II SA/Wa 1382/21
WyrokWSA w Warszawie2022-01-25
Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Ewa Radziszewska-Krupa, Joanna Kube
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów prawidłowo utrzymała w mocy uchwałę Senatu Uniwersytetu odmawiającą nadania stopnia doktora, pomimo zarzutów dotyczących naruszeń proceduralnych w postępowaniu przed organami uczelni?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Centralnej Komisji oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Senatu Uniwersytetu, uznając, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji było wadliwe i nie odnosiło się do wszystkich zarzutów strony skarżącej. W szczególności, organ odwoławczy nie zbadał prawidłowo kwestii braku doręczenia uchwał organów uczelni oraz nieprawidłowości w procedurze ich podejmowania, co naruszało przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o stopniach naukowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy nadania stopnia doktora sztuki A. M. przez Senat Uniwersytetu, co zostało utrzymane w mocy decyzją Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Skarżąca zarzuciła szereg naruszeń proceduralnych, w tym brak doręczenia uchwał, nieprawidłowe procedowanie przez organy uczelni oraz brak należytego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Senatu Uniwersytetu i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania tytułu doktora 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Senatu Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]; 2) zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz A. M. kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów (zwana dalej "Centralną Komisją") decyzją z [...] października 2020r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. M. (zwana dalej "Skarżącą") z [...] marca 2020r., utrzymała w mocy uchwałę Senatu Uniwersytetu Artystycznego w [...] (zwany dalej "Senatem UA") z [...] stycznia 2020r. nr [...], odmawiającą nadania Skarżącej stopnia (oryginalna pisownia "stopnienia") doktora w dziedzinie sztuki w dyscyplinie sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki.
W podstawie prawnej powołano art. 21 ust. 2, art. 35, art. 15 ust. 2, art. 28 ust. 4 ustawy z 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2013r., Nr 65, poz. 595, ze zm., zwana dalej: "u.s.n.") w związku z art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 3 lipca 2018r. (Dz.U. poz. 1669 ze zm., zwana dalej "Przepisami wprowadzającymi P.sz.w.n.").
W uzasadnieniu Centralna Komisja wskazała, że w związku z wniesieniem przez Skarżącą odwołania powołała dwóch recenzentów w osobach prof. dr hab. W. J. i prof. dr hab. A. P., którzy przedstawili opinie - recenzje negatywne.
Sekcja Sztuki po zapoznaniu się z odwołaniem Skarżącej od uchwały Senatu UA w sprawie odmowy nadania stopnia doktora w dziedzinie sztuki, w dyscyplinie sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki i po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji w głosowaniu tajnym wypowiedziała się ostatecznie przeciw wnioskowi o uchylenie uchwały Senatu UA (wynik głosowania: za utrzymaniem w mocy zaskarżonej uchwały: 14 głosów, przeciw - 0 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).
Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji Sztuki postanowiło, w głosowaniu tajnym nie uwzględnić odwołania i utrzymać w mocy ww. uchwałę Senatu (wynik głosowania: za utrzymaniem w mocy uchwały - 10 głosów, przeciw - 0 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów). Zgodnie z art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, są przeprowadzane na zasadach dotychczasowych, z tym, że jeżeli nadanie stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego lub tytułu profesora następuje po dniu 30 kwietnia 2019r., stopień lub tytuł nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy. Z uwagi na powyższe zastosowanie znalazła u.s.n.
Centralna Komisja wskazała, że po dogłębnym zapoznaniu się z materiałem dowodowym, zgromadzonym w aktach postępowania, jak również po przeanalizowaniu złożonego przez stronę odwołania - nie znalazła podstaw do uwzględnienia odwołania. Postępowanie w sprawie nadania Skarżącej stopnia doktora przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Analiza materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, a w szczególności weryfikacja sporządzonych protokołów, potwierdza przeprowadzenie postępowania w sposób odpowiadający obowiązującym przepisom.
Centralna Komisja zauważyła, że naturalne jest rozczarowanie strony negatywną oceną wyrażoną w uchwale Senatu UA, a zarzuty odnoszą się zarówno do dyskusji nad merytorycznymi wartościami doktoratu, jak również do uchybień formalnych. Trudno jednak odmówić członkom Senatu UA prawa do wyrażania swoich opinii w sprawie, przez wypowiedzi (ustne lub na piśmie) oraz w głosowaniu. Orzecznictwo sadów administracyjnych jest tu jednoznaczne okoliczność, że skarżący uważa, iż recenzenci "niesprawiedliwie" ocenili jego dorobek, że pominęli okoliczności przemawiające na Jego korzyść, a uwypuklili elementy negatywne (...) nie może prowadzić do dyskwalifikowania czy nawet kwestionowania na drodze postępowania sądowego wystawionych w procedurze kwalifikacyjnej ocen, nawet jeśli zainteresowany jest najgłębiej przekonany, iż są one nie umotywowane, niesłuszne lub krzywdzące (OSNP 1996, nr 21, poz. 315).
Zdaniem Centralnej Komisji skład Senatu UA był uprawniony do podejmowania uchwały. Głosowanie było tajne i jego wynik skutkował wydaniem uchwały w sprawie odmowy nadania stopnia doktora. Uchwała była wystarczająco umotywowana, a jej uzasadnienie ma odzwierciedlenie w protokole z posiedzenia. Wszyscy członkowie Senatu przed podjęciem uchwały mieli możliwość zapoznania się z dokumentacją postępowania. W czasie głosowania była wystarczająca liczba członków Senatu obecnych na posiedzeniu. Po zakończeniu dyskusji odbyło się głosowanie tajne w sprawie odmowy nadania stopnia doktora. Uczelnia ma uprawnienia do przeprowadzenia przewodów doktorskich włącznie z zatwierdzeniem rozprawy doktorskiej i nadania stopnia doktora w obszarze objętym postępowaniem doktorskim.
Zdaniem Centralnej Komisji kompetencje formalne jednostki przeprowadzającej postępowanie oraz kadry w odniesieniu do charakteru rozprawy doktorskiej są zgodne z ustawą i rozporządzeniami. Tytuł rozprawy doktorskiej Skarżącej " [...] ". Promotor - dr hab. J. B. , promotor pomocniczy - dr Ł. S. Recenzenci: dr hab. T. S. (prof. Uniwersytet [...] w [...]), dr hab. W.H. (Uniwersytet Artystyczny w [...] – zwany dalej "Uczelnią").
Zgodnie z regulaminem Uczelni Rada ds. Nauki i Jakości Kształcenia powołała 11 osobową Komisję Doktorską, która głosami (za - 4, przeciw - 1, wstrzymujących się - 3) odmówiła poparcia nadania stopnia dr sztuki Skarżącej, a Senat w decyzji z [...] stycznia 2020r. odmówił nadania stopnia doktora sztuki.
Ze sprawozdania Komisji Doktorskiej można wywnioskować, że kandydatka nie potrafiła przekonać większości członków komisji do swoich osiągnięć artystycznych oraz rozprawy doktorskiej, mających spełnić ustawowe wymogi oryginalnych dokonań artystycznych. Skarżąca przedstawiła swoje dzieło, jako grę komputerową (a siebie jako projektantkę gier), a nie jako dzieło z kategorii sztuk pięknych. Brakuje dorobku i osiągnięć projektanckich, ukazujących jakość projektowanych gier, potwierdzoną przez graczy. Przy podejmowaniu decyzji przez członków Komisji Doktorskiej aspekty gry użytkowanej schodzą na plan dalszy, a liczy się artystyczny wydźwięk oraz taki zbiór cech, jakie przypisujemy dziełom sztuk pięknych.
