II SA/Wa 1390/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Jacek Fronczyk, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. J. przedstawiciela ustawowego M. J. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o niezdolności do szkolenia lotniczego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Wojskowej Komisji [...] z dnia [...] marca 2012 r., 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Wojskowa Komisja [...] , działając na podstawie: art. 30 a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.) oraz § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2004 r. nr 151 poz. 1594 ze zm.) oraz § 9 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 2, § 10 i § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004 r. nr 151, poz.1595 ze zm.), rozpoznała u M. J.: 1. nieprawidłowy zapis EEG - § 65 pkt 1, 2. przerost migdałka gardłowego - § 26 pkt 2, 3. boczne lewostronne skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego - § 34 pkt 2, 4. szewską klatkę piersiową - § 33 pkt 1, zaliczyła go do kategorii N/IA, niezdolny do szkolenia lotniczego w Ogólnokształcącym Liceum Lotniczym w [...] jako kandydat. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że na podstawie wykonanych badań rozpoznane u M. J. schorzenia z punktu 1 i 2 powodują niezdolność do czynnej służby wojskowej jako kandydat lub uczeń Liceum [...] , na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 151 poz. 1595 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano również, że badania przeprowadzono w oparciu o przepisy zawarte w decyzji nr 423/MON Ministra Obrony Narodowej w sprawie wprowadzenia do użytku w Lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Regulaminu Lotów Lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Urz. MON z 2010 r. nr 22, poz. 292). P. J. – przedstawiciel ustawowy M. J. – odwołał się od orzeczenia Komisji [...] do Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych w [...] , z prośbą o ponowne przebadanie M. J. W odwołaniu podał, że nie zgadza się z orzeczeniem Wojskowej Komisji [...] z dnia [...] marca 2012 r. i odnośnie nieprawidłowego zapisu EEG wskazał na chwilową niedyspozycję zdrowotną M. J. w chwili wykonywania badania. Wskazał ponadto, że przeprowadzone badanie stanowi jedynie mały wycinek czynności bioelektrycznej mózgu i świadczy przede wszystkim o tym, iż w danym momencie aparat zarejestrował pewne wyładowania świadczące o pewnej nieprawidłowości. Biorąc pod uwagę fakt, że wynik badania zależy od wielu czynników, a w tym również od kondycji psychofizycznej badanego, a także zważywszy na to, iż dotychczasowe badania i obserwacje syna nie wykazywały negatywnych objawów w zakresie neurologicznym, wniósł o ponowne przebadanie syna w przedmiotowym zakresie. Odnośnie zaś pkt 2 orzeczenia podał, że przyczyna niezdolności została usunięta w dniu 19 marca 2012 r. w [...] przez osobę diagnozującą niezdolność, tj. przez dr. P. J. W załączeniu przedłożył kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Zważywszy na powyższe wniósł o ponowne przebadanie syna w przedmiotowym zakresie. Do odwołania dołączył kartę informacyjną z leczenia szpitalnego M. J., z pobytu w Szpitalu [...] z dnia [...] marca 2012 r., z którego wynika, że M. J. przebywał w szpitalu w okresie o [...] marca 2012 r. do [...] marca 2012 r. i że podczas tego pobytu przeprowadzono rinoskopię tylną i adenoidektomię. W związku ze zgłoszonym odwołaniem Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w [...] zleciła wykonanie badania M. J. przez lekarza specjalistę neurologa, który po jego przeprowadzeniu stwierdził, że wykonane badanie sugeruje związek stwierdzonych w toku badań nieprawidłowości z niezakończonym dojrzewaniem bioelektrycznym mózgu orzekanego i w związku z powyższym uznał, że brak jest podstaw do zmiany orzeczenia o jego niezdolności do szkolenia lotniczego w [...] jako kandydata. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w [...] , działając na podstawie art. 29 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.), § 5 pkt 9, § 11 ust. 1 pkt 1 i § 13 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. nr 151, poz. 1594 ze zm.), § 8-10, § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy postanowienie Wojskowej Komisji [...] nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. o uznaniu M. J. za niezdolnego do szkolenia lotniczego w Ogólnokształcącym Liceum Lotniczym w [...] . W uzasadnieniu orzeczenia wskazała, że po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną kandydata do OLL w [...] – M. J. skierowała go na badania w trybie odwoławczym, w Pracowni Diagnostyki Ośrodkowego Układu Nerwowego [...] . Po ocenie badań wykonanych w [...] oraz ponownych badań wykonanych w [...] (poszerzone EEG i mózgowych potencjałów wywołanych) stwierdzono, że nie ma aktualnie podstaw do zmiany orzeczenia. Orzeczenie to stało się przedmiotem skargi M. J., zastępowanego przez ojca – P. J., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucił orzeczeniu naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym: - art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie, wyrażającej się w uznaniu, iż powodem uznania M. J. za niezdolnego do szkolenia lotniczego było rozpoznanie – nieprawidłowy zapis EEG, przerost migdałka gardłowego, boczne, lewostronne skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego i szewska klatka piersiowa, gdy tymczasem z orzeczenia organu I instancji wynika, iż tylko nieprawidłowy zapis EEG i przerost migdałka gardłowego były powodem uznania M. J. za niezdolnego do szkolenia lotniczego i przypisania mu kategorii N/IA. Zarzucił również naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności i niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie okoliczności, na które wskazano w odwołaniu, iż w dniu [...] marca 2012 r., w celu wyeliminowania czynnika "przerost migdałka gardłowego" został on poddany zabiegowi medycznemu w [...] Szpitalu [...] . Zarzucił też naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia zasadności przesłanek jakimi kierował się organ przy wydawaniu orzeczenia. W uzasadnieniu skargi przypomniał stan sprawy i wskazał jeszcze, że oprócz badania przeprowadzonego w [...] – EEG – M. J. nie był poddany żadnemu innemu badaniu, a uzasadnienie orzeczenia jest lakoniczne i praktycznie nie zawiera uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w orzeczeniu. Wskazał również, że w swoim orzeczeniu uwzględnił fakt usunięcia migdałka gardłowego. Świadczy o tym okoliczność, że nie zlecał wykonania dodatkowych badań w tym kierunku. Potwierdził, że w orzeczeniu nie zawarł wprawdzie na tą okoliczność informacji, jednakże nie mogło to zmienić orzeczenia o niezdolności skarżącego do odbywania szkolenia lotniczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sady administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga M. J. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną wydanego orzeczenia stanowiło rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595), które zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 października 2006 r. (Dz. U. nr 211, poz. 1557). Stosownie do treści § 17 ust. 4 pkt 1 powyższego rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia. Z załącznika tego wynika, że rozstrzygnięcie komisji powinno zawierać uzasadnienie stanowiska. Należy stwierdzić, że w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia do czynnej służby wojskowej, kandydaci i uczniowie Ogólnokształcącego Liceum Lotniczego w [...] , na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, orzeczenia komisji lekarskich są decyzjami administracyjnymi, a orzekające komisje są w rozumieniu przepisów k.p.a. organami administracji publicznej. Zatem w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w Kodeksie postępowania administracyjnego ogólne zasady postępowania administracyjnego (m.in. art. 6, art. 7. art. 80). Zgodnie zaś z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Stosownie natomiast do treści art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei przepis art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W myśl § 16 ust. 1 powoływanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie o zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów. Kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu za zdolnego do służby wojskowej obejmować więc będzie sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia kandydata i ucznia Ogólnokształcącego Liceum Lotniczego w [...] , a w szczególności, czy badania stanu zdrowia były wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określania zdolności do służby wojskowej, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2001 r. o sygn. akt III SA 2930/00. LEX nr 47318). Ustalony, między innymi w oparciu o wyżej wymienione dokumenty, stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2000 r. o sygn. akt I SA/Gd 668/98 (LEX nr 47109)). Uzasadnienie decyzji jest tym jej elementem, który pozwala na dokonanie przez sąd administracyjny kontroli prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Obowiązek uzasadnienia orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej nałożył również prawodawca, umieszczając ten element we wzorze orzeczenia, stanowiącym załącznik nr 5 do powoływanego rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Ponieważ ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. nr 21, poz. 205 ze zm.), ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a. Zatem uzasadnienie faktyczne orzeczenia komisji lekarskiej powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis art. 107 k.p.a. zalicza więc do części składowych decyzji administracyjnej m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie jest przeto integralną częścią wyjaśnienia rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na komisji rozpatrującej odwołanie od orzeczenia w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej ciąży więc obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., przez wskazanie faktów, które uznała za udowodnione, dowodów, na których się oparła oraz przyczyn, dla których odmówiła innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadziła i nie uznała zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1998 r. o sygn. akt I SA/Lu 21/98 (LEX nr 34147) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 1998 r. o sygn. akt I SA/Ka 225/97, Biul. Skarb, z 1999 r. nr 1, str. 20)). Tymczasem orzeczenie Wojskowej Komisji [...] z dnia [...] marca 2012 r. nie spełnia, zdaniem Sądu, przedstawionych wyżej wymagań, dotyczących uzasadnienia decyzji. Zawiera ono bowiem jedynie lakoniczne i ogólne stwierdzenie, że schorzenia wymienione w pkt 1 i 2 orzeczenia powodują niezdolność do czynnej służby wojskowej jako kandydat lub uczeń Liceum Lotniczego w [...] . Takie same zarzuty tyczą uzasadnienia, a właściwie jego braku, orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych z dnia [...] maja 2012 r. W rozpoznawanej sprawie jednak, kwestią budzącą poważne wątpliwości, co do orzeczenia jest okoliczność, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie wyjaśnił, z jakich przyczyn skarżący zaliczony został do kategorii zdrowia N/IA, a nie do kategorii zdrowia Z, szczególnie w sytuacji gdy przepis § 65 pkt 1 załącznika nr 2 do powołanego rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004 r., stanowiącego podstawę orzeczenia w sprawie, przewiduje możliwość zaliczenia badanego zarówno do kategorii zdrowia N lub Z, przy stwierdzonej w tym punkcie jednostce chorobowej. Również zawarte w rozporządzeniu objaśnienia szczegółowe nie precyzują, w jakich przypadkach, przy rozpoznaniu jednostki chorobowej określonej w § 65 pkt 1, należy badanego zakwalifikować do kategorii N, a w jakich do kategorii Z. W tej sytuacji Komisje winny szczegółowo uzasadnić, dlaczego stwierdzenie określonej choroby skutkuje zaliczeniem skarżącego do tej, a nie innej kategorii. W istocie tylko schorzenie określone w § 26 pkt 2 załącznika nr 2 do powołanego rozporządzenia kwalifikuje kandydata do kategorii N, jednak podkreślić należy, że właśnie owo schorzenie, które w istocie mogłoby wskazywać, że skarżący jest niezdolny do czynnej służby wojskowej, zostało wyeliminowane poprzez zabieg medyczny, o czym organ rozpoznający odwołanie został poinformowany. Wskazać należy, że organ II instancji nie odniósł się do tego faktu w żaden sposób, mimo iż tylko to schorzenie ewidentnie wskazywało na niezdolność skarżącego do czynnej służby wojskowej. Organ uczynił to dopiero w odpowiedzi na skargę, która wszakże nie może stanowić uzupełnienia decyzji. Reasumując, stwierdzić należy, że organy nie wskazały, oprócz powołania się na treść załącznika do rozporządzenia, jakie względy przeważyły za uznaniem skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Organy nie wyjaśniły, jakie czynniki lub ich brak zdecydowały o takiej kwalifikacji – czym naruszyły przepis art. 107 § 3, art. 9 i art. 11 k.p.a. Należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową i kwalifikuje żołnierza do kategorii "zdolny do zawodowej służby wojskowej", bądź jako "niezdolny" do takiej służby, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego, aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r. SA 810/81, ONSA 1981 r. nr 1 poz. 4). Tymczasem, jak to już wskazano wcześniej organ odwoławczy nawet nie odniósł się do przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia o przebytym zabiegu medycznym, aby dać Sądowi możliwość odniesienia się do tego dowodu. Z podanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu, przy czym w postępowaniu tym, prowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., organ dokona oceny zasadności kwestionowanego orzeczenia i rozpatrzy wszystkie zarzuty skarżącego, podnoszone zarówno w odwołaniu, jak i skardze. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono, jak w sentencji wyroku.