II SA/Wa 1433/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Monika Niewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] maja 2005 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Pismem z dnia 10 stycznia 2005 r. J. M. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty w drodze wyjątku. Prezes ZUS, postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił postępowanie w sprawie. Ustalono bowiem, iż wnioskodawca wniósł do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. odwołanie od decyzji odmawiającej prawa do renty na zasadach ustawowych. W związku z powyższym uznano, że wniosek o przyznanie uprawnień do świadczenia w drodze wyjątku nie może być rozpatrzony do czasu zakończenia postępowania odwoławczego przed sądem powszechnym. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie podejmując zawieszonego postępowania, decyzją z dnia [...] maja 2005 r. odmówił J. M. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, iż zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: ” wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Z dokumentacji rentowej wynika, iż ze względu na wykazany dochód na osobę w rodzinie wnioskodawca nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Zatem nie został spełniony jeden z warunków wymaganych do spełnienia przy ubieganiu się o przyznanie renty w drodze wyjątku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji powtórzono argumenty wskazane we wcześniejszej decyzji. Wskazano, iż wykazany dochód przypadający na osobę w rodzinie, wynoszący 844,08 zł, jest wyższy od kwoty najniższego świadczenia i nie pozwala przyjąć, aby wnioskodawca pozostawał bez niezbędnych środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M. zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez uznanie, że posiada on niezbędne środki utrzymania i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż fakt wspólnego zamieszkiwania z rodzicami stanowi wymuszoną konieczność i ich dochody nie mogą być uznane za środki jego utrzymania. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, iż postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiesił postępowanie w sprawie o przyznanie skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku z urzędu - postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z art. 97 § 2 kpa organ administracji publicznej podejmuje postępowanie na żądanie strony lub z urzędu, gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. O podjęciu zawieszonego postępowania organ rozstrzyga w formie postanowienia (art. 101 § 1 kpa). Na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania stronie służy zażalenie (art. 101 § 3 kpa ). W czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej nie podejmuje zwykłych czynności proceduralnych, a może jedynie podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego (art. 102 kpa). W niniejszej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ustaniu przyczyn zawieszenia, nie wydał postanowienia o podjęciu postępowania. Wydanie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia [...] maja 2005 r., którą odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia w drodze wyjątku w czasie zawieszenia postępowania administracyjnego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa (art. 102 kpa), skutkującym stwierdzeniem jej nieważności art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W związku z powyższym, wydanie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r., którą utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję, nastąpiło także z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na treść orzeczenia zbędne było ustosunkowanie się przez sąd do kwestii merytorycznych zawartych w zaskarżonej decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy.