II SA/Wa 142/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-19
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Andrzej Góraj (spr.), Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres 4 lat służby na rzecz państwa totalitarnego, w kontekście 19-letniego okresu służby ogółem, może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co jest jedną z przesłanek umożliwiających wyłączenie stosowania przepisów dotyczących obniżenia świadczeń emerytalnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres 4 lat służby na rzecz państwa totalitarnego, stanowiący ponad 20% całego 19-letniego okresu służby, nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Ponieważ obie przesłanki (krótkotrwała służba przed 1990 r. ORAZ rzetelne wykonywanie obowiązków po 1989 r.) muszą być spełnione łącznie, niespełnienie pierwszej z nich wyklucza możliwość wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne, niezależnie od oceny drugiej przesłanki czy istnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".Stan faktyczny
Skarżący I.G. wnioskował o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które obniżają świadczenia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki z art. 8a ustawy: krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r. (4 lata służby na rzecz państwa totalitarnego w kontekście 19 lat ogółem) oraz rzetelne wykonywanie obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów, niewszechstronne postępowanie dowodowe i nieuwzględnienie okoliczności wskazujących na spełnienie przesłanek. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę Zdanie odrębne zgłosił: Sędzia WSA Andrzej Góraj
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), po rozpatrzeniu wniosku I.G. z dnia 22 grudnia 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec wymienionego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Organ podał, że w uzasadnieniu wniosku pełnomocnik szczegółowo opisał przebieg służby I.G. Wskazał m.in, że wnioskodawca nigdy nie popadł w konflikt z prawem, a w 1990 r. został pozytywnie zweryfikowany przez Komisję Kwalifikacyjną MSW, co pozwoliło mu na kontynuowanie służby w Państwie demokratycznym. Mając to na względzie oraz krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. pełnomocnik strony stwierdził, że wnioskodawca spełnia przesłanki wynikające z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Minister ustalił, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji
w dniu [...] czerwca 2004 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c i 22a wskazanej ustawy, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.
Organ wskazał, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie zainteresowanego uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), okres służby od dnia [...]sierpnia 1986 r. do [...]lipca 1990 r., tj. 4 lata.
Całkowity okres służby ww. wynosi 19 lat, 2 miesiące i 16 dni.
Organ wskazał, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby I.G. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Ponadto z pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...]września 2018 r. wynika, że wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Organ wskazał, że w materiałach dowodowych poinformowano, że w 1994 r. wobec I.G. prowadzone było postępowanie karne, które zostało zakończone umorzeniem. W 2002 r. został uznany winnym naruszenia dyscypliny służbowej w związku z niedopełnieniem obowiązku służbowego, lecz odstąpiono od wymierzenia kary. Z kolei w 2003 r. prowadzono postępowanie dyscyplinarne za brak właściwego nadzoru nad praca podległych policjantów, które zostało ostatecznie umorzone. Brak jest dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia.
Szef ABW w piśmie z dnia [...]lipca 2018 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Stwierdzono, że z opisanego przebiegu służby funkcjonariusza, ustalonego na podstawie akt osobowych, nie wynika, aby uchylał się on od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, bądź wykonywał je w sposób niewłaściwy. Stwierdzono, że w 1993 r. było prowadzone w stosunku do ww. postępowanie dyscyplinarne, lecz brak jest informacji o sposobie jego zakończenia. Ponadto znajduje się informacja o prowadzonym postępowaniu karnym, które uwzględniono także w opisanych wyżej materiałach dowodowych uzyskanych z KGP. Brak jest zaświadczeń wskazujących na podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 3 1 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Podał, że wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje
się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania
i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy
i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny
i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważyć jednak należy, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Stwierdził,
że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r. nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy jest zasadne.
Zdaniem organu "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych - legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna,
a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Organ stwierdził, że służba wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa pełniona była przez okres 4 lat, podczas gdy całkowity okres służby wyniósł 19 lat, 2 miesiące i 16 dni.
W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Organ wskazał, że jakkolwiek uwzględniono, że wobec wnioskodawcy prowadzone było postępowanie karne, a także postępowania dyscyplinarne, to w ocenie organu powyższe nie daje podstaw do kwestionowania rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych w całym okresie pełnienia służby w Policji. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Organ zaznaczył przy tym, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji oraz UOP i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy.
Minister stwierdził, że wnioskodawca nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zarówno postawa i osiągnięcia strony w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]listopada 2018 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi I.G., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie.
Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zarzucił:
1. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż
- krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy
w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości, może obejmować okres kilku lat w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby skarżącego, ale również okres życia skarżącego i przyczyny odejścia skarżącego ze służby.
- rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia
i życia oznacza wykonywanie ich w sposób wzorowy, ponad przeciętny, związany
z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków dodatkowych, zaś zwrot w szczególności z narażeniem zdrowia i życia określa kolejny warunek spełnienia tej przesłanki, podczas gdy prawidłowa wykładania systemowa definiuje pojęcie rzetelnego
wykonywania zadań i obowiązków, jako wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie, zaś określenie w szczególności oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, które nie determinuje, a jedynie może wpływać na
wypełnienie przesłanki z art. 8a § 1 ust 2 ustawy,
2. obrazę prawa postępowania administracyjnego tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie, poprzez
- nieprzeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nie prawidłowej oceny informacji Komendanta Głównego Policji dot. przebiegu służby, z której to wynika, iż skarżący wykonywał służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem;
- nieuwzględnienie okoliczności powoływania skarżącego na coraz wyższe stanowiska służbowe, uzasadniających spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku;
- nieuwzględnienie utraty zdrowia przez skarżącego wskutek służby, wskazującej,
iż skarżący wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia;
- ustalenie, iż okres 4 lat pełnienia służy na rzecz totalitarnego państwa jest okresem długotrwałym, podczas gdy w skali całego życia skarżącego, jak i w skali okresu całej jego służby, okres ten jest krótkotrwały.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił m.in. informacje dotyczące przebiegu służby skarżącego. Wskazał też, że skarżący odszedł ze służby w dość młodym wieku 39 lat ze względu na stan zdrowia. Podał, iż wydaje się, że osoby schorowane, które często poświęciły swoje życie służbie rzeczypospolitej Polskiej będą w sytuacji diametralnie gorszej niż osoby, które właściwie nie działały z narażeniem zdrowia i życia i po prostu pracowały dłużej. W ocenie pełnomocnika prowadzi to do dyskryminacji. Z ostrożności procesowej wskazał, że służba skarżącego, nawet w tych warunkach winna zostać uznana za krótkotrwałą. W skali całego życia skarżącego, a także całej służby, okres ten jest zdaniem pełnomocnika krótkotrwały.
Zdaniem pełnomocnika organ wskazał w decyzji, iż niespełniona została również druga przesłanka tj. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Podał, że jak wskazano w zaskarżonej decyzji z kopii akt osobowych o sygn. [...]nie wynika, aby I.G.nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r. Szef ABW w piśmie z [...] lipca 2018 r. wskazał, że były funkcjonariusz po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia.
Pełnomocnik wskazał, że wbrew stanowisku organu, zwrot w szczególności z narażeniem zdrowia i życia należy traktować jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza.
Pełnomocnik podniósł też, że w przedmiotowej sprawie z całą pewnością zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zgodził się z organem, że szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi w przypadku osoby, która legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi ją na tle innych funkcjonariuszy. Organ jednak niezasadnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie taki przypadek nie zachodzi. Uzasadnione było wskazanie przez organ, na czym miałyby polegać owe wybitne osiągnięcia. Wydaje się bowiem, iż skarżący jest wręcz idealnym przykładem, ilustrującym przykładną, wręcz wybitną służbę, o czym świadczy utrata zdrowia, a także
służba z bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia.
W ocenie pełnomocnika organ wybiórczo rozpatrzył materiał dowodowy. Całkowicie pominął w swojej ocenie informację Komendanta Głównego Policji z dnia [...]maja 2018 r., która to wskazuje, iż skarżący wykonywał służbę rzetelnie. Podsumowując pełnomocnik wskazał, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki art. 8a ustawy.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
Organ nie naruszył przepisów prawa materialnego i prawa procesowego
w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. są niezasadne. Organ podjął czynności niezbędne do należytego rozpatrzenia niniejszej sprawy, dokonał w tym zakresie ustaleń faktycznych. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna. Odmienna ocena strony co do spełnienia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) od oceny organu, nie stanowi o naruszeniu art. 80 k.p.a. Przesłanka dotycząca okresu pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ustalona została przez organ na podstawie pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...]maja 2017 r. tj. informacji o przebiegu służby nr [...]
Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,
art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podkreślenia wymaga, że decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia
2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał
po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W ocenie Sądu w sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań
i obowiązków, a także informacji o narażeniu zdrowia i życia (rozumianego jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia). Służba skarżącego określona w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez okres 4 lat.
Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika że I.G. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), w okresie od dnia [...] sierpnia 1986 r. do dnia [...]lipca 1990 r. Całkowity okres służby skarżącego wynosi zaś 19 lat, 2 miesiące i 16 dni.
Dokonując oceny, czy okres służby skarżącego, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) był okresem krótkotrwałym,
a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), organ stwierdził, że przesłanka ta nie została spełniona. W ocenie organu okres 4 lat zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i w ujęciu proporcjonalnym nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Ocenę tę Sąd podziela. Trafne jest ustalenie organu, że okres 4 lat pełnienia obowiązków służbowych nie jest okresem krótkotrwałym, tak w ujęciu bezwzględnym, jak i w proporcjonalnym, biorąc pod uwagę, że łączny okres służby skarżącego wynosi 19 lat, 2 miesiące i 16 dni.
Według "Słownika przypomnień" Władysława Kopalińskiego (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1992 r.) krótkotrwały to przelotny, przemijający. Według z kolei Słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1988 r.) krótkotrwały to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny.
Okres 4 lat realizacji obowiązków służbowych jest okresem stosunkowo długim, nie ma charakteru doraźnego, czy epizodycznego. Nie można tego okresu nazwać okresem nietrwałym, czy tymczasowym. Prawidłowo organ wskazał, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Takiej też indywidualnej oceny organ dokonał w tym przypadku w odniesieniu do okresu służby pełnionej przez skarżącego. Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko, był nietrwały, przemijający. Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Okres 4 lat nie może być uznany za przelotny, czy chwilowy. Okres ponad 20% całego okresu służby nie jest okresem krótkotrwałym. Taki czas trwania służby, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) nie wskazuje na jej tymczasowość.
Zaznaczyć przy tym należy, iż nie jest zrozumiały podniesiony w uzasadnieniu skargi – w aspekcie przesłanki krótkotrwałości – zarzut dyskryminacji, który odniesiony został do wieku skarżącego i stanu jego zdrowia. Jednocześnie zauważyć należy, że - wbrew zarzutom skargi – organ nie podnosił w tej sprawie, że krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy. Organ wskazał w decyzji zarówno jak rozumie pojęcie krótkotrwałości, jak też jednoznacznie stwierdził, że okres 4 lat służby, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) nie jest okresem krótkotrwałym w rozumieniu przyjętym przez organ. Sąd ocenę tę podziela.
Zasadnie tym samym organ stwierdził, że skarżący nie spełnia jednego
z warunków koniecznych do zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), co wykluczało uwzględnienie wniosku. Zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy nie jest trafny. Z całej konstrukcji art. 8a ust. 1 ustawy
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) wynika, że przesłanki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie. Spójnik "oraz" między punktami 1 i 2 użyty został w tym przepisie właśnie w znaczeniu koniunkcji.
Organ zasadnie zatem stwierdził, że wobec skarżącego nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Kwestia oceny spełnienia drugiej przesłanki, tj. przesłanki dotyczącej rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności
z narażeniem życia i zdrowia, jak i badania, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, pozostaje zatem bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Niezależnie jednak od powyższego Sąd wskazuje, że organ dokonał w tej sprawie prawidłowych ustaleń w odniesieniu do drugiej przesłanki, tj. wymienionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Minister choć przedstawił informacje dotyczące postępowań dyscyplinarnych i postępowania karnego, stwierdził jednoznacznie, że powyższe nie daje podstaw do kwestionowania rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącego w całym okresie pełnienia służby w Policji. Organ nie kwestionował zatem, że wnioskodawca rzetelnie wykonywał obowiązki w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne.
Za trafne Sąd uznał uwagi skargi, co do tego, że brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu "w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania
i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Powyższe jednakże, w sytuacji, gdy organ
nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego, nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Kwestia oceny stanowiska organu, czy dany przypadek jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, mogłaby mieć znaczenie w sprawie wyłącznie wówczas, gdyby spełnione zostały łącznie przesłanki z pkt. 1 i pkt. 2 art. 8a ust. 1 powołanej ustawy. Sytuacja taka jednakże w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Niezależnie jednak od tego wskazania wymaga, że użyty przez ustawodawcę w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) zwrot "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem nieostrym, zawierającym elementy ocenne. Przy stosowaniu pojęcia nieostrego organ jest zobowiązany do wykazania poprawności jego rozumienia i przedstawienia przekonujących w tym zakresie argumentów. Organ winien dokonać zatem doprecyzowania, skonkretyzowania tego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych indywidualnej sprawy oraz kontekstu normatywnego, w którym pojęcie to funkcjonuje.
W sprawie niniejszej organ odnosząc się do tego pojęcia wskazał,
że "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona, poza spełnieniem dwóch przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Organ podał, że uprawnienie z art. 8a ustawy ma charakter wyjątkowy
i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których krótkotrwałość służby jest niezaprzeczalna, a rzetelność służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami.
W ocenie Sądu takie rozumienie pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku jest na gruncie powołanego przepisu uprawnione. Podkreślić jednakże należy, że przez szczególnie uzasadniony przypadek można – na gruncie tego przepisu – rozumieć nie tylko wyjątkowe osiągnięcia, czy wybitne zasługi funkcjonariusza w służbie, zwłaszcza pełnionej z narażeniem życia i zdrowia, jak również przykłady zaangażowania w służbę znajdujące odzwierciedlenie w nagrodach i odznaczeniach ale także zdarzenia losowe, czy wybitne zasługi lub dokonania dla kraju, które ze służbą związane nie były.
W sprawie tej organ stwierdził, że strona nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Wprawdzie organ nie dokonał szerszych rozważań w tym zakresie, jednakże podniesiona w skardze okoliczność "powoływania skarżącego na coraz wyższe stanowiska służbowe", mająca w ocenie skarżącego kwalifikować jego przypadek jako szczególnie uzasadniony, nie podważa dokonanej przez organ oceny. Nadto, jak wskazano już wyżej, wobec niespełnienia przesłanki krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r., kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło