego stopnia oficerskiego, a także w konsekwencji tego przeniósł skarżącego do rezerwy. Powyższy rozkaz został wydany stosownie do treści art. 21 ust. 2 pkt 3 i art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55) w wersji obowiązującej na dzień 30 września 1977 r. W okolicznościach przedmiotowej sprawy istotne jest, że powyższe przepisy prawne, stanowiące podstawę działania organu, nie przewidywały dla rozstrzygnięcia o nałożeniu kary dyscyplinarnej i zwolnienia ze służby formy decyzji administracyjnej. Orzeczenia wydawane w tym zakresie nie podlegały kognicji sądów administracyjnych. Potwierdzał to obowiązujący w tej dacie przepis art. 3 § 2 pkt 2 k.p.a., który eliminował stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego m.in. w sprawach należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej. Tym samym orzeczenia te zostały wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej. Zasada ta dotyczyła również możliwości zastosowania w tych sprawach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowań nadzwyczajnych. Kontrola prawidłowości tego rodzaju decyzji była możliwa w trybie karnosądowym. W rozpoznawanej sprawie taki tryb został wykorzystany. Postanowieniem z [...] grudnia 2005 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy w [...] nie uwzględnił wniosku J. A. o uznanie bezskuteczności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] września 1977 r. nr [...], pozbawiającej go stopnia wojskowego. Sąd po przeprowadzeniu kontroli kwestionowanej decyzji ocenił, iż została ona wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, tak w zakresie postępowania przed Sądem Honorowym i wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia, jak i postępowania przed Ministrem Obrony Narodowej oraz orzeczenia o pozbawieniu stopnia oficerskiego, a następnie przeniesienia go do rezerwy. Możliwość kwestionowania decyzji wydawanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ustawie pojawiła się wraz z dodaniem z dniem 9 grudnia 1991 r. do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych art. 79a ust. 1, zgodnie z którym od decyzji wydanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy (kandydat na żołnierza zawodowego) może wnieść, w terminie 7 dni od daty doręczenia mu decyzji, odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia, a także skargę do sądu administracyjnego - na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast na podstawie art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 34, poz. 201) z dniem 27 maja 1990 r. w art. 3 § 2 skreślono pkt 1, 2 i 3 k.p.a., w myśl których, przepisów Kodeksu nie stosowało się do postępowań w sprawach powszechnego obowiązku obrony, należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej oraz dyscyplinarnych. Regulacje te jednak nie mogły znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć przy tym należy, że w obowiązującym stanie prawnym przepisy postępowania administracyjnego w dalszym ciągu nie mają zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym. Reasumując, wskazać należy, że skoro w dniu wydania spornego rozkazu personalnego, orzeczenia wojskowych organów administracyjnych były wyłączone spod działania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i spod kontroli sądowoadministracyjnej, to identycznie rzecz się musi mieć z aktualnym postępowaniem nadzwyczajnym wobec takich orzeczeń. Prawidłowo wskazał organ, iż sprawa uchylenia w trybie nadzwyczajnym rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 1977 r. była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 568/12 oddalił skargę J. A. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowego rozkazu personalnego na podstawie art. 156 kpa. Ocenę prawną zawartą w tym wyroku Sąd w przedmiotowej sprawie w całości podziela. Tym samym organ prawidłowo uznał, iż wobec treści wniosku skarżącego był zobligowany do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] września 1977 r. na podstawie art. 61a § 1 kpa, nadając temu rozstrzygnięciu formę postanowienia. Wobec tego rodzaju rozstrzygnięcia organ nie był uprawniony do oceny spornego rozkazu personalnego w jakimkolwiek zakresie, co czyni zarzuty skargi bezpodstawnymi. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.