II SA/Wa 1438/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 112 pkt 3 i art. 115 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zwolnił W.K. – pełniącego zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym [...] w P. – z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję z dniem [...] czerwca 2007 r. Po rozpoznaniu wniosku oficera o ponowne rozpatrzenie sprawy, ww. organ decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na dzień [...] października 2007 r., natomiast w pozostałej części utrzymał ją w mocy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2043/07, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję, zaś wyrok stał się prawomocny z dniem [...] czerwca 2008 r. W związku z uchyleniem decyzji o zwolnieniu oficera ze służby wojskowej, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stwierdził, że data zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] października 2007 r. nie ulega zmianie, uznał, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy oraz przyznał mu odszkodowanie od Skarbu Państwa w kwocie [...] zł. Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu wniosku W.K. o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję. Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia W.K. z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] października 2007 r. W.K. złożył w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym w P. wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wraz z wnioskiem o skrócenie terminu wypowiedzenia i zwolnienie go z dniem [...] stycznia 2008 r. z zawodowej służby wojskowej. W tej sytuacji zaistniały dwie równorzędne podstawy do zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej, tj. określone w art. 112 pkt 3 oraz w art. 111 pkt 9 lit. b wojskowej ustawy pragmatycznej. Mając na uwadze, jak wskazał organ, iż procedura zwolnienia zainteresowanego ze służby w oparciu o przepis art. 112 pkt 3 ustawy była w dacie złożenia wypowiedzenia w toku, postanowiono ją kontynuować, zwalniając oficera z dniem [...] października 2007 r. W ocenie organu nie ma znaczenia uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji zwolnieniowych, gdyż zgodnie z art. 116 powołanej ustawy, data zwolnienia ustalona na dzień [...] października 2007 r. pozostała bez zmian. Mając powyższe na względzie, Minister Obrony Narodowej podniósł, iż należało umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez żołnierza zawodowego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W.K. zarzucił zaskarżonej decyzji w szczególności brak uzasadnienia bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego przez niego wypowiedzenia, a nadto podniósł, że w myśl art. 114 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, mógł wypowiedzieć stosunek służbowy w każdym czasie bez podawania przyczyny, a więc również w trakcie postępowania zwolnieniowego, toczącego się w oparciu o inną podstawę. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, zaś w sprawie przedmiotem postępowania było zwolnienie W.K. z zawodowej służby wojskowej wskutek złożonego przez niego wypowiedzenia w sytuacji, gdy w dacie złożenia wypowiedzenia, a przed żądanym terminem zwolnienia, oficer został zwolniony ze służby. Tym samym, postępowanie to utraciło swój przedmiot, a to oznacza niemożność jego kontynuacji i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Powyższego nie zmienia fakt późniejszego uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji o zwolnieniu zainteresowanego ze służby z dniem [...] października 2007 r., gdyż Minister Obrony Narodowej ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stwierdził, że zwolnienie oficera ze służby nastąpiło z dniem [...] października 2007 r., wskutek wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy. Organ wskazał, iż złożenie przez oficera wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej nie uczyniło natomiast bezprzedmiotowym postępowania o zwolnienie go wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, gdyż z żadnych przepisów nie wynika dla organu obowiązek jego umorzenia. Ponadto żołnierz nie może zostać zwolniony ze służby w dwóch różnych terminach na podstawie dwóch różnych przesłanek, a zatem należało umorzyć jedno z toczących się w tym przedmiocie postępowań. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, W.K. zarzucił jej rażące naruszenie art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 1 i art. 115 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym do końca 2007 r., § 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwolnienia żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483), naruszenie ogólnych zasad postępowania wyrażanych w art. 6-9 k.p.a, a nadto naruszenie art. 77 § 1, art. 104, art. 105 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Z uwagi na powyższe, wniósł o stwierdzenie nieważności lub ewentualnie uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w całości. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że w 2007 r. zostały wszczęte dwa postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej – pierwsze wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, drugie wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. W tej sytuacji w świetle obowiązującego prawa (art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 1 i ust. 5, art. 115 ust. 1 pkt 1), organ zwalniający zobligowany był zwolnić oficera ze służby, wskutek dokonanego przez niego wypowiedzenia. Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że decyzja z dnia [...] października 2007 r. nr [...], kończąca postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję oraz poprzedzająca ją decyzja, zostały wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2043/07 prawomocnie uchylone. W ocenie skarżącego nie było podstaw do zastosowania w tej sytuacji art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzemieniu obowiązującym dopiero od 1 stycznia 2008 r., na co wskazuje art. 10 ustawy zmieniającej z dnia 24 sierpnia 2007 r. stanowiący, iż sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Dodatkowo wskazał, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], utrzymująca decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2008 r., była badana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 371/09 oddalił skargę na ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana wedle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., mamy zatem do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Zarówno w doktrynie, jak też w orzecznictwie, przyjmuje się, że przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorakiej natury. Dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś z kolei na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski, Komentarz, 1996, s. 462), jednakże okoliczność powyższa nie ma większego znaczenia dla wykładni przepisu art. 105 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, bezprzedmiotowość postępowania występuje wtedy, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80). Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Bezsporne jest bowiem, iż Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], zwolnił W.K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2007 r. na podstawie art. 112 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), a po rozpoznaniu wniosku oficera o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], uchylił ją w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] października 2007 r., w pozostałej zaś części utrzymał ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2043/07, uchylił powyższe decyzje, a wyrok ten stał się prawomocny w dniu [...] czerwca 2008 r. Z kolei decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i mając na względzie powyższy wyrok, stwierdził, że data zwolnienia W.K. z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] października 2007 r. nie uległa zmianie, uznał, że jego zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia dokonanego przez właściwy organ wojskowy oraz przyznał mu odszkodowanie od Skarbu Państwa w kwocie [...] zł. Wyżej wymieniony organ ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Dodatkowo należy wskazać, iż wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 371/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.K. na powyższą decyzję. Reasumując, trzeba zatem stwierdzić, iż postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, zostało zakończone decyzją ostateczną. Uprawnione, a nawet konieczne, było wobec tego w ocenie Sądu, umorzenie postępowania w sprawie zwolnienia W.K. z zawodowej służby na skutek dokonanego przez niego w dniu [...] października 2007 r. wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, gdyż brak było w sposób oczywisty podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Gdyby organ przychylił się do jego prośby o zwolnienie, wydana w tym przedmiocie decyzja obarczona byłaby wadą nieważności określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., albowiem byłaby decyzją wydaną w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną zwolnieniową decyzją ostateczną. Nie jest w świetle powyższego trafny zarzut skarżącego, iż decyzja o umorzeniu postępowania dotyczącego zwolnienia go wskutek złożonego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, nie jest zgodna z prawem, gdyż organ zwalniający był w pierwszej kolejności zobligowany do zwolnienia oficera na tej podstawie. Należy bowiem zauważyć, że powyższe wypowiedzenie zostało dokonane już po wydaniu ostatecznej decyzji o zwolnieniu ww. wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Już w dacie dokonania przedmiotowego wypowiedzenia zaistniała więc przyczyna umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego, zdaniem skarżącego, zastosowania przez Ministra Obrony Narodowej w decyzjach z dnia [...] grudnia 2008 r., [...] stycznia 2009 r. przepisu art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej, trzeba wskazać, że ocena ich legalności nie wchodzi w zakres niniejszego postępowania. Ponadto należy zauważyć, że decyzje te były kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który powołanym wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r., oddalił skargę. Marginalnie warto zwrócić też uwagę w tym kontekście na przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.