II SA/Wa 1442/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-22
Skład orzekający: Ewa Grochowska – Jung, Olga Żurawska – Matusiak, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Straży Granicznej, który odmówił przyjęcia przydzielonego mu lokalu mieszkalnego, mimo że nie spełniał on jego subiektywnych oczekiwań co do metrażu i warunków zamieszkania teściów, utracił prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego?Ratio decidendi
Funkcjonariusz Straży Granicznej traci prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, jeśli bezzasadnie odmówi przyjęcia lokalu, który odpowiada przysługującym mu normom zaludnienia i jest w należytym stanie technicznym i sanitarnym. Subiektywne względy funkcjonariusza, takie jak potrzeba opieki nad teściami czy oczekiwania dotyczące metrażu wykraczające poza normy, nie stanowią podstawy do zasadnej odmowy przyjęcia lokalu. Utrata uprawnienia następuje z dniem, w którym funkcjonariusz przestał spełniać warunki do jego otrzymania, nawet jeśli decyzja o utracie ma charakter konstytutywny.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Straży Granicznej, od 2009 r. otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. W 2013 r. organ wszczął postępowanie w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego, jednak skarżący odmówił przyjęcia zaproponowanego lokalu, wskazując na jego rzekome niespełnianie norm metrażowych oraz potrzebę opieki nad teściami. Organ uznał tę odmowę za bezzasadną i wydał decyzję o utracie przez skarżącego uprawnień do równoważnika od 24 grudnia 2013 r. Skarżący zaskarżył tę decyzję, kwestionując datę utraty uprawnień i zasadność odmowy przyjęcia lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak (sprawozdawca) Sędzia WSA – Maria Werpachowska Protokolant – specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie utraty uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - oddala skargę -
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 6a pkt 3, art. 12 ust. 1, art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U.z 2014 r. poz. 1402 ze zm.), § 1, § 2 pkt 4 i 5 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom SG równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. G. (dalej jako skarżący) od decyzji Komendanta [...] [...] Straży Granicznej Nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. w sprawie utraty uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 24 grudnia 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Skarżący od 4 grudnia 2009 r. jest funkcjonariuszem Straży Granicznej w służbie stałej. W pierwszym okresie pełnił obowiązki służbowe w [...] w [...], natomiast od 1 listopada 2014 r. obowiązki służbowe wykonuje w [...] [...]. 10 grudnia 2009 r. skarżący wystąpił do Komendanta [...][...] Straży Granicznej z wnioskiem o przydział lokalu mieszkalnego, w którym wskazał, iż uprawnionymi do zamieszkania wraz z nim są jego żona i dziecko (3 normy). W odpowiedzi na złożony wniosek Komendant [...][...] decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2009 r. przyznał skarżącemu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od 4 grudnia 2009 r. w wysokości jak dla funkcjonariusza posiadającego co najmniej jednego członka rodziny, przy czym ilość członków rodziny nie miała wpływu na wysokość powyższego świadczenia.
[...] kwietnia 2014 r. Komendant [...][...] Straży Granicznej, decyzją Nr [...] orzekł o utracie przez skarżącego uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 24 grudnia 2013 r. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej, w którym nie zgodził się z utratą równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 24 grudnia 2013 r. ponieważ postępowanie w sprawie utraty równoważnika zostało wszczęte pismem [...] z 24 marca 2014 r. Nie zgodził się również z zastosowaniem do jego sytuacji § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom SG równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania, argumentując, iż nie odmówił bezzasadnie przyjęcia lokalu, jedynie stwierdził, że przydzielony lokal mieszkalny nie spełnia wymogów normy zaludnienia. W jego przypadku mieszkanie powinno mieć powierzchnię co najmniej 42 m2, ponieważ rodzinę stanowią również rodzice żony, którzy wymagają stałej opieki.
Postanowieniem nr [...] z [...] czerwca 2014 r. postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem Nr [...] z [...] maja 2015 r. W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lutego 2015 r., II SA/Wa 845/14, Komendant Główny Straży Granicznej [...] maja 2015 r. wydał decyzję Nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z [...] grudnia 2013 r. Komendanta [...][...] Straży Granicznej umarzającą postępowanie sprawie przydziału wskazanego lokalu mieszkalnego.