Skarżąca w odwołaniu wnosi o uchylenie decyzji Senatu oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia innemu podmiotowi uprawnionemu do nadawania stopnia doktora sztuki w dziedzinie sztuki, w dyscyplinie artystycznej sztuki plastyczne i konserwacji dzieł sztuki. W uzasadnieniu wymienione są uchybienia, które miały wpływ na decyzję: a) sposób prowadzenia i przebiegu obrony (przerywanej w trakcie przedstawiania referatu przez pytania i dyskusje członków komisji), b) brak czynnego, operacyjnego zaangażowania w rozpoznanie dzieła przez członków komisji które, to dzieło wymagało interakcji użytkowników, c) nieprzedstawienie obydwu recenzji w całości, d) brak końcowej dyskusji oraz nieudzielenie głosu autorce rozprawy na zakończenie obrony, e) nieprawidłowo sformułowana uchwała Komisji Rady Naukowej - odmowy nadania stopnia zamiast odmowy przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej, f) brak protokołu z posiedzenia Komisji Doktorskiej, zastąpionego sprawozdaniem z przebiegu obrony doktorskiej.
Centralna Komisja, odnosząc się do zarzutu a) odwołania wskazała, że zadawane pytania w trakcie odczytywania autoreferatu dawały szansę kandydatce na nieskrępowane tekstem odpowiedzi i możliwość uszczegółowienia i rozszerzenia treści wykładu. Zapis tekstu pozwalał jednocześnie na powrót do przerwanego wątku. Jest to jedna z cech publicznego wystąpienia i nie może stanowić powodu odwołania. Zarzut braku możliwości wypowiedzenia się przez Skarżącą na zakończenie obrony, też nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż kandydatka podczas 4-godzinnego posiedzenia miała wiele możliwości wypowiedzi, także podsumowujących jej pracę. Pożytek z zadawanych pytań w trakcie obrony i przedstawiania dzieła jest znaczący. Nie tylko "wyjaśnia na gorąco" skomplikowane problemy w aktualnym kontekście słuchacza, ale pokazuje też, jak kandydatka radzi sobie z sytuacją ad hoc wytworzoną przez odbiór jej wypowiedzi.
Centralna Komisja, odnosząc się do zarzutu b) odwołania wskazała, że percepcja utworów interaktywnych - [...] Gamę wymaga dialogicznego obcowania użytkownika z dziełem, bo w tym rodzaju sztuki nie chodzi tylko o wyglądy (jak w malarstwie czy innych technikach artystycznych), ale o działania recuproque użytkownika z urządzeniem technicznym.
Centralna Komisja, odnosząc się do zarzutu d) odwołania - sposobu przeprowadzenia obrony, wskazała, że jakkolwiek kandydatka zarzuca zbyt szczegółowe przedstawienie przez przewodniczącego Komisji dr hab. P. C. życiorysu (będącego częścią dokumentacji), ale skoro zamieściła dane o sobie, to chyba po to, by można z nich było zbudować profil osobowy, określający m.in. predyspozycje zawodowe i artystyczne.
Centralna Komisja, odnosząc się do zarzutu e) odwołania wskazała, że formalnie obydwa ciała oceniające Komisja Doktorska i Rada Wydziału debatowały "nad uchwałą przyjmującą publiczną obronę rozprawy doktorskiej oraz poparciem lub odmową poparcia nadania stopnia doktora sztuki" Skarżącej (wyciąg ze sprawozdania Komisji Doktorskiej), zamiast oddzielnie, jak chce Skarżąca, najpierw nad przyjęciem obrony doktorskiej, w konsekwencji której następuje rekomendacja lub jej brak, a Senat podejmuje uchwałę przyznania lub nie stopnia doktora. Zdaniem Komisji nie ma to jednak istotnego znaczenia dla uchwały Senatu UA, odmawiającej Skarżącej nadania stopnia doktora sztuki.
Centralna Komisja, odnosząc się do zarzutu c) i f) odwołania wskazała, że sporządzenie - zamiast protokołu z posiedzenia Komisji Doktorskiej - sprawozdania podpisanego przez Sekretarza tej Komisji, wskazała, że sprawozdanie z posiedzenia trwającego ok. 4 godzin, zawiera pełny jego obraz w formie syntetycznego opisu zdarzeń. Przytoczone są istotne pytania i podani są z nazwiska pytający.
Centralna Komisja, odnosząc się do zarzutu o niedopuszczeniu do głosu recenzenta prof. H., w celu przedstawienia całej recenzji, wskazała, że przewodniczący, o ile miał zapewnienie wszystkich członków Komisji Doktorskiej, o zapoznaniu się z pracą i recenzjami, mógł ograniczyć tę część do przedstawienia konkluzji, które są w procedurze wiążące. W sprawozdaniu jest mowa, że podczas dyskusji odczytano w obszernych fragmentach recenzje prof. S. oraz dr hab. W., który był obecny na posiedzeniu i zabierał głos.
Zdaniem Centralnej Komisji, pomimo drobnych uchybień związanych ze sporządzeniem sprawozdania z publicznej obrony Skarżącej pt. "[...]" , postępowanie było zgodne z procedurą oraz obowiązującymi przepisami. Dziełem artystycznym stanowiącym pracę doktorską jest gra komputerowa "[...]" , którą określa jako grę edukacyjną. Jej założeniem jest wprowadzenie gracza w różne sposoby przedstawiania perspektywy na przykładzie wybranych dzieł sztuki od [...] do końca [...] wieku. Zakwalifikowanie pracy do gatunku gier edukacyjnych już samo w sobie rodzi pytanie o poziom artystyczny w kontekście oryginalnej twórczości doktorantki. Również zdanie promotora dr hab. J.B. w sprawozdaniu z przebiegu pracy doktorskiej wskazuje bardziej na dydaktyczno-metodyczny charakter dzieła niż na osiągnięcie artystyczne: "Dzieło to może być wykorzystywane przez szkoły, instytucje kultury jak i osoby prywatne, w celach dydaktycznych i rekreacyjnych jednocześnie". Nie ma tu słowa o oddziaływaniu artystycznym, czy nawet o walorach estetycznych. Stąd wątpliwość czy praca powinna być przedmiotem oceny w kategoriach sztuk pięknych czy w zakresie technicznych środków metodyki wychowania plastycznego".
Również dr hab. W. H. z Uczelni w pozytywnej recenzji zwrócił uwagę na pewne mankamenty techniczne pracy, pisząc, że technologia nie zawsze w pełni działająca, szczególnie w wersji beta, przysłania tak istotną w dziele ideę edukowania użytkowników poprzez zabawę z zakresu zasad perspektyw malarskich. Czasem użytkownik potrzebuje sporo czasu i podejść żeby wykonać zadanie, pomimo zapewnień autorki, że gra jest prosta. Do końca nie wiadomo, czy tak jest w rzeczywistości, czy występują też błędy obecne w wersji beta. Sformułowanie "idea edukowania użytkowników poprzez zabawę z zakresu zasad perspektyw malarskich" eksponuje walor edukacyjny, a nie oddziaływanie artystyczne.
Ze spisu dorobku twórczego Kandydatki wynika, że omawiana gra komputerowa jest jej pierwszym doświadczeniem w tym gatunku, co można rozumieć jako eksperyment na drodze do perfekcji. Mogło to być przez niektórych członków Komisji rozumiane jako brak wcześniejszego dorobku w tym zakresie. Ocena wartości artystycznych pracy doktorskiej jest kluczowa dla uzyskania stopnia doktora, w dziedzinie sztuki, w dyscyplinie artystycznej sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki. Kandydatka w swoich wypowiedziach nie potrafiła rozwiać wątpliwości członków Komisji. Wątpliwości takie precyzyjnie sformułował recenzent prof. T.S. Bardzo wnikliwie rozpatrzył dysertację i dzieło praktyczne kandydatki. W konkluzji stwierdził, że praca doktorska nie stanowi oryginalnego dokonania artystycznego i nie świadczy o zaawansowanych umiejętnościach ani o świadomości twórczej niezbędnej do otrzymania stopnia doktora sztuki. Pisze również: "większość jej prac cechuje nieskromny infantylizm, miałkość znaczeniowa i nieporadność formalna." Autorka w scenografii gry wykorzystuje znane z historii sztuki motywy malarskie, które przetwarza we własnoręcznie malowane plansze. Być może traktuje to jako element działania artystycznego, ale efekty nie są przekonujące. Działają raczej, jak ćwiczenia plastyczne na zajęciach dla miłośników malarstwa. To samo dotyczy postaci czyli figurek, które z rzeźbą nie mają nic wspólnego. Fotografując sceny i animując je komputerowo dokonuje łączenia ich w całość multimedialną, jednak o znaczeniu bardziej propedeutycznym w zakresie edukacji plastycznej niż artystycznym. Również portfolio wskazuje na predyspozycje edukacyjne kandydatki, co zgodne jest także z kierunkiem studiów które ukończyła Edukacji artystycznej w zakresie sztuk plastycznych.
W opinii Komisji Doktorskiej i recenzenta, praca doktorska Skarżącej nie stanowi oryginalnego dokonania artystycznego.
Centralna Komisja przytoczyła również fragmenty orzecznictwa sądów administracyjnych, w zakresie kontroli postępowania administracyjnego związanego z postępowaniem habilitacyjnym (por. wyroki: WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 1746/19; wyroki NSA z: 10 grudnia 2009r. sygn. akt I OSK 902/09 i z 27 kwietnia 2010r. sygn. akt I OSK 1226/09) i wskazała, że decyzja Centralnej Komisji jest uchwałą podejmowaną przez określone gremium i to w głosowaniu tajnym. Głosowanie to jest przy tym tajne zarówno dla kandydata, jak i dla członków Komisji. Z tego powodu uzasadnienie decyzji musi cechować pewna ogólnikowość, gdyż zapadłe w omawianym trybie rozstrzygnięcie stanowi pewną wypadkową szeregu ocen i poglądów, niekoniecznie podzielanych w całości przez całe gremium. Uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie może być wyczerpujące i nie musi ściśle odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem Centralnej Komisji uchwałę Senatu UA podjęto po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności. Postępowanie doktorskie przeprowadzono z należytą starannością i z zachowaniem wszelkich procedur wynikających z tych regulacji i od strony formalnej bez zarzutu, o czym świadczy wyjątkowo staranna dokumentacja każdego etapu postępowania doktorskiego. W związku z tym Centralna Komisja, po dogłębnym zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach postępowania, jak również po przeanalizowaniu odwołania Skarżącej nie znalazła podstaw do jego uwzględnienia.
2. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji i utrzymanej nią w mocy decyzji Senatu UA z [...] stycznia 2020r., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na rozprawie (także w formie zdalnej).
Skarżąca w uzasadnieniu skargi przedstawiła przebieg przewodu doktorskiego i postępowania odwoławczego, wskazując, że Rada Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...] uchwałą z [...] grudnia 2016r. wszczęła przewód doktorski Skarżącej i zaakceptowała temat pracy doktorskiej: "[...]". Na promotora powołano dr hab. J.B. ,- adiunkta na Wydziale Grafiki i Malarstwa ASP w [...]. Skarżąca zdała w toku przewodu przewidziane prawem egzaminy doktorskie i złożyła rozprawę doktorską. Rada Wydziału na posiedzeniu [...] grudnia 2017r. wyznaczyła recenzentów: dr hab. W.H. (Uniwersytet Artystyczny w [...] ) i dr hab. T.S. (prof. Uniwersytet [...] w [...] ). Recenzja dr hab. W.H. była pozytywna, zaś recenzja dr hab. T.S. była negatywna. Rada Wydziału, po zapoznaniu się z recenzjami, na posiedzeniu [...] marca 2018r., przyjęła i dopuściła do publicznej obrony rozprawę doktorską Skarżącej. Obrona odbyła się [...] kwietnia 2018r. ale Rada Wydziału [...] ASP w [...] uchwałą odmówiła przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej.
Centralna Komisja, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z [...] listopada 2018r. uchyliła uchwałę Rady Wydziału i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania innej jednostce organizacyjnej, posiadającej uprawnienia do nadawania stopnia doktora sztuk plastycznych w zakresie sztuk pięknych – Wydziałowi [...] Uniwersytetu Artystycznego w [...] (zwana dalej "Uczelnią".
Rada ds. Nauki i Jakości Kształcenia Uczelni powołała 11-osobową Komisję Doktorską. Publiczna obrona rozprawy doktorskiej przed Komisją Doktorską w składzie ośmioosobowym (nieobecni: prof. dr hab. T.S. - recenzent, prof. dr hab. K.K., prof. P.B. ) odbyła się [...] stycznia 2020r. Wynik głosowania nad uchwałą w sprawie przyjęcia obrony rozprawy doktorskiej i nad "poparciem lub odmową poparcia nadania stopnia doktora sztuki": za - 4, przeciw - 1, wstrzymało się - 3. Uchwały nie doręczono Skarżącej.
Rada Naukowa Wydziału [...] Uczelni uchwałą z [...] stycznia 2020r. "odmówiła poparcia wniosku o nadanie stopnia doktora sztuki w dziedzinie sztuki, w dyscyplinie artystycznej sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki". Uchwały nie doręczono Skarżącej.
Senat UA decyzją z [...] stycznia 2020r. nr [...] odmówił nadania Skarżącej "stopnienia" doktora sztuki w dziedzinie sztuki, w dyscyplinie artystycznej sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki.
Skarżąca w odwołaniu z 5 marca 2020r. od ww. uchwały Senatu UA podniosła zarzuty procesowe, odnoszące się do przebiegu obrony, nieudzielenia głosu na zakończenie obrony, braku prawidłowo sporządzonego protokołu z obrony, procedowania błędnie sformułowanych sentencji uchwał itd. Podniosła też, że w postępowaniu odwoławczym należało stosować, zgodnie z art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n., przepisy dotychczasowe, a w szczególności art. 21 ust. 2 i art 29 ust. 1 u.s.n. Skarżąca odwołała się też do treści art. 14 ust. 2, 5 u.s.n. i wyjaśniła, że z ww. przepisów wynika, że przejście do kolejnej czynności jest możliwe wówczas, gdy poprzednia zakończyła się pozytywnie. Nie przeprowadza się więc głosowania nad uchwałą w przedmiocie nadania stopnia doktora, jeżeli uchwała w sprawie przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej zakończyła się odmową (uchwałą negatywną). Uchwała organu uprawnionego do nadawania stopni powinna dotyczyć odmowy przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej, która należy do uchwał kończących postępowanie. Potwierdza to § 10 pkt 1 rozporządzenia z 2018r. Zarówno Senat UA, a wcześniej - Rada Naukowa Wydziału [...] UA, głosowały nad nieprawidłowo sformułowaną uchwałą, dotyczącą innej czynności w przewodzie doktorskim (odmowy nadania stopnia zamiast odmowy przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej - art. 14 ust. 2 pkt 4, 5 u.s.n.).
Skarżąca podniosła ponadto, że procedura określona w uchwale Senatu UA z [...] września 2019r. nr [...] jest sprzeczna z prawem. W przewodach wszczętych pod rządami u.s.n. nie ma "uchwał o dokonaniu obrony rozprawy doktorskiej" (nie ma też takich uchwał w przepisach nowych).
Centralna Komisja nie wyjaśniła też czy w głosowaniu ww. uchwały Senatu UA z [...] stycznia 2020r. uczestniczyli wszyscy członkowie, czy tylko uprawnieni z mocy art. 20 ust. 2 u.s.n – "posiadający tytuł profesora, stopień doktora habilitowanego oraz osoby, które nabyły uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego, na podstawie art. 21a, a także, czy na posiedzenie zaproszono, zgodnie z art. 20 ust. 3 u.s.n., recenzentów i promotora rozprawy doktorskiej. Kwestie te pominięto w uchwale Senatu UA z [...] września 2019r. nr [...]. Ogólnikowe stwierdzenia Centralnej Komisji, że skład Senatu był uprawniony do podejmowania uchwały niczego nie wnoszą do sprawy, bo nie ustalono imiennej listy głosujących i nie weryfikowano ich uprawnień do głosowania. W składzie Senatu UA są również osoby nieuprawnione do głosowania (studenci, doktoranci, adiunkci bez stopnia doktora habilitowanego, pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi itd.) i jeśli ktokolwiek z tych osób uczestniczył w głosowaniu, to uchwała dotknięta jest nieważnością.
Skarżąca uznała też, że sposób przeprowadzenia obrony rozprawy doktorskiej urągał wszelkim zasadom, a z obrony rzekomo nie ma nagrania, o czym powiadomiono Skarżącą w odpowiedzi na wniosek, udostępniając skan sprawozdania z posiedzenia, informując, że posiedzenie nie było rejestrowane przy pomocy sprzętu audiowizualnego. Centralna Komisja nie odniosła się do tej kwestii, choć z posiedzenia Komisji Doktorskiej, na której przeprowadzono publiczną obronę rozprawy doktorskiej, powinien zostać sporządzony protokół, odzwierciedlający przebieg obrony, zadane pytania, osoby wypowiadające się i inne istotne okoliczności. Sprawozdanie ma formę zbeletryzowaną – jest 2,5-stronicową tendencyjną relacją z obrony, która trwała ok. 4 godzin. Z "dokumentu" nie wynika, kto się wypowiadał - używane są formy bezosobowe: "zauważono", "pojawiły się pytania". Protokół powinien odzwierciedlać przebieg obrony, a w trakcie obrony członkowie Komisji Doktorskiej przerywali Skarżącej wielokrotnie referat (m.in. dr hab. K.B.), zadając niespodziewanie pytania, lub komentowali na bieżąco jej wypowiedzi, a także dyskutowali między sobą, co bardzo deprymowało Skarżącą. Przewodniczący tego nie kontrolował. Żaden z członków Komisji, oprócz promotora, nie skorzystał z czynnego udziału w przedstawionym rozwiązaniu (nie zagrał w grę), więc trudno mówić o kompleksowym odbiorze dzieła. Zdaniem Skarżącej członkowie Komisji nie mieli też kompetencji do oceny Jej dzieła, bo nie umieją i obawiają się korzystać z nowoczesnych środków multimedialnych. Członkowie Komisji zarzucili też odtwórczy charakter pracy, ale nie umieli wskazać pierwowzorów, z których rzekomo Skarżąca korzystała, ani wskazać, w jakim zakresie praca jest odtwórcza.
Skarżąca zarzuciła też naruszenie § 8 ust 3 rozporządzenia z 2018r., wskazując, że mimo nieobecności jednego z recenzentów prof. T.S. nie przedstawiono jego recenzji w całości. Nie udzielono też głosu recenzentowi obecnemu na obronie dr hab. W.H. , by przedstawił recenzję - dopuszczono jedynie do przedstawienia jej konkluzji. Zapoznanie się przez Komisję Doktorską i uczestników publicznej obrony rozprawy doktorskiej z recenzjami sporządzonymi przez recenzentów jest obligatoryjne.
Nie doszło też do formalnego przeprowadzenia dyskusji na zakończenie jawnej części posiedzenia, bo niektórzy członkowie Komisji nieustannie przerywali i zadawali pytania Skarżącej na bieżąco, w toku autoreferatu. Skarżącej nie udzielono głosu na zakończenie obrony, pozbawiając prawa do ostatniego słowa i naruszając art. 10 k.p.a. Wprawdzie rozporządzenie z 2018r. nie zawiera normy, jaką zawierał § 8 ust. 2 ostatnie zd. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] września 2011r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodach doktorskich, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora "Dyskusję kończy wypowiedź kandydata", ale niedopuszczalne było przeprowadzenie obrony, w której doktorant nie ma prawa do zabrania głosu w celu ustosunkowania się do recenzji, udzielania odpowiedzi na pytania recenzentów, czy innych osób obecnych na obronie, a na koniec - do swobodnej wypowiedzi (tzw. prawo do ostatniego słowa).
Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem zawartym w "sprawozdaniu" z obrony, że z załączonych dokumentów wynika, że wszczęcie przewodu doktorskiego zostało rozpoczęte z zerowym dorobkiem i wskazała, że wyjaśniła wątpliwości co do dorobku. Komisja Doktorska przed obroną rozprawy nie zapoznała się zatem z portfolio i aktami przewodu doktorskiego, co potwierdza przebieg obrony i zadawane pytania.
Skarżąca odwołała się do § 11 ust. 5 pkt 3 uchwały Senatu UA z [...] września 2019r. nr [...] w sprawie określenia sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w Uniwersytecie Artystycznym w [...] i wskazała, że choć z przepisu tego wynika, że komisja doktorska "kieruje wniosek do Senatu w sprawie podjęcia uchwały w sprawie nadania stopnia doktora za pośrednictwem Rady Naukowej Wydziału właściwej ze względu na tematykę pracy doktorskiej, nie jest jasne, dlaczego sprawę skierowano do zaopiniowania przez Radę Naukową Wydziału [...], która nie jest właściwa ze względu na tematykę pracy. Zdaniem Skarżącej problematyce jej rozprawy bliższe są inne rady: Wydział Sztuki Mediów albo [...] i [...].
Na tej podstawie Skarżąca podtrzymała stanowisko z odwołania, że zachodziła konieczność uchylenia decyzji Senatu UA z [...] stycznia 2020r. nr [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia innemu podmiotowi doktoryzującemu, posiadającemu uprawnienia do nadawania stopnia doktora sztuki w dziedzinie sztuki, w dyscyplinie artystycznej sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki. Skarżąca, odwołując się do art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n., podniosła, że u.s.n. nie przewiduje możliwości wydawania decyzji przez organ procedujący sprawę nadania stopnia, lecz obliguje do podjęcia stosownych uchwał (art 14 ust. 2, art. 15 ust. 1 i art 20 ust. 1 u.s.n.). Centralna Komisja w skarżonej decyzji, w zasadzie nie odniosła się do zarzutów odwołania.
Zdaniem Skarżącej, choć Centralna Komisja powołała się na art. 35 ust 3 zd. 1 u.s.n. i powołała dwóch recenzentów, którzy przedstawili opinie negatywne, to powinna rozpatrzeć odwołanie i odnieść się do jego zarzutów, dotyczących podstawowych kwestii, związanych z procedurą prowadzenia przewodu doktorskiego, a więc np. podjęcie uchwały nieprzewidzianej w przepisach u.s.n. Właściwie ustalony stan sprawy, tj. w oparciu o prawidłowo przeprowadzoną obronę rozprawy doktorskiej oraz podjęte w zgodzie z wymogami procedury uchwały, może być podstawą do oceny merytorycznej dzieła artystycznego. Rozpatrzenie tych zarzutów powinno poprzedzać ocenę walorów artystycznych rozprawy doktorskiej, tym bardziej, że Centralna Komisja nie działa na jawnych posiedzeniach. Skoro Centralna Komisja nie odniosła się do zarzutów odwołania, nie dokonała należytej oceny sposobu prowadzenia postępowania, a powołała recenzentów – profesorów sztuki - poza zakresem oceny organu pozostawiono kwestie formalno-prawne, niezmiernie istotne z punktu widzenia zarzutów odwołania.
Zdaniem Skarżącej na s. 3-5 zaskarżonej decyzji Centralna Komisja ujawnia lekceważący sposób potraktowania zarzutów proceduralnych odwołania, przyjmując, że można wielokrotnie przerywać wypowiedź doktorantce w trakcie publicznej obrony, zaś brak prawa do ostatniego słowa rekompensuje 4-godzinna obrona, w trakcie której "kandydatka miała wiele możliwości wypowiedzi, także podsumowujących jej pracę. W tym zakresie Skarżąca odwołała się do art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE z 2016 r. C 202, s. 1), podkreślając, że w prawie krajowym powinny istnieć środki gwarantujące uczciwy, bezstronny i sprawny proces administracyjny, który nie może odbyć się na zasadzie inkwizycyjnej. Prowadzenie postępowania tak, że doktorant nie ma prawa do swobodnej wypowiedzi, a przed organem odwoławczym jest w zasadzie pozbawiony praw strony (w tym wiedzy o sporządzonych recenzjach i możliwości ustosunkowania się do nich) - narusza ten europejski standard.
Skarżąca wskazała, że ze skąpych rozważań Centralnej Komisji dowiedziała się, że "nie ma istotnego znaczenia" czy organ pierwszej instancji procedował właściwą uchwałę (w sprawie przyjęcia obrony, czy też w sprawie nadania stopnia). Ustalenie, że procedowano niewłaściwą uchwałę, przesądza o nieważności tej uchwały, a decyzja Centralnej Komisji, utrzymująca w mocy uchwałę dotkniętą nieważnością - rażącym naruszeniem art. 14 ust 2 u.s.n. w związku z § 10 pkt 1 rozporządzenia z 2018r. - również jest obciążona tą wadą.
Również kwestia braku protokołu z 4-godzinnej obrony i zastąpienie go 2,5-stronicowym "sprawozdaniem" nie wzbudziła wątpliwości organu, gdyż - w jego ocenie - zawiera ono "pełny jego obraz w formie syntetycznego opisu zdarzeń" (s. 4 decyzji). Również uniemożliwienie obecnemu na obronie recenzentowi swobodnego przedstawienia pozytywnej recenzji - zdaniem organu odwoławczego - nie jest naruszeniem prawa. A przecież wysłuchanie stanowiska recenzenta mogło wpłynąć na wynik głosowania, szczególnie że za przyjęciem obrony oddano 4 głosy, 3 były wstrzymujące się, a tylko 1 przeciwny (stosunek głosów 4:4).
Skarżąca zarzuciła też, że zaskarżoną decyzję sporządzono niedbale, zniekształcając nazwisko Skarżącej (s. 2 - "[...]"; s. 3 - "[...]").
Skarżąca za "kuriozalne" uznała twierdzenia ze s. 7 skarżonej decyzji, że postępowanie doktorskie przeprowadzono z należytą starannością i z zachowaniem wszelkich procedur wynikających z tych regulacji. Podniosła, że nie wiadomo, o jakie regulacje chodzi, a w art. 11 ust. 1 u.s.n. mowa o przewodach doktorskich, a nie o "postępowaniu doktorskim", zaś w art. 189 u.P.sz.w.n. mowa o postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora.
Skarżąca podniosła też, że powoływane w zaskarżonej decyzji orzecznictwo odnosi się do postępowań habilitacyjnych, gdy tymczasem sprawa dotyczy przewodu doktorskiego oraz wskazała, że poglądy judykatury na kwestie proceduralne w postępowaniach dotyczących stopni naukowych cechują się zmiennością. W wyniku orzecznictwa Sądów administracyjnych wprowadzono możliwość stosowania przepisów k.p.a. w procedurze nadawania stopni naukowych, choć po latach w orzecznictwie sądów administracyjnych widoczna jest tendencja odwrotna, tj. ucieczki od stosowania w tym postępowaniu przepisów k.p.a., przejawiająca się w kazuistycznym wyliczaniu, których przepisów procesowych nie stosuje się w tych sprawach i dążenia do dekodyfikacji postępowania na rzecz regulacji autonomicznej, ograniczającej pozycję procesową jednostki, z uwagi na "szczególny charakter postępowania".
Skarżąca, oceniała jednak, że w rozpoznawanej sprawie przepisy k.p.a. naruszono w stopniu znacznym, uzasadniającym stwierdzenie nieważności zarówno decyzji Centralnej Komisji, jak i poprzedzającej ją uchwały Senatu UA. Uzasadnienie decyzji zaskarżonej przez uogólnienia w nim zawarte wskazuje, że doszło w nim do kopiowania uzasadnień z innych spraw, nawet rodzajowo odmiennych, - bez względu na okoliczności danej sprawy. Zdaniem Skarżącej również Senat dyskrecjonalnie ocenił wartość artystyczną osiągnięć Skarżącej, składających się na rozprawę doktorską, przy czym popełnił szereg uchybień procesowych, których nie zbadał Organ odwoławczy. Organ odwoławczy w zasadzie nie rozpatrzył odwołania, a po jego wniesieniu podjął własne działania o charakterze nadzorczym, które sprowadziły się do formalnego uzyskania dodatkowych recenzji. Nie podjął też działań nadzorczych, zmierzających do naprawy wadliwych procedur, zawartych w uchwale Senatu UA z [...] września 2019r. nr [...] w sprawie określenia sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w Uczelni, w której wyliczono nieistniejące w ustawie czynności przewodu doktorskiego.
3. Centralna Komisja w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
4. Sąd postanowieniem z 23 sierpnia 2021r. dopuścił do udziału w sprawie organizację społeczną – Krajową Reprezentację Doktorantów, która w piśmie procesowym z 6 grudnia 2021r. wniosła o uwzględnienie skargi Skarżącej przez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, jak również utrzymanej nią w mocy ww. uchwały Senatu z [...] stycznia 2020r. i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, popierając wnioski i zarzuty podniesione przez Skarżącą.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. skarga ma usprawiedliwione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty i argumenty mogły być uznane za zasadne.
2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 stycznia 2022r. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dniu wydania ww. zarządzenia art. 15zzs3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym, bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Sąd w tych sprawach orzeka na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm., zwana dalej "P.u.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).
Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżyła Skarżąca, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.
Warto też podkreślić, że w judykaturze ugruntowany jest pogląd, że w sprawach o nadanie stopni naukowych sąd administracyjny sprawuje kontrolę jedynie w zakresie badania legalności decyzji Centralnej Komisji, czyli czy decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami regulującymi tryb i zasady postępowania w tego rodzaju sprawach. Rolą Sądu administracyjnego nie jest wkraczanie w merytoryczną ocenę dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie tytułu naukowego dokonaną w toku postępowania w recenzjach naukowych (por. np. wyroki NSA z: 30 maja 2008. sygn. akt I OSK 212/08; 30 marca 2009r. sygn. akt I OSK 1411/08; 20 stycznia 2022r. sygn. akt III OSK 4833/21 – dostępne na www.nsa.gov.pl).
3. Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję Centralnej Komisji, w świetle wskazanych wyżej kryteriów, stwierdził, że brak w niej przede wszystkim należytego uzasadnienia, które wyjaśniałoby Skarżącej przesłanki, którymi kierował się organ odwoławczy, utrzymując w mocy ww. uchwałę Senatu UA, która w ocenie Skarżącej była wadliwa proceduralnie, w tym z uwagi na poprzedzające ją działania organów Uczelni. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji naruszało więc w sposób istotny art. 11 i art. 8 § 1 k.p.a., gdyż nie odnosiło się do wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, jak równie do zarzutów Skarżącej podnoszonych szczegółowo w odwołaniu. W związku z tym Centralna Komisja w zaskarżonej decyzji naruszyła też art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela stanowisko prezentowane w przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, że powodów rozstrzygnięcia podjętego w trybie tajnego głosowania nie da się przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyroki NSA z: 10 grudnia 2009r. sygn. akt I OSK 902/09 i z 27 kwietnia 2010r. sygn. akt I OSK 1226/09), choć orzeczenia te dotyczyły innego postępowania niż przewód doktorski. Do trybu podejmowania uchwał, o których mowa w art. 14 u.s.n. i w art. 18a u.s.n., zastosowanie ma bowiem art. 20 u.s.n. Tym niemniej organ zobowiązany jest do odniesienia się do okoliczności faktycznych sprawy, a stopień ogólności nie może wskazywać na pobieżną ocenę zarzutów Skarżącej. Z art. 29 ust. 1 u.s.n. wynika bowiem, że w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Tym samym Centralna Komisja, wydając zaskarżoną decyzję powinna, z uwagi na zasadę przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a., jak również z uwagi na zasadę zaufania do organów administracyjnych, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a., ustosunkować się do podnoszonych przez Skarżącą w odwołaniu zarzutów proceduralnych, które wiązały się z brakiem przestrzegania przepisów u.s.n. w postępowaniu dotyczącym nadania Skarżącej stopnia doktora. Ogólnikowe stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie w sprawie nadania Skarżącej stopnia doktora przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi przepisami – bez ich przytoczenia oraz wskazania, dlaczego właśnie tak uważa Centralna Komisja – nie spełnia podstawowych zasad k.p.a. W orzecznictwie Sądów administracyjnych podkreślano natomiast wielokrotnie, że konieczność szczególnie starannego uzasadnienia decyzji ma zwłaszcza znaczenie w postępowaniach w sprawie nadania stopnia naukowego. W sprawach dotyczących nadawania stopni i tytułów konieczne jest zapewnienie obiektywizmu (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 4 grudnia 2019r. sygn. akt II SA/Wa 1777/19).
Sąd w związku z tym zauważa, że skoro Centralna Komisja w żadnym fragmencie zaskarżonej decyzji nie odniosła się szczegółowo do podnoszonego przez Skarżącą w odwołaniu zarzutu, że zarówno Komisja Doktorska, która wydała uchwałę [...] stycznia 2020r., jak i Rada Naukowa, która wydała uchwałę [...] stycznia 2020r. nie doręczyły Skarżącej ww. uchwał, naruszono art. 7 i art. 77 k.p.a. Okoliczności tych nie wziął również pod uwagę Senat UA, który wydał ww. uchwałę z [...] stycznia 2020r., utrzymaną w mocy w zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji.
Sąd wskazuje ponadto, że Centralna Komisja w zaskarżonej decyzji nie kwestionowała potrzeby stosowania w sprawie Skarżącej przepisów u.s.n. Na wstępie zaskarżonej decyzji podano bowiem, że na mocy art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n., w sprawie stosowano m.in. art. 21 ust. 2, art. 35, art. 15 ust. 2, art. 28 ust. 4 u.s.n.
Warto więc przytoczyć art. 21 u.s.n. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania.
Art. 21 ust. 2 u.s.n. stanowi, że po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy, Centralna Komisja albo utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylając ją, przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostki organizacyjnej.
Art. 21 ust. 3 u.s.n. stanowi, że w przypadku utrzymania w mocy uchwały osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego może wystąpić z ponownym wnioskiem o wszczęcie postępowania habilitacyjnego po upływie co najmniej trzech lat. Okres ten może zostać skrócony do 12 miesięcy w przypadku znacznego zwiększenia dorobku naukowego lub artystycznego.
Tym samym brak doręczenia Skarżącej wydanych wobec niej, w trybie art. 14 ust. 2 u.s.n., uchwał stanowił wadliwość proceduralną, która nie była brana pod uwagę ani przez Senat UA, który wydał ww. uchwałę z [...] stycznia 2020r., ani przez Centralną Komisję, która dysponowała zarzutami Skarżącej z tego zakresu. Stanowiło to wadliwość proceduralną, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Warto zwrócić uwagę na treść art. 14 ust. 2 u.s.n. Przepis ten stanowi, że czynności przewodu doktorskiego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie:
1) wszczęcia przewodu doktorskiego i wyznaczenia promotora, a także promotora pomocniczego, w przypadku jego udziału w przewodzie;
2) wyznaczenia recenzentów;
3) przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do publicznej obrony;
4) przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej;
5) nadania stopnia doktora.
Przepis ten powinien być brany pod uwagę zarówno przez Senat UA, jak i przez Centralną Komisję, które wydawały w sprawie rozstrzygnięcia, będące przedmiotem oceny Sądu administracyjnego w zakresie ich legalności, gdyż art. 175 ust. 1 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. stanowi, że wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, postępowania w sprawach nadania uprawnienia do nadawania stopnia doktora lub doktora habilitowanego w rozumieniu ustawy uchylanej w art. 169 pkt 2 prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych, z tym że:
1) uprawnienia do nadawania stopnia doktora nadaje się podmiotowi zatrudniającemu co najmniej 12 osób posiadających co najmniej stopień doktora, dla których ten podmiot jest podstawowym miejscem pracy, reprezentujących dyscyplinę naukową lub artystyczną, w zakresie której podmiot ma otrzymać uprawnienie;
2) uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego nadaje się podmiotowi zatrudniającemu co najmniej 12 osób posiadających tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego lub osób, które nabyły uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a ustawy uchylanej w art. 169 pkt 2 lub art. 226 ustawy, o której mowa w art. 1, dla których ten podmiot jest podstawowym miejscem pracy, reprezentujących dyscyplinę naukową lub artystyczną, w których zakresie podmiot ma otrzymać uprawnienie;
3) uprawnienia nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1.
W art. 169 pkt 2 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. mowa o ww. u.s.n.
Zdaniem Sądu brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób należyty zarzutów podniesionych w odwołaniu, jak również pominięcie szczegółowej argumentacji, uzasadniającej stawiane zarzuty, spowodował, że zaskarżona decyzja była nazbyt lakoniczna i pomijała istotne w sprawie kwestie. Skoro bowiem Centralna Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo odwołała się do konieczności stosowania przepisów u.s.n., to powinna zastanowić się czy przed wydaniem uchwały przez Senat UA, która została w zaskarżonej decyzji utrzymana w mocy, zachowano procedurę z art. 14 ust. 2 u.s.n. oraz czy umożliwiono Skarżącej złożenie odwołań od uchwał, od których mowa w art. 14 ust. 2 u.s.n., na mocy art. 21 ust. 1 u.s.n.
Zdaniem Sądu stwierdzenie zawarte na stronie 2 zaskarżonej decyzji, że postępowanie w sprawie o nadanie Skarżącej stopnia doktora przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie ma uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy, który wynika z akt administracyjnych. Skoro bowiem Skarżącą przez niedoręczenie właściwie skonstruowanych uchwał w rozumieniu art. 14 ust. 2 u.s.n. pozbawiono prawa do złożenia odwołań do Centralnej Komisji, stosownie do art. 21 ust. 1 u.s.n., należało uznać, że ww. stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji było nieprawidłowe.
W stanie faktycznym sprawy nie można też zaaprobować ogólnikowego stwierdzenia zawartego na stronie 4 zaskarżonej decyzji, że formalnie obydwa ciała oceniające: Komisja Doktorska i Rada Wydziału debatowały nad uchwałą przyjmującą publiczną obronę rozprawy doktorskiej oraz poparciem lub odmową poparcia nadania stopnia doktora sztuki Skarżącej, zamiast oddzielnie, jak chce Skarżąca, najpierw nad przyjęciem obrony doktorskiej, w konsekwencji której dopiero następuje rekomendacja lub jej brak, a Senat podejmuje uchwałę przyznania lub nie stopnia doktora. Centralna Komisja powinna bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazać konkretnie, jaki był przedmiot uchwał poszczególnych organów: Komisji Doktorskiej i Rady Wydziału, w jakich datach były podejmowane te uchwały i jakie przepisy prawa zostały powołane w podstawach prawnych tych uchwał. Jest to tym bardziej istotne, że Centralna Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przedstawiła stanu faktycznego sprawy, choć na mocy art. 29 ust. 1 u.s.n. powinna to uczynić, mając na względzie treść art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.
Warto też wskazać, że powoływane przez Centralną Komisję sprawozdanie Komisji Doktorskiej nie zastępuje uchwały tegoż organu, którą podjęto wobec Skarżącej [...] stycznia 2020r., a której nie doręczono Skarżącej. W uchwale tej Komisja Doktorska w sposób wyraźny wskazała, że "postanowiła nie poprzeć wniosku o nadanie stopnia doktora sztuki w wyniku nieprzyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej". W podstawie prawnej powołano jedynie art. 14 ust. 2 pkt 3 u.s.n., choć należało wskazać art. 14 ust. 2 pkt 4 u.s.n. Najistotniejszy był jednak brak doręczenia tej uchwały Skarżącej i umożliwienie jej złożenia stosownego środka odwoławczego przewidzianego w art. 21 ust. 1 u.s.n. Dodatkowo zauważyć należy, że skoro Centralna Komisja otrzymała odwołanie Skarżącej, świadczące o tym, że Skarżąca zapoznała się z treścią ww. uchwały Komisji Doktorskiej z [...] stycznia 2020r. i w odwołaniu od ww. uchwały Senatu z [...] stycznia 2020r. podnosiła zarzuty dotyczące ww. uchwały Komisji Doktorskiej z [...] stycznia 2020r., powinna rozdzielić ww. sprawy i w pierwszej kolejności rozpatrzeć w oddzielnym postępowaniu zarzuty Skarżącej dotyczących ww. uchwały Komisji Doktorskiej z [...] stycznia 2020r., a następnie rozpatrzeć odwołanie od ww. uchwały Senatu z [...] stycznia 2020r. Brak podjęcia ww. działań świadczy o niewłaściwym rozpatrzeniu sprawy i o naruszeniu tym samym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Sąd zauważa ponadto, że Skarżąca w odwołaniu zwracała uwagę na § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] stycznia 2018r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzenia czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz.U. z 2018r., poz. 261, zwane dalej "Rozporządzeniem"). Na tej podstawie Skarżąca wskazywała, że doszło do głosowania najpierw przez Radę Naukową Wydziału [...] UA, a później przez Senat UA nad nieprawidłowo sformułowaną uchwałą, dotyczącą innej czynności w przewodzie doktorskim – odmowy nadania stopnia, zamiast odmowy przyjęcia publicznej rozprawy doktorskiej.
Centralna Komisja w żadnej mierze nie odniosła się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do tegoż zarzutu, więc Sąd nie może tej kwestii przesądzać jako pierwszy. Rolą organu administracyjnego jest odniesienie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez Skarżącą w odwołaniu, mając przy tym na względzie w szczególności zasadę zaufania do organów administracyjnych (art. 8 § 1 k.p.a.), jak również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy naprawić ww. wadliwości natury procesowej, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd, mając na względzie podnoszone w skardze zarzuty, wskazuje ponadto, że art. 179 ust. 3 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. stanowi, że w przewodach doktorskich, postępowaniach habilitacyjnych i postępowaniach o nadanie tytułu profesora wszczętych w okresie od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, do dnia 30 kwietnia 2019r. stopień lub tytuł nadaje się na podstawie przepisów dotychczasowych, z tym że:
1) jeżeli nadanie stopnia lub tytułu następuje po dniu 30 kwietnia 2019r. stopień lub tytuł nadaje się w dziedzinach lub dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1;
2) w uczelni stopień nadaje:
a) do dnia 30 września 2019r. - rada jednostki organizacyjnej,
b) od dnia 1 października 2019r. - organ, o którym mowa w art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy, o której mowa w art. 1;
3) w uczelni czynności związane z postępowaniem o nadanie tytułu profesora prowadzi:
a) do dnia 30 września 2019r. - rada jednostki organizacyjnej,
b) od dnia 1 października 2019r. - senat.
Przepis art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018r., poz. 2245 ze zm., zwana dalej "u.P.sz.w.n.") stanowi, że stopień naukowy albo stopień w zakresie sztuki nadaje, w drodze decyzji administracyjnej w uczelni - senat lub inny organ uczelni, o którym mowa w art. 28 ust. 4.
Dodatkowo z art. 174 ust. 2 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. wynika, że uprawnienia jednostek organizacyjnych uczelni do nadawania stopnia doktora lub doktora habilitowanego, przyznane na podstawie przepisów dotychczasowych, stają się uprawnieniami uczelni do nadawania stopnia doktora lub doktora habilitowanego w rozumieniu u.P.sz.w.n.
W świetle ww. przepisów, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, nie było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy ww. uchwały organu kolegialnego z 22 stycznia 2020r. Senat UA, w świetle przepisów art. 174 ust. 2 i art. 179 ust. 3 pkt 2 lit. b) Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. w związku z art. 14 ust. 2 pkt 5 u.s.n. oraz w związku z 178 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 pkt 8 u.P.sz.w.n., był właściwy do podjęcia uchwały o nadaniu lub odmowie nadania Skarżącej stopnia doktora. W związku z treścią ww. przepisów ustawowych decydującego znaczenia przy ustaleniu organu właściwego w sprawie nadania stopnia doktora nie miały przepisy ww. Rozporządzenia, które wydano na mocy art. 31 u.s.n., a które to rozporządzenie uchylono 1 października 2018r.
Sąd uznał ponadto, że w sprawie należało uchylić również ww. uchwałę Senatu UA z [...] stycznia 2020r. Skoro bowiem w orzecznictwie Sądów administracyjnych podkreślano wielokrotnie, że konieczność szczególnie starannego uzasadnienia decyzji ma znaczenie w postępowaniach w sprawie nadania stopnia naukowego, z uwagi na zapewnienie obiektywizmu (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 4 grudnia 2019r. sygn. akt II SA/Wa 1777/19), to wymogi te dotyczą także postępowania przed Senatem UA, który prowadził postępowanie i wydał uchwałę z [...] stycznia 2020r., utrzymaną w mocy przez Centralną Komisję w zaskarżonej decyzji. WSA w Warszawie w wyroku z 27 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 908/19 wskazał ponadto, że skoro uchwała jest decyzją organu kolegialnego, to musi spełniać minimum wymagań, jakie przepisy k.p.a. określają dla tego typu aktu (art. 107 § 1 k.p.a.). Ww. ustawa z 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach naukowych i tytule naukowym w zakresie sztuki nie określa formy uchwał podejmowanych w trybie art. 14 ust. 2 ustawy, odsyła jedynie w sprawach w niej nieuregulowanych do stosowania odpowiednio przepisu k.p.a., co wprost wynika z art. 29 ust. 1 tej ustawy.
Uchwała jest formą działania organu kolegialnego, którego wynikiem jest akt woli podjęty w trakcie jego posiedzenia, w drodze głosowania, zmierzający do rozstrzygnięcia sprawy wynikającej z ustalonego porządku obrad. Jednak aby uchwała mogła być uznana za decyzję administracyjną musi rozstrzygać sprawę w takim zakresie, w jakim określa to przepis prawa stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Art. 14 ust. 2 pkt 5 u.s.n. mówi o uchwale w przedmiocie nadania stopnia doktora. W uchwale Senatu UA mówi się o odmowie nadania Skarżącej "stopnienia" doktora sztuki. Uchwały tej nie sprostowano, choć istniały ku temu podstawy.
W uchwale tej także nie sposób odnaleźć uzasadnienia faktycznego, jak również należytego uzasadnienia prawnego, o których mowa w art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Wiedzę o tym, jak przebiegało postępowanie w sprawie przewodu doktorskiego Skarżącej, poza prześledzeniem przebiegu czynności wynikających z akt administracyjnych, można czerpać z odwołania Skarżącej i wniesionej do Sądu skargi, a nie z uzasadnienia uchwały Senatu UA, czego nie można zaaprobować, z uwagi na ww. przepis art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 u.s.n.
W podstawie prawnej uchwały Senatu UA z [...] stycznia 2020r., z niewyjaśnionych w uzasadnieniu przyczyn powołano się ponadto na uchwałę Senatu UA z [...] grudnia 2019r. nr [...], która określa sposób postępowania w sprawie nadania stopnia doktora na Uczelni. Przepisy ww. uchwały nr [...] przewidują odrębną procedurę od przewidzianej w u.s.n., czego nie zauważyła Centralna Komisja w zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy ww. uchwałę Senatu UA. Skoro z art. 175 ust. 1 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. wynikało, że wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, postępowania w sprawach nadania uprawnienia do nadawania stopnia doktora lub doktora habilitowanego w rozumieniu u.s.n. prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych, to w sprawie należało stosować u.s.n., w tym przede wszystkim art. 14 ust. 2 u.s.n., z zastrzeżeniami wskazanymi w pkt 1 i 3 ust. 1 art. 175 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. (pkt 1 - uprawnienia do nadawania stopnia doktora nadaje się podmiotowi zatrudniającemu co najmniej 12 osób posiadających co najmniej stopień doktora, dla których ten podmiot jest podstawowym miejscem pracy, reprezentujących dyscyplinę naukową lub artystyczną, w zakresie której podmiot ma otrzymać uprawnienie; pkt 3) uprawnienia nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy). Skarżącej należało też wyjaśnić dlaczego podejmowane były czynności niewskazane w art. 14 ust. 2 u.s.n.
Uchwałę Senatu, wydawaną w trybie art. 14 ust. 2 pkt 5 u.s.n. o odmowie nadania stopnia doktora powinny poprzedzać czynności wskazane w pkt 1-4 ust. 2 art. 14 u.s.n., które kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie: wszczęcia przewodu doktorskiego i wyznaczenia promotora, a także promotora pomocniczego, w przypadku jego udziału w przewodzie (pkt 1); wyznaczenia recenzentów (pkt 2); przyjęcia rozprawy doktorskiej i dopuszczenia jej do publicznej obrony (pkt 3); przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej (pkt 4).
Wato też wskazać, że z art. 14 ust. 5 u.s.n. wynika, że rada jednostki organizacyjnej może przekazać uprawnienie do podejmowania uchwał, o których mowa w ust. 2 pkt 3 i 4, powołanej w tym celu komisji. W przypadku gdy obrona rozprawy doktorskiej odbyła się przed komisją, komisja ta przygotowuje projekt uchwały w sprawie nadania stopnia doktora i przedstawia go radzie jednostki organizacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na treść art. 14 ust. 5 in fine, skoro publiczna obrona rozprawy doktorskiej obyła się przed Komisją Doktorską, to Komisja ta mogła podjąć uchwałę wymienioną w art. 14 ust. 2 pkt 4 u.s.n. – w przedmiocie przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej (przyjęcie lub odmowa przyjęcia), jak również przygotować projekt uchwały w sprawie nadania (w tym odmowy nadania) stopnia doktora i przedstawić go radzie jednostki organizacyjnej (w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na art. 174 ust. 2 i art. 179 ust. 3 pkt 2 lit. b) Przepisów wprowadzających P.sz.w.n. w związku z art. 14 ust. 2 pkt 5 u.s.n. oraz w związku z art. 178 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 pkt 8 u.P.sz.w.n. – Senatowi UA). Uchwały te, z uwagi na treść art. 21 ust. 1 u.s.n., powinny być jednak doręczone osobie ubiegającej się o nadanie stopnia doktora, gdyż wówczas zaczyna biec miesięczny termin na wniesienie od nich odwołania do Centralnej Komisji. Nie miało to miejsca w sprawie, czego nie zauważył Senat UA wydając ww. uchwałę z [...] stycznia 2020r., ani Centralna Komisja w zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Sądu jakkolwiek w sprawie możliwe było wydanie przez Komisję Doktorską dwóch rodzajów, ww. uchwał, tym niemniej powinny one zostać doręczone Skarżącej (art. 21 ust. 1 u.s.n. w związku z art. 10 k.p.a.) przed podjęciem ww. uchwały Senatu UA z [...] stycznia 2020r., w której należało należycie przedstawić przebieg postępowania i wyjaśnić podstawę prawną uchwały, w której odmówiono Skarżącej nadania stopnia doktora sztuki w dziedzinie sztuki w dyscyplinie artystycznej sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki. W tym kontekście zarzuty skargi zasługują na aprobatę.
Senat UA, o czym mowa wyżej powinien też w uzasadnieniu ww. uchwały wyjaśnić dlaczego obok procedury przewidzianej w u.s.n., którą należało stosować, zgodnie z art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających P.sz.w.n., zastosowano także uchwałę Senatu UA z [...] września 2019r. nr [...] oraz wynikającą z niej procedurę. Senat UA nie wskazał również, które z przepisów Rozporządzenia powołanego w podstawie prawnej miały zastosowanie w odniesieniu do przewodu doktorskiego Skarżącej, ani jaki był zakres zastosowania przepisów u.s.n. Nie sposób tym samym uznać, że należycie wyjaśniono Skarżącej podstawę prawną uchwały z [...] stycznia 2020r., co stanowiło wadliwość procesową o istotnym wpływie na wynik sprawy i uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego tego aktu. Brak dostrzeżenia tych wadliwości przez Centralną Komisję wpływał również na wadliwość zaskarżonej decyzji.
4. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, uznał, że zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy ww. uchwały Senatu z [...] stycznia 2020r., na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji).
Sąd o kosztach postępowania sądowego (punkt drugi sentencji) orzekł na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804), strona skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego, wpis był stały i wynosił 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło