II SA/Wa 1390/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Asesor WSA Lucyna Staniszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej postanawia: odrzucić skargę Prezes Rady Ministrów (dalej: Prezes RM, organ) decyzją z [...] kwietnia 2023 r., znak [...], po rozpatrzeniu wniosku Pana W. Z. (skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] marca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej, utrzymał w mocy wskazaną decyzję. Jak wynika z poczynionych przez organ ustaleń, skarżący wyraził chęć ubiegania się o świadczenie przyznawane przez Prezesa RM na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 504 ze zm.; dalej ustawa emerytalna) i powołał się na zdarzenie losowe, tj. pobicie go i kradzież jego kilkuletnich oszczędności podczas pobytu w [...] oraz niepełnosprawność i brak możliwości podjęcia pracy. Wniósł o rentę specjalną w wysokości 2.800 złotych. Wskazał na pracę w [...] oraz wyjaśnił: "w [...] przez kilka lat należałem do organizacji politycznej. Miałem tytuł tak zwanego Neutralnego Premiera "B. J."." Dodał, że został pobity "przez inną organizację społeczną". Wyjaśnił, że nie ma pieniędzy na opłaty za mieszkanie, za energię elektryczną, na ogrzanie mieszkania i poprosił o pilne wsparcie finansowe. Organ wystąpił do Wydziału [...] w [...] Urzędzie Wojewódzkim o ustalenie aktualnej sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy i jego najbliższej rodziny. Natomiast wnioskodawcę poprosił o wszelkie inne niż dotychczas nadesłane informacje, które w aspekcie kryteriów przyznawania świadczeń specjalnych, mogłyby być pomocne oraz istotne w ocenie sprawy. Przede wszystkim ponownie zwrócił się o wypunktowanie i udokumentowanie okoliczności, wskazujących na legitymowanie się wybitnymi i niepowtarzalnymi osiągnięciami. Organ wyjaśnił skarżącemu, że świadczenia specjalne nie stanowią formy odszkodowania, zadośćuczynienia bądź rekompensaty za doznane krzywdy oraz, że jest to próba uhonorowania osób szczególnie zasłużonych. Ponadto poinformował, że zdarzenia losowe, które stanowią przesłankę przyznawania świadczeń specjalnych, musi cechować wyjątkowość. Z tego względu wezwał do wskazania i udokumentowania wymaganego elementu wyjątkowości w przywołanym we wniosku pobiciu i kradzieży oszczędności. Z informacji przekazanych przez Centrum Usług Społecznych w [...] wynika, że sytuacja socjalno-bytowa skarżącego jest dobrze znana. Od wielu lat korzysta on z pomocy społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] grudnia 2022 r. ustalono, że skarżący: - prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, - jego dochód stanowi zasiłek stały w wysokości 560,16 złotych oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 złotych, - posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, - obok zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne korzysta z zasiłków celowych i świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Z akt wynika, że skarżący nie nadesłał żadnych dodatkowych informacji i dokumentów oraz nie zajął stanowiska w sprawie. W ocenie organu wyrażonej w uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2023 r., całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania skarżącemu renty specjalnej. Ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa RM, jakie okoliczności należy uznać za szczególne. Zgodnie z przyjętymi zasadami postępowania świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności. Skarżący nie przysłał żadnych dokumentów i nie przywołał żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego wybitnych i niepowtarzalnych zasługach na rzecz kraju i społeczeństwa. Samo powołanie się na kilkuletnią przynależność do jakiejś organizacji politycznej, w ocenie organu, nie posiada wymaganego waloru jednostkowości i nie jest wybitne. Tym samym jest niewystarczające do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ponadto, zdaniem Prezesa RM, z akt nie wynika również, aby spełniona była druga z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego, a mianowicie przesłanka szczególnego zdarzenia losowego o charakterze nadzwyczajnym, wyjątkowym. Skarżący nie wykazał zdarzenia losowego o takim charakterze. Nadmienione przez niego pobicie i kradzież, niezależnie od faktu, że nie zostały w żaden sposób udokumentowane, to zdarzenia te nie wypełniają wskazanej przesłanki. Zgodnie ze statystykami policyjnymi, zdarzenia te należą do najczęściej popełnianych przestępstw, a zatem nie są wyjątkowe. Uniemożliwia to postrzeganie ich jako szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej. Jak stwierdził organ, pomimo zrozumienia problemów wnioskodawcy, podkreślenia wymaga fakt, że ww. przepis nie ma charakteru socjalnego i przyznanie wnioskowanego świadczenia nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te są uzasadnione. Świadczenia specjalne nie stanowią wszak powszechnej alternatywy dla braku prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i trudnej sytuacji z tego powodu. Świadczenia specjalne nie stanowią także odszkodowania, rekompensaty, czy też zadośćuczynienia za ewentualne krzywdy, co wielokrotnie zostało potwierdzone przez dotychczasowe orzecznictwo. W wyniku złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes RM ponownie dokonał jej rozpatrzenia, stwierdzając w szczególności, że zgromadzone dokumenty i stanowisko skarżącego nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ wyjaśnił, że pomimo kierowanej do skarżącego prośby o udokumentowanie podnoszonych przez niego osiągnięć i przywołanych we wniosku zdarzeń losowych, a także bezpośrednich pytań organu dotyczących m.in. przynależności do wspomnianej organizacji, a następnie pobicia i kradzieży, to otrzymane od skarżącego informacje są bardzo ogólnikowe, za każdym razem powtarzane w takim samym, lakonicznym zakresie i co istotne na żadnym etapie przeprowadzonego postępowania podnoszone okoliczności nie zostały przez skarżącego w żaden sposób udokumentowane. Podkreślił, że to osoba wnosząca o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, powinna wykazać (udokumentować) wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem, zaś wnioskodawca nie dopełnił tego wymogu. Prezes RM wskazał, że niezależnie od braku dowodów na przywołane przez skarżącego okoliczności, kilkuletnia przynależność do organizacji politycznej (w żadnym z pism nie ujawniono nazwy organizacji) i działalność na rzecz Polonii jest niewystarczająca do przyznania renty specjalnej. Podstawą do ubiegania się o świadczenie specjalne winny być udokumentowane wybitne zasługi i osiągnięcia cechujące się jednostkowością. W niniejszym przypadku sugerowana przez skarżącego aktywność nie posiada takiego waloru. Nadto, jak podał organ, skarżący nie wykazał żadnego szczególnego zdarzenia losowego o wymaganym charakterze. Nadmienione przez niego pobicie i kradzież, niezależnie od faktu, że nie zostały w żaden sposób udokumentowane, nie wypełniają omawianej przesłanki. Organ podkreślił, że w postępowaniach o przyznanie świadczeń specjalnych nie ma znaczenia subiektywne poczucie krzywdy i niesprawiedliwości związane ze stanem zdrowia oraz wysokością otrzymywanych świadczeń socjalnych, a także brak możliwości podjęcia zatrudnienia celem poprawy swojej sytuacji i brak prawa do renty z tego tytułu. Jak stwierdził, po ustaleniu w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego wszystkich istotnych okoliczności sprawy, okoliczności te nie wypełniają celu ustanowienia art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej, a tym samym nie dają podstaw do przyznania skarżącemu renty specjalnej. Skargę na przywołaną na wstępie decyzję Prezesa RM z [...] kwietnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący, nadając ją w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu [...] czerwca 2023 r. Zakwestionował poczynione przez organ ustalenia i zażądał przekazania sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku nieuznania przez Sąd podstaw do odrzucenie skargi, o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Wskazana na wstępie decyzja Prezesa RM z [...] kwietnia 2023 r. została odebrana przez skarżącego w [...] kwietnia 2023 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji przez skarżącego w tej dacie, karta nr 52 akt administracyjnych). W swojej treści decyzja zawiera pouczenie o trybie i terminie jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Kwestię terminu zaskarżenia rozstrzygnięcia reguluje art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiąc, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu. Dzień doręczenia jest początkiem terminu, natomiast jego koniec następuje w momencie upływu trzydziestego dnia (art. 111 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a.). Przy obliczaniu, który dzień jest dniem trzydziestym, nie uwzględnia się natomiast dnia, w którym nastąpiło doręczenie (art. 111 § 2 k.c. w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a.). Skoro zaskarżona decyzja Prezesa RM została doręczona skarżącemu [...] kwietnia 2023 r., to trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upłynął z dniem [...] maja 2023 r. (dzień ustawowo wolny od pracy). Należy mieć jednak na uwadze, że jak wynika z treści art. 83 § 2 p.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W niniejszej sprawie zatem ostatni dzień terminu przypadł na dzień [...] maja 2023 r. Oznacza to, że złożona przez skarżącego [...] czerwca 2023 r. skarga (por. koperta, w której nadano skargę w Urzędzie Pocztowym [...], karta nr 6 akt), wniesiona została z uchybieniem tego terminu. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.