II SA/Wa 1355/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA Danuta Kania (sprawozdawca) Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2014 r. S.K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o stwierdzenie nieważności decyzji tegoż organu nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r., na mocy której został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek osiągnięcia ustawowej granicy wieku. Powyższy wniosek motywował kwestiami związanymi z ostatnio zajmowanym stanowiskiem służbowym. Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., powołując w podstawie prawnej art. 61a w związku z art. 144, art. 157 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r. W uzasadnieniu wskazał, iż kwestionowana decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, bowiem S. K. nie skorzystał z prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zaznaczył, iż wymieniony wielokrotnie występował ze skargami dotyczącymi okoliczności zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej przedstawiając argumenty, które były już poddane ocenie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r. (sygn. akt II SA 1616/98) oddalił skargę S. K. na ostateczną decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 1998 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...]czerwca 1998 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Organ powołał się również na prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 11 maja 2010 r. o sygn. akt II SA/WA 118/10, z dnia 29 maja 2013 r. o sygn. akt II SA/WA 537/13 oraz z dnia 14 lutego 2014 r. o sygn. akt II SA/WA 2118/13, mocą których Sąd ten oddalił skargi S. K. na rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r. Kolejna sprawa ze skargi S. K. - na postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (pkt [...]) dnia [...] grudnia 1995 r. - do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia nie została jeszcze rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt SA/Wa 346/14). Mając powyższe na względzie organ wskazał, iż niedopuszczalne jest podważenie prawomocnej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Stosownie bowiem do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał, zaś w myśl art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Konsekwencją procesową faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jest brak możliwości skutecznego wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. Organ zaznaczył, że żądania strony wyrażone we wniosku z dnia 4 kwietnia 2014 r. (data wpływu do organu) były już przedmiotem rozstrzygnięć Ministra Obrony Narodowej oraz sądów administracyjnych. Strona po raz kolejny zaprezentowała - powielaną od wielu lat, opartą na tych samych zarzutach - argumentację dotyczącą ostatnio zajmowanego stanowiska służbowego. Z tego względu, ponowne żądanie weryfikacji decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...](pkt [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r. w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenia nieważności) jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Wskazał również, iż wniosek strony należy rozpatrywać w kontekście uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OPS 6/09, w myśl której żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (obecnie postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Organ podkreślił, iż na wstępnym etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a., kwestie merytoryczne nie mogą być przedmiotem oceny organu, zatem również w postanowieniu wydanym w tym trybie organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Końcowo organ zauważył, iż zarzuty podnoszone przez stronę w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...](pkt [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r. zostały już uprzednio w wystarczający sposób wyjaśnione, zatem ponowne odnoszenie się do nich, stanowiłoby jedynie powielenie treści podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia. W okolicznościach niniejszej sprawy ponowna ocena kwestionowanego orzeczenia spowodowałaby naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, a zatem wystąpiłaby sytuacja określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W piśmie z dnia 30 kwietnia 2014 r. S. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym przytoczył szereg okoliczności wskazujących, w jego ocenie, na nieprawidłowość rozstrzygnięcia Ministra Obrony Narodowej. Okoliczności te koncentrowały się wokół kwestii niewłaściwego stanowiska służbowego, z którego wnioskodawca został zwolniony. Zaznaczył, że nigdy nie kwestionował słuszności zwolnienia go ze służby wojskowej ze względu na osiągnięty wiek, wskazał jednak, że nie jest możliwe piastowanie jednocześnie jednego stanowiska przez dwie osoby, a taka sytuacja - jego zdaniem - miała miejsce w niniejszej sprawie. Z tego względu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., wydanym na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r. podtrzymując w całości dotychczasową argumentację w sprawie i nie znajdując podstaw zarówno do zmiany zaskarżonego postanowienia, jak również do stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. Na powyższe postanowienie S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, poprzedzoną "pismem przewodnim", zarzucając naruszenie prawa, w tym przepisów ustawy z dnia 11 września 2014 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2013 r, poz. 1355 ze zm.). Ponownie podkreślił - prezentując obszerną argumentację - iż kwestionuje decyzję o zwolnieniu ze służby wojskowej w zakresie dotyczącym stanowiska służbowego wskazując, iż nie jest możliwym piastowanie jednego stanowiska jednocześnie przez dwóch oficerów. Wskazał na nieprawidłowości dotyczące procesu mianowania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych, w wyniku których została wydana kwestionowana decyzja nr [...]