II SA/Wa 1457/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska WSA Janusz Walawski Protokolant Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym - oddala skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu dowołania W. P. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] z dnia [...] maja 2009 r. o odmowie przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w I., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: W. P. złożyła wniosek o przyznanie z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokalu mieszkalnego w I. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM [...], uznając, iż żądanie strony dotyczy art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w dniu 14 stycznia 2009 r. powiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie przytoczył treść ww. przepisu i wskazał na obowiązek wnioskodawcy szczegółowego udokumentowania aktualnej sytuacji materialnej, zdrowotnej lub innej. Wystąpienie to ponawiano kilkakrotnie. Organ ustalił, że wnioskodawczyni jest wdową po zmarłym [...] Z. P., który od dnia [...] do dnia [...] pełnił zawodową służbę wojskową. Został zwolniony na skutek orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej o niezdolności do służby wojskowej i zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia oraz do żadnej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową, pobierał wojskową rentę inwalidzką. W okresie służby zajmował, a następnie zdał lokal w L. [...], przydzielony jako osobna kwatera stała. W. P. wraz z synem R. ur. [...] i M. [...] są na stale zameldowani w miejscowości Z. [...], w gminie O., powiat [...], województwo [...] i jest w 1/8 współwłaścicielką tego domu. Poza nimi w lokalu zameldowani są matka i brat wnioskodawczyni. W. P. i jej synowie mają ustalone prawo do renty rodzinnej w wysokości 1836,59 zł, przy czym jedna trzecia płatna jest do rąk pełnoletniego syna R.. Wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie lekarskie z [...], stwierdzające, że od maja 2008 r. jest pod opieką Poradni [...]. W kolejnych pismach wnioskodawczyni podnosiła, że mieszka w małej miejscowości, oddalonej o 12 km od najbliższego miasta. Posiadane przez męża mieszkanie wojskowe zwolnili z uwagi na uciążliwą sąsiadkę, stale składającą na zainteresowanych skargi do różnych instytucji. Starała się o znalezienie zatrudnienia, ale do tej pory udawało jej się pracować tylko dorywczo. Natomiast po śmierci męża uzyskanie zatrudnienia stało się niemożliwe. Wskazywała, że z domu, w którym mieszka widać miejsce, gdzie zmarł jej mąż, co jest bardzo bolesne dla niej i jej dzieci. Następnie w piśmie z 27 listopada 2008 r. informowała, że w lutym 2008 r. przeprowadziła się do I., gdzie wynajmuje mieszkanie i podjęła pracę, ale w sierpniu 2008 r. otrzymała wypowiedzenie. Natomiast w wystąpieniu z 29 grudnia 2008 r. wskazała, że mąż w 1995 r. został uprowadzony na kilka dni z terenu Jednostki Wojskowej w L., a następnie przez 5 lat próbował doprowadzić do wykrycia sprawców tego przestępstwa. Organy wojskowe wolały przyznać jej mężowi rentę inwalidzką, aniżeli znaleźć i ukarać sprawców. Na skutek szykan ze strony władz jednostki wojskowej i w obawie przed powtórzeniem sytuacji musiał opuścić L., zwalniając zajmowane mieszkanie. Następnie sprawcy uprowadzenia zamordowali jej męża, a obecnie chcą śmierci całej jej rodziny. Podobne stwierdzenia zawiera pismo z 28 kwietnia 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r. odmówił uwzględnienia wniosku. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, podnosząc, że jest osobą niepełnosprawną, posiada trudną sytuację materialną, finansową i bytową. Stara się znaleźć pracę. Wskazywała, że wraz z dziećmi jest uprawniona do kwatery stałej, a Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wyraził zgodę na przydzielenie jej lokalu. Przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] o zaliczeniu jej do umiarowego stopnia niepełnosprawności, kopię notatki służbowej z 8 maja 1996 r., z której wynikało, że w dniu [...] P. wyszedł z terenu jednostki, a w dniach [...] nie stawił się do pracy, a także kopię oświadczenia Szefa Sztabu Jednostki Wojskowej [...], stwierdzającej prowadzenie czynności poszukiwawczych w związku z niestawieniem się [...] P. do pracy w dniach [...] Organ odwoławczy, badając sprawę merytorycznie, stwierdził, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), zgodnie z którym w sytuacji wyjątkowej dyrektor oddziału regionalnego WAM, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej. Warunkiem dopuszczalności przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym jest spełnienie dwóch akcentowanych przez ustawodawcę przesłanek: wyjątkowości sytuacji oraz zgody Ministra Obrony Narodowej. Dokonując oceny wyjątkowości, organ wskazał na zadanie ustawowe Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - realizację prawa zamieszkiwania żołnierzy zawodowych w lokalach mieszkalnych. Dlatego też zasób mieszkaniowy, będący w dyspozycji Agencji, przeznaczany jest przede wszystkim na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Obecnie w I. i miejscowościach pobliskich występuje bardzo trudna sytuacja mieszkaniowa żołnierzy zawodowych. W samym I., wg danych na dzień 30 czerwca 2009 r., niezrealizowane potrzeby mieszkaniowe posiada 56 żołnierzy zawodowych służby stałej oraz 47 żołnierzy służby terminowej, posiadających rodziny i 45 samotnych żołnierzy służby terminowej. Natomiast w I. i w miejscowościach pobliskich na realizację potrzeb mieszkaniowych oczekuje odpowiednio 208, 295 i 156 żołnierzy zawodowych, łącznie 659 żołnierzy. Wobec tego realizacja należnych ustawowo praw żołnierzy zawodowych do zakwaterowania góruje nad uprawnieniami osób niebędących żołnierzami zawodowymi. Możliwość przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu będącym w dyspozycji Agencji innej osobie niż żołnierz zawodowy została określona przez ustawodawcę jako wyjątek od reguły. Dokonując oceny spraw będących wyjątkiem od reguły, organy muszą stosować się ściśle do przepisu, bez możliwości stosowania interpretacji rