II SA/Wa 140/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Fularski Protokolant Łukasz Bazyluk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] odmawiającą przyznania W. P. świadczenia specjalnego. Organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym każdy wniosek jest przez organ rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne, niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np. na nawie zawodowej, artystycznej, społecznej czy politycznej lub osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Prezes Rady Ministrów podał, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r. W. P. (ur. w 1952 r.) wystąpiła o przyznanie jej emerytury lub renty specjalnej. Wskazała, że przyjechała z K. do Polski na zaproszenie Rady Miasta i Gminy w T., wraz z dziećmi i mężem, których przodkami byli Polacy i tylko ona z rodziny nie ma statusu repatrianta. Po otrzymaniu obywatelstwa polskiego zarejestrowała się jako poszukująca pracy. Łącznie z okresem przepracowanym w Polsce jej staż pracy wynosi 30 lat, [...] miesiące i [...] dni. Od [...] r. starała się o świadczenia z ZUSu. Ze względu na wiek i stan zdrowia trudno jest jej szukać pracy. Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia Prezes Rady Ministrów podał, że jego zdaniem nie zachodzą w sprawie przesłanki uzasadniające przyznanie jej świadczenia specjalnego. Prezes Rady Ministrów podkreślił, że wnioskodawczyni jest osobą zdolną do pracy i nie znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Organ wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który otrzymuje rentę w wysokości [...] zł. netto. Dodatkowo orzeczeniem z dnia [...] października 2008 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uznał ją za osobę zdolną do podjęcia zatrudnienia, gdyż posiadane schorzenia zaliczają ją jedynie do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie Prezes Rady Ministrów zwrócił uwagę, że brak (mimo około 30 letniego okresu zatrudnienia w K.) prawa W. P. do własnych świadczeń emerytalno-rentowych wynika z tego, że polskie przepisy nie przewidują zaliczania okresu zatrudnienia osobom, które przyjechały do Polski, ale nie nabyły statusu repatrianta. Przepisy Republiki K. nie przewidują natomiast wypłaty świadczeń emerytalnych osobom, które wyjechały z K. na stałe. Brak jest też w tym zakresie umowy dwustronnej pomiędzy Polską a K. Organ wskazał, że w sytuacji podobnej do wnioskodawczyni znajduje się bardzo wiele osób, które przyjechały do Polski z terenów b. ZSRR, nie nabywając statusu repatrianta, w tym małżonkowie repatriantów, nie mający pochodzenia polskiego. Rozwiązanie tego problemu wymagałoby zmian systemowych tj. w obowiązujących przepisach ustawowych. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi, iż nie wziął pod uwagę okoliczności, że nie ma ona szans na wypracowanie w Polsce stażu pracy, który uprawni ją do świadczeń emerytalnych. Podkreśliła jednocześnie, że ma w K. 30 letni staż pracy. Wskazała, że świadczenie specjalne jest przeznaczone właśnie dla takich osób jak ona, które zostały pokrzywdzone w wyniku braku odpowiednich uregulowań prawnych, pozwalających zaliczenie stażu pracy w innych krajach do uprawnień emerytalnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 82 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. : Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Świadczenia z omawianego przepisu mają charakter wyjątkowy. Świadczenia te finansowane są bezpośrednio z budżetu Państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 84 ustawy emerytalnej). Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie do decyzji Prezesa Rady Ministrów, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie, sam przez się, jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Prezes Rady Ministrów, uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego, przysługującego w "szczególnie uzasadnionym przypadku". Wskazać w tym miejscu należy, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, badając konstytucyjność art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że celem emerytury specjalnej jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Rację ma organ stwierdzając, że skarżąca nie ma w swoim dorobku wyjątkowych zasług, które przemawiałyby za przyznaniem jej świadczenia specjalnego. Nie nastąpiło w jej przypadku szczególne zdarzenie losowe uzasadniające pozytywne rozpatrzenie jej wniosku. Jak słusznie podnosi organ w sytuacji podobnej do wnioskodawczyni znajduje się bardzo wiele osób, które przyjechały do Polski z terenów b. ZSRR, nie nabywając statusu repatrianta, w tym małżonkowie repatriantów, nie mający pochodzenia polskiego. Rozwiązanie tego problemu wymaga zmian systemowych tj. w obowiązujących przepisach ustawowych i nie może być rozwiązane za pomocą instytucji świadczenia specjalnego. Prawidłowo również, zdaniem Sądu organ uznał, że skarżąca nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, albowiem świadczenie otrzymywane przez jej męża (obecnie [...] zł netto) zaspokaja podstawowe potrzeby rodziny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.