II SA/Wa 1426/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczenia specjalnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej z dnia [...] kwietnia 2008 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. P. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 (słownie: pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], którą to odmówił W. B. wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu organ wskazał na następujący stan faktyczny sprawy. W. B. zwróciła się do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2008 r. o wznowienie postępowania w sprawie przyznania jej renty specjalnej, zakończonego decyzją Prezesa Rady Ministrów decyzją z dnia z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu podała, iż został źle obliczony jej staż ubezpieczeniowy. Ponadto nie uwzględniono zasiłku pielęgnacyjnego na córkę. Wskazała również, że w latach 1982 – 1983 nie wypłacano jej świadczenia rehabilitacyjnego, dlatego też żąda przyznania jej renty specjalnej. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., wydaną na podstawie art. 149 § 3 i art. 151 § 1 kpa odmówił wznowienia postępowania. Wyjaśnił, iż wznowienie postępowania administracyjnego możliwe jest w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 145 lub art. 145a kpa. Wnioskodawczyni zaś, nie wskazała żadnej takiej okoliczności, również z załączonych do wniosku dokumentów, przesłanki takie nie wynikają. W związku z powyższym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku W. B. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym ponowiła swoje żądanie. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku organ utrzymał w mocy swoją decyzję ż dnia [...] kwietnia 2008 r., ponownie wskazując na brak przesłanek do wznowienia postępowania w przedmiocie renty specjalnej. Ponadto organ wskazał, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] o odmowie przyznania W. B. renty specjalnej została również zweryfikowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2190/04 oddalił skargę W. B., a następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1830/06 oddalił jej skargę kasacyjną. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzuciła organowi niedostateczne wyjaśnienie sprawy i brak odzwierciedlenia tego w uzasadnieniu decyzji odmownej. Wskazała, iż organ przekroczył granice uznania administracyjnego, nie wyjaśnił w sposób pełny i wystarczający stanu faktycznego sprawy, co miało bezpośredni wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Ponadto skarżąca opisała stan swojego zdrowia, wskazała na dolegliwości i schorzenia, na które cierpi. Wskazała na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż wniosek o wznowienie postępowania winien być wniesiony w terminie określonym w art. 148 § kpa, tymczasem skarżąca w żaden sposób nie ustosunkowała się do tej kwestii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Skarga W. B. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, niż wskazane przez skarżącą. Pozwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 149 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Stanowi ono podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie zaś z § 3 tego artykułu odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Po przeprowadzeniu wskazanego wyżej postępowania organ wydaje decyzję, w myśl art. 151 § 2 kpa, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, iż wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Należy jednak mieć na uwadze, iż wydanie takiego aktu jest obligatoryjne w przypadku, gdy nie zachodzą pozytywne przesłanki do wszczęcia postępowanie, a więc wniosek został złożony w ustawowym terminie, wniosek dotyczy sprawy w której organ nie działa w innej formie niż decyzja administracyjna lub wniosek nie pochodzi od podmiotu, który nie ma przymiotu strony (por. P. Przybysz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2007 s. 330-331). Tak więc, wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania "jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowanie z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 lub §2 lub art. 145a §2" (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006 s. 675). Ustawodawca zatem ściśle ograniczył przypadki, w których można wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania, a taka decyzja nie może dotyczyć merytorycznej oceny przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 i 145a § 1 kpa. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów nie wydał postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie renty specjalnej, nie wszczął więc postępowania w tym zakresie. Pomimo to zarówno w decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], jak i utrzymującą ją w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] merytorycznie ocenił wniosek skarżącej z dnia 17 kwietnia 2008 r. o wznowienie postępowania. W obu tych rozstrzygnięciach organ nie wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki podmiotowe lub przedmiotowe pozwalające na wydanie decyzji na podstawie art. 149 § 3 kpa, tak zatem w sprawie organ wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, mimo, że w sprawie nie zaszły takie przesłanki, a powinien ewentualnie wydać decyzję na podstawie art. 151 § 1 kpa. Prezesa Rady Ministrów zastosował więc niewłaściwy tryb do wydania rozstrzygnięcia, co w rażący sposób narusza przepisy postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.