Podaną na wstępie decyzją Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W jego uzasadnieniu podał, że przyznanie funkcjonariuszowi przewidzianego w art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej równoważnika pieniężnego, jako zastępczej formy realizacji prawa do lokalu mieszkalnego, które jest prawem podstawowym, nie zwalnia organu Straży Granicznej z obowiązku, jeżeli tylko dysponuje odpowiednim lokalem mieszkalnym, dokonania takiego przydziału na rzecz funkcjonariusza. Prawo do równoważnika pieniężnego jest formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego przewidzianego w art. 92 ustawy. Równoważnik ten ma zatem charakter kompensacyjny i jest surogatem uprawnienia zasadniczego, tj. prawa do otrzymania lokalu w naturze. Z treści przepisów ustawy wynika, że prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie takiego lokalu, a dopiero, gdy przydziału takiego nie dokonano, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługują zastępcze świadczenia pieniężne.
Utrata uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 24 grudnia 2013 r. wynika z faktu, iż z tą datą skarżący nie wyraził jednoznacznej zgody na prowadzenie postępowania w zakresie przydziału lokalu mieszkalnego. Pismo z 24 grudnia 2013 r., w którym skarżący wskazał na przyczyny, dla których nie może przyjąć wskazanego lokalu mieszkalnego skutkowało wydaniem decyzji Nr [...] z [...] grudnia 2013 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego w sprawie przydziału lokalu nr [...] w [...] przy ul. [...]. Decyzją Nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] maja 2015 r. decyzja ta została utrzymana w mocy.
Zdaniem organu brak jednoznacznej zgody jest tożsamy z bezzasadnym odmówieniem przyjęcia lokalu mieszkalnego zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002 r., dlatego też organ przyjął datę 24 grudnia 2013 r. jako datę, w której skarżący utracił uprawnienia do wymienionego świadczenia. Ponieważ skarżący odmówił bezzasadnie przyjęcia przydzielonego mu lokalu mieszkalnego, to tym samym spełnił wskazaną w § 2 pkt 4 powołanej wyżej regulacji, przesłankę negatywną, której zaistnienie uniemożliwia wypłacanie mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Odnosząc się do zarzutu, iż wniosek mieszkaniowy złożony 10 grudnia 2009 r. zdezaktualizował się, gdyż od czasu jego złożenia minęło 4 lata, a córka skarżącego urodzona [...] marca 2013 r. nie była w tym wniosku uwzględniona, organ wskazał, że jest on bezpodstawny, ponieważ to na funkcjonariuszu ciąży obowiązek zgłaszania wszelkich istotnych dla sprawy danych. Niemniej jednak organ, zgodnie z dyspozycją art. 7 K.p.a., przed wydaniem decyzji, wyjaśnił stan faktyczny, dlatego też w decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego uwzględniono przysługujące skarżącemu 4 normy zaludnienia.
W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:
1) przepisu art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, polegające na orzeczeniu utraty równoważnika pieniężnego z dniem 24 grudnia 2013 r.
w sytuacji, gdy zgodnie z powołanym wyżej przepisem równoważnik pieniężny przysługiwał funkcjonariuszowi do 14 kwietnia 2014 r.;
2) przepisu § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej tę decyzję decyzji Nr [...] Komendanta [...][...] Straży Granicznej z [...] kwietnia 2014 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący, prezentując stanowisko zbieżne z dotychczas przedstawianym, wskazał, iż równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego powinien otrzymywać do 23 grudnia 2014 r., tj. do dnia przeniesienia służbowego do [...]. Podniósł, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka odmowy przyjęcia lokalu przez skarżącego, albowiem postępowanie w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego skarżącemu zostało prawomocnie umorzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas- uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Miejscowością pobliską, o której mowa w ust. 1, jest miejscowość, od której granic administracyjnych najkrótsza odległość drogą publiczną do granic administracyjnych miejscowości pełnienia służby nie przekracza 30 km.
W myśl art. 96 ust. 1 powołanej ustawy, funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
Na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia z dnia 28 czerwca 2002 r., równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi Straży Granicznej w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członek jego rodziny nie posiada lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu. Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi pod warunkiem, że nie odmówił bezzasadnie przyjęcia lokalu mieszkalnego, który odpowiadał przysługującym mu normom zaludnienia oraz znajdował się w należytym stanie technicznym i sanitarnym, a także wystąpił do właściwego organu z wnioskiem o przydział lokalu mieszkalnego albo tymczasowej kwatery (§ 2 pkt 4 i 5 powołanego rozporządzenia).
