II SA/Wa 1413/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.) Andrzej Góraj Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku: 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. R. K. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletnich dzieci: G. K. i P. K. po zmarłym w 2010 r. ojcu Gr. K. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2010 r. odmówił przyznania świadczenia, a po rozpatrzeniu wniosku R. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy poprzednią decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż ojciec dzieci legitymował się łącznym okresem ubezpieczenia społecznego w wymiarze 3 lat, 1 miesiąca i 3 dni, co stanowi okres nieadekwatny do jego wieku 36 lat. W okresie od 5 grudnia 1991 r. do 6 lutego 1994 r., od 12 lipca 1996 r. do 19 listopada 1997 r. i od 21 listopada 1998 r. do 14 października 2010 r., Gr. K. nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym. Organ podkreślił, iż z materiału sprawy nie wynika aby brak ubezpieczenia był spowodowany szczególnymi okolicznościami. Nie stanowi bowiem takiej okoliczności podejmowanie pracy bez zgłoszenia do ubezpieczenia i odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe zatem zgodnie z treścią art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), należało odmówić przyznania świadczenia. Organ dodał, że okolicznością szczególną nie jest również świadomy brak odprowadzania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co ojciec dzieci czynił od 8 maja 2000 r. do 30 kwietnia 2001 r. i od 5 listopada 2003 r. do 31 stycznia 2004 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi R. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podkreśliła trudną sytuację finansową swojej rodziny, pogłębioną jeszcze wydatkami związanymi z chorobą ojca dzieci. Podniosła też, że dzieci nie powinny ponosić konsekwencji błędnych decyzji ojca, który dbał jednak o zabezpieczenie bieżących potrzeb dzieci. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Rozpoznając niniejszą sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał istotnego dla wyniku sprawy naruszenia prawa. Rozpatrując wniosek skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 Kpa, albowiem zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydała ta sama osoba, która brała udział w wydaniu decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] października 2010 r. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji. W doktrynie przyjmuje się, że reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 Kpa, a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (tak m. in. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, oraz: J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183; podobnie: Cz. Martysz w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I Zakamycze 2005). Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 213/06 (LEX nr 235133), w wyroku z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1507/08, w wyroku z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 36/10, w wyroku z dnia 22 października 2010 sygn. akt I OSK 1164/10 oraz w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 13/09. Wskazując na wyżej opisane istotne uchybienie organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt b i art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.