II SA/Wa 1439/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów akt postępowania administracyjnego oddala skargę W piśmie z [...] grudnia 2023 r., zatytułowanym "Odpowiedź na zawiadomienie" i skierowanym do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego (dalej: "Dyrektor OR AMW", "organ pierwszej instancji"), E. P. (dalej: "skarżąca"), powołując się na art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), zawarła wniosek "o wydanie i przesłanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów". Pismem z 12 stycznia 2024 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku poprzez wykazanie ważnego interesu w żądaniu takich dokumentów - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi z 10 lutego 2024 r. na ww. wezwanie skarżąca podała, że ważnym interesem jest posiadanie przez nią całości dokumentów, gdyż wówczas - mając pełen obraz sprawy - będzie mogła korzystać ze swoich uprawnień. Wskazała przy tym na art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Pismem z [...] lutego 2024 r. Dyrektor OR AMW pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpoznania, akcentując, iż skarżąca nie przywołała żadnych okoliczności stanowiących "wykazanie ważnego interesu", a jedynie polemizuje z oceną organu pierwszej instancji. Na skutek skargi skarżącej, złożonej do Prezesa Agencji Mienia Wojskowego (dalej: "Prezes AMW", "organ drugiej instancji") na bezczynność Dyrektora OR AMW, Prezes AMW w piśmie z 16 kwietnia 2024 r. (przesłanym do wiadomości organu pierwszej instancji) zobowiązał Dyrektora OR AMW do rozpatrzenia wniosku skarżącej w formie przewidzianej prawem. Postanowieniem z [...] maja 2024 r. nr [...] organ pierwszej instancji, w oparciu o art. 74 § 2 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2024 r., poz. 98; dalej: "ustawa o AMW"), odmówił skarżącej wydania uwierzytelnionych odpisów akt postępowania administracyjnego znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...] marca1992 r. nr [...] o przydziale M. P. osobnej kwatery stałej (zmienionej decyzją z [...] maja 2004 r. nr [...]). W motywach ww. postanowienia Dyrektor OR AMW podkreślił, że skarżąca nie wykazała istnienia ważnego interesu do uzyskania uwierzytelnionych kopii dokumentów składających się na akta sprawy administracyjnej. Wskazana przez nią możliwość zapoznania się z nimi i ewentualnego wykorzystania ich - jak wynika z bogatego i ugruntowanego od wielu lat orzecznictwa sądów administracyjnych - nie stanowi wystarczającej podstawy zadośćuczynienia jej żądaniom. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, organ drugiej instancji postanowieniem, wydanym [...] czerwca 2024 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 w związku z art. 74 § 2 oraz art. 73 § 2 k.p.a., a także art. 17 ust. 4 ustawy o AMW, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora OR AMW. W uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego Prezes AMW podniósł, iż w niniejszej sprawie bezspornie organ pierwszej instancji poinformował skarżącą o prawie wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, które to prawo przysługuje również po zakończeniu postępowania (vide pismo Dyrektora OR AMW z [...] lutego 2024 r. nr [...]). Jednakże skarżąca nie skorzystała z uprawnienia przewidzianego w art. 73 § 1 k.p.a., lecz wystąpiła w trybie art. 73 § 2 k.p.a. z wnioskiem o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, bo to ukaże jej pełen obraz sprawy. Według organu drugiej instancji, analiza treści pism skarżącej wskazuje, że błędnie utożsamia ona uprawnienie z art. 73 § 1 k.p.a. z uprawnieniem z art. 73 § 2 k.p.a. Pierwsze z nich to prawo strony do zaznajomienia się ze wszystkimi materiałami, które znalazły się w aktach sprawy, niezależnie od tego, czy zostały zaliczone do dowodów służących rozstrzygnięciu sprawy czy też nie mają takiego charakteru. Prawo to przysługuje stronie także po zakończeniu postępowania. Zaznajomienie się z aktami sprawy oraz samodzielne utrwalanie zawartych tam treści, na własny użytek, nie wymaga spełnienia przez stronę żadnych warunków, a organ co do zasady nie może ograniczać dostępu do akt. Natomiast w art. 73 § 2 k.p.a. ustanowiono innego rodzaju uprawnienie - do żądania przez stronę uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Ta szczególna forma zapoznania się z aktami sprawy wymaga wykazania przez stronę jej ważnego interesu. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie uprawnienia strony do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii dokumentów bądź wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zbędne byłoby wprowadzenie dodatkowego wymogu uzasadnienia przez stronę, iż posiada "ważny interes" w ich uzyskaniu. Prezes AMW ocenił, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącej wydania wnioskowanych dokumentów, ponieważ nie wykazała ważnego interesu uzasadniającego jej żądanie. Pismem z 30 lipca 2024 r. skarżąca (reprezentowana przez syna – L. P.) wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisane wyżej postanowienie organu drugiej instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 2, art. 32 oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji RP poprzez odmowę wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy; 2. art. 8, art. 10, art. 73 k.p.a. poprzez odmowę wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy; 3. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów z przekroczeniem zasady swobodnej oceny, w tym błędną interpretację art. 73 k.p.a. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca zażądała: uchylenia zaskarżonego postanowienia, zasądzenia od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała dotychczasową argumentację, iż ważnym interesem jest posiadanie całości dokumentów, np. w celu sporządzenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Prezes AMW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić trzeba, że stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym w okolicznościach wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. nie jest uzależnione od woli stron. Zatem nawet złożenie przez skarżącą wniosku o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W konsekwencji nie stanowi naruszenia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. skierowanie sprawy do rozpoznania w ww. trybie w sytuacji, gdy skarżąca uważa, iż sprawę należy rozpoznać na rozprawie (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 15 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1673/21 i z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 387/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W art. 73 k.p.a. ustawodawca skonkretyzował prawo dostępu do akt, zagwarantowane w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Prawo dostępu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym może przybierać postać dwóch odrębnych uprawnień. Pierwsze zostało uregulowane w art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Powyższe uprawnienie - w myśl uchwały NSA z 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18 - obejmuje także prawo sporządzenia kserokopii. Przepis art. 73 § 1 k.p.a. wskazuje, że organ administracji ma obowiązek umożliwienia stronie wykonania kopii lub kserokopii z akt sprawy, natomiast nie ma obowiązku wykonywania tej czynności. Świadczy o tym też treść art. 73 § 1a k.p.a., który stanowi, iż czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (vide wyrok NSA z 13 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 227/22). Z kolei art. 73 § 2 k.p.a. przewiduje, że strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Uprawnienie to ma charakter wyjątkowy, bowiem jego realizacja: ( po pierwsze - prowadzi de facto do wytworzenia nowych dokumentów o wzmocnionej, z uwagi na ich uwierzytelnienie, mocy dowodowej, które mogą posłużyć stronie jako środki dowodowe, również poza postępowaniem, z którego pochodzą; ( po wtóre - jest uzależniona od legitymowania się przez stronę ważnym interesem, który, jako pojęcie nieostre, implikuje obowiązek dokonania oceny przez organ rozpatrujący podanie wniesione na podstawie omawianego przepisu, czy w danej sprawie, ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub potrzeby strony, tego rodzaju interes zaistniał. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż to na wnioskodawcy ciąży wykazanie, że jego żądanie jest uzasadnione ważnym interesem. Prawidłowo, zdaniem tutejszego Sądu, organy obu instancji uznały, iż argumentacja wniosku nie uzasadniała zaistnienia po stronie skarżącej ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów. W istocie skarżąca motywowała żądanie zgłoszone w trybie art. 73 § 2 k.p.a. chęcią posiadania dokumentów, dzięki którym będzie miała pełen obraz sprawy, a nadto umożliwi jej to korzystanie z uprawnień do zaskarżania rozstrzygnięć. W wyroku z 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, NSA przyjął, że uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach, jest niewystarczające. Sama potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy bądź też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami nie stanowi o ważnym interesie (vide wyroki NSA z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1461/18 i z 15 września 2020 r., II OSK 1307/20). Trafnie odnotował Prezes AMW, iż gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie uprawnienia strony do żądania uwierzytelnienia odpisów albo kopii dokumentów lub wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zbędne byłoby ustalenie dodatkowego wymogu uzasadnienia przez stronę, że ma "ważny interes" w ich pozyskaniu. W takim przypadku wystarczającym rozwiązaniem byłoby ustanowienie w art. 73 § 2 k.p.a. samego uprawnienia strony do posiadania uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów, bez wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń w możliwości ich żądania (vide wyrok NSA z 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2063/10). W ocenie Sądu, w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie ma podstaw do uwzględnienia, zgłoszonego w piśmie z [...] grudnia 2023 r., żądania skarżącej "wydania i przesłania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów". Dostrzec przy tym wypada, iż skarżąca nie zgłaszała żadnych przeszkód w zapoznaniu się osobiście z aktami w siedzibie organu pierwszej instancji. Żądanie uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy ze względu na ewentualną perspektywę ich wykorzystania w przyszłości w nieskonkretyzowanym postępowaniu nie stanowi ważnego interesu strony (vide wyrok NSA z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1461/18). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.