Jak wynika z zacytowanych przepisów, równoważnik pieniężny ma charakter ekwiwalentu za niezaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w drodze decyzji administracyjnej. Świadczenie to jest formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego, uprawnieniem pochodnym do prawa wynikającego z art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Równoważnik pieniężny ma charakter zastępczy, tj. dopiero, gdy niezrealizowano uprawnienia podstawowego, tj. nieprzydzielono lokalu mieszkalnego decyzją administracyjną, należy przyznać i wypłacać określoną kwotę pieniężną na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza.
Z akt sprawy wynika, że skarżący od 4 grudnia 2009 r. jest funkcjonariuszem w służbie stałej. Z tą datą został przyznany mu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, albowiem uprawnienie skarżącego do lokalu mieszkalnego nie mogło zostać zrealizowane. We wniosku o przydział mieszkania skarżący wniósł o uwzględnienie przy przydziale żony i syna. W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący pełnił służbę w miejscowości, która nie była pobliską do jego miejsca zamieszkania. [...] grudnia 2013 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie przydziału skarżącemu lokalu mieszkalnego. Wobec braku zgody skarżącego, wymaganej przepisem art. 62 § 2 K.p.a., na prowadzenie tego postępowania, postępowanie to zostało prawomocnie umorzone. Organ uznał, że niewyrażenie zgody na prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego było tożsame z bezzasadną odmową przyjęcia lokalu mieszkalnego i stanowisko to należy zasadniczo podzielić.
W ocenie Sądu przesądzające znaczenie w sprawie ma treść pisma skarżącego z 23 grudnia 2013 r., które wpłynęło do organu 24 grudnia 2013 r. Z pisma tego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że skarżący nie wyraził woli przyjęcia zaproponowanego mu mieszkania. Mówiąc innymi słowy skarżący odmówił przyjęcia lokalu mieszkalnego położonego w [...]. O powyższym świadczy chociażby ostatnie zdanie pisma, w którym skarżący zwraca się o uwzględnienie podanych przez niego informacji w nowym przydziale lokalu mieszkalnego. Zresztą sam skarżący powyższej okoliczności nie zaprzecza, twierdząc że zaproponowany lokal nie spełniał norm metrażowych przysługujących jego sześcioosobowej rodzinie, zauważając jednocześnie, że lokal winien być wyposażony w elementy ułatwiające życie osobom niepełnosprawnym, jakimi są jego teściowie. Podkreślenia przy tym wymaga, wobec twierdzeń skargi, że odmowa przyjęcia lokalu nie wymaga żadnej szczególnej formy, jak też wydania w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Oznacza to, że prawomocne umorzenie postępowania w sprawie przydziału lokalu nie stało na przeszkodzie ocenie stanowiska wyrażonego przez skarżącego w tej sprawie, a sprowadzającego się, jak wskazano powyżej, do odmowy przyjęcia mieszkania. W sprawie istotna jest zatem ocena, czy skarżący mógł zasadnie odmówić przyjęcia lokalu mieszkalnego, czy też odmowa ta była bezzasadna, co powoduje dalsze konsekwencje prawne.
W ocenie Sądu stanowisko organu, iż skarżący bezzasadnie odmówił przyjęcia lokalu jest prawidłowe.
Powołane przez skarżącego okoliczności – choć niewątpliwie istotne z jego punktu widzenia i wpływające na życie rodziny i jego organizację – nie stanowią przesłanki uzasadniającej odmowę przyjęcia lokalu mieszkalnego. Podkreślić należy, że względy subiektywne, osobiste funkcjonariusza Straży Granicznej muszą ustąpić przed obowiązkiem służby. Istotą bowiem omawianych uregulowań jest to, aby funkcjonariusz mógł wykonywać swoje obowiązki służbowe bez przeszkód i zbędnej zwłoki. Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego ma rekompensować funkcjonariuszowi skutki nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, uwzględniającego normy określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych. Z akt sprawy nie wynika, że przydzielony lokal nie spełniał wymagań, co do stanu technicznego i sanitarnego. Również skarżący ani w toku postępowania administracyjnego, ani w toku postępowania sądowego nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających nienależyty stan techniczny lub sanitarny lokalu mieszkalnego w [...]. W ocenie Sądu nie można natomiast podzielić stanowiska skarżącego, że zaproponowany lokal nie spełniał norm metrażowych. Przepis art. 93 ustawy o Straży Granicznej stanowi, iż członkami rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z funkcjonariuszem we wspólnym gospodarstwie domowym:
1) małżonek;
2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia;
3) rodzice funkcjonariusza i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo niezdolność do pracy, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.