. Zarzucił również nieprawidłowości wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1999 r. o sygn. akt II SA/Wa 1616/98, polegające na niedostatecznym rozpoznaniu sprawy i wybiórczym zapoznaniu się z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy. W "piśmie przewodnim" z dnia 14 lipca 2014 r. skarżący wniósł o powołanie wymienionych osób w charakterze świadków "dla zadania pytań wynikających z treści skargi". W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2014 r. skarżący zakwestionował stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę zarzucając "nękanie" i "bezkarne mataczenie" sprawy. Ponownie wskazał na występujące - jego zdaniem -nieprawidłowości dotyczące ostatnio zajmowanego stanowiska służbowego. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2015 r. skarżący przedstawił szereg pytań prawnych odnośnie decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. Nadto wniósł o zastosowanie w sprawie art. 51 ust. 3 i 4, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie skarżący podtrzymał w całości dotychczasowe wywody oraz wnioski w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 13 kwietnia 2015 r. skarżący wniósł o uznanie odpowiedzi na skargę za rażąco naruszającą prawo oraz o zastosowanie art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 oraz art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2014 r. nie narusza prawa. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa wszczęcia przez organ administracji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednakże, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie (wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej uznał, że "inną uzasadnioną przyczynę" stanowi fakt, iż kwestia stwierdzenia nieważności decyzji nr [... z dnia [...] grudnia 1995 r. była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r. o sygn. akt II SA 1616/98 oddalił skargę S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 1998 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Zatem organ stwierdził, że ponowne żądanie weryfikacji decyzji zwolnieniowej w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenia nieważności) jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Res iudicata (powaga rzeczy osądzonej) oznacza, że nie można wszczynać postępowania w tożsamej sprawie już raz rozstrzygniętej na drodze sądowej. Na mocy bowiem art. 170 oraz art. 171 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, lecz jedynie co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał, że w przedmiotowej sprawie - stosując art. 61a § 1 k.p.a. - należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej, albowiem tożsame postępowanie toczyło się już uprzednio przed sądem administracyjnym i wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1616/98 - zostało zweryfikowane. Podkreślić należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia NSA była kwestia podstaw stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Sąd ten w sposób kategoryczny przesądził, iż takich podstaw brak, w konsekwencji zaś oddalił skargę na decyzję organu odmawiającą stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji zwolnieniowej. Podzielić należało też pogląd organu, iż wydany w tożsamej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wiązał organ. Niewątpliwie więc ostateczność decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wywołała taki skutek, że zamknęła organowi możliwość wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie, tj. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej. Zauważyć należy, że powyższe stanowisko zostało już wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 maja 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 118/10, oddalającego skargę S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. wydaną w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2013 r. o sygn. akt II SA/Wa 537/13 oddalającego skargę ww. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...]lutego 2013 r. nr [...] w tożsamym przedmiocie. Również wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2014 r. o sygn. akt II SA/Wa 346/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. w podanym wyżej przedmiocie. Zgodzić należy się również z organem, iż wniosek skarżącego należało rozpatrywać w kontekście uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OPS 6/09 (publ. OSP 2010/9/91), w myśl której żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (w obowiązującym stanie prawnym poprzez wydanie postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. NSA, orzekając w sprawie o sygn. akt II SA 1616/98, nie stwierdził względem kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., wystąpienia którejkolwiek z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W konsekwencji, organ zasadnie uznał, iż zaistniały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących nieprawidłowego, zdaniem skarżącego, określenia stanowiska służbowego, z którego został on zwolniony, a nadto nieprawidłowości w procesie mianowania i zwalniania ze stanowisk służbowych, należy stwierdzić, że kwestie powyższe wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy. Kwestionowana przez skarżącego decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. została wydana w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego. Przedmiotem tej decyzji nie było zaś ustalenie prawidłowości wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe, z którego był zwolniony. W tej kwestii zostały bowiem wydane w stosunku do skarżącego inne rozkazy personalne, lecz ze względu na nieobjęcie nich postępowaniem administracyjnym, nie mogły być przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Zaakcentował to Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1616/98. Końcowo Sąd zauważa, iż stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, przesłanki wymienione w ww. przepisie nie zaistniały w niniejszej sprawie, stąd brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego, w tym o przesłuchanie w charakterze świadków osób wymienionych w "Piśmie przewodnim" z dnia 14 lipca 2014 r. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.