Z powyższego przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że warunkiem podstawowym dla uznania, że określony w tym przepisie członek rodziny winien być uwzględniony przy przydziale lokalu, jest pozostawanie tego członka z funkcjonariuszem we wspólnym gospodarstwie domowym. Warunki wskazane w przywołanym przepisie można zatem zgrupować następująco: rodzice (także inne osoby wymienione w tym przepisie) muszą pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym oraz być na wyłącznym utrzymaniu policjanta albo pozostawać we wspólnym gospodarstwie i być niezdolnymi do wykonywania zatrudnienia ze względu na wiek, inwalidztwo lub inne okoliczności. Podkreśla się przy tym w orzecznictwie, że krąg osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego został ściśle zawężony. Niemożliwa jest zatem wykładnia rozszerzająca powyższego przepisu.
Z poczynionych w sprawie ustaleń, jak i twierdzeń skarżącego nie wynika, aby teściowie skarżącego pozostawali ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Mają oni oddzielne mieszkanie we [...], w którym zamieszkują, posiadają własne źródła dochodów, pozwalające na samodzielne utrzymanie. Okoliczności eksponowane przez skarżącego, że teściowie są ciężko chorzy i wymagają stałej opieki i pomocy, nie oznaczają, że obie rodziny prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Gospodarstwa domowe prowadzone są oddzielnie, przy czym skarżący i jego żona w różnej formie pomagają w prowadzeniu gospodarstwa domowego rodziców. Świadczenie nawet stałej opieki i pomocy nie stanowi jednak wypełnienia warunku przewidzianego powyższym przepisem pozwalającego na zaliczenie do grona osób, które winny być objęte przydziałem mieszkaniowym. Sąd z pełnym zrozumieniem podchodzi do argumentacji skarżącego, gdyż nie trzeba szczególnie dowodzić, że przeprowadzka do innej miejscowości niewątpliwie znacznie utrudniłaby opiekę nad teściami, jednakże okoliczność ta, jako mająca charakter subiektywny i pozaprawny, nie mogła być brana pod uwagę przez organ przy ocenie zasadności odmowy przyjęcia lokalu mieszkalnego z powodów podanych powyżej.
Skoro zatem skarżący bezzasadnie odmówił przyjęcia konkretnego lokalu mieszkalnego, to przestał on spełniać warunek określony w przepisie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania, od którego uzależnione było przyznanie tego równoważnika, a tym samym odpadła przyczyna wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Jak już bowiem wskazano, świadczenie to przyznaje się funkcjonariuszowi pod warunkiem, że nie odmówił bezzasadnie przyjęcia lokalu mieszkalnego, który odpowiadał przysługującym mu normom zaludnienia oraz znajdował się w należytym stanie technicznym i sanitarnym.
Odnośnie natomiast daty, od której powinna nastąpić utrata uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, to w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego orzekanie o utracie równoważnika następuje w drodze decyzji konstytutywnej. Nie oznacza to jednak, że utrata tego równoważnika następuje w dacie, kiedy wydana w sprawie decyzja stanie się ostateczna. Wykładnia systemowa przepisu art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz przepisów rozporządzenia wykonawczego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. prowadzi bowiem do wniosku, że funkcjonariusz Straży Granicznej traci uprawnienie do równoważnika pieniężnego z momentem, kiedy na skutek zmiany okoliczności faktycznych przestał spełniać warunki, od których zależało przyznanie tego równoważnika (por. wyroki NSA z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1923/07 i z 21 kwietnia 2005 r., OSK 1300/04, publ. CBOSA). Zwrócić również należy uwagę, że w piśmiennictwie wskazuje się, że w systemie prawa polskiego występuje wiele sytuacji, w których akt konstytutywny wywołuje skutek wsteczny. Orzeczenie może mieć charakter konstytutywny, ale wywoływać skutek wsteczny, ze względu na konkretne zdarzenie (por. R. Skubisz, M. Trzebiatowski, glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 23 kwietnia 2008 r., II GPs 1/08, OSP 2009/1/3).
W niniejszej sprawie organ zasadnie zatem przyjął, iż utrata uprawnień do równoważnika nastąpiła od 24 grudnia 2013 r., tj. z dniem gdy skarżący odwołał swoje wcześniejsze oświadczenie woli, zawarte we wniosku o przydział lokalu mieszkalnego i nie wyraził zgody na przydzielenie mu lokalu mieszkalnego, znajdującego się w miejscowości pobliskiej jego miejsca pełnienia służby, spełniającego przysługujące mu normy zaludnienia i będącego w należytym stanie technicznym i sanitarnym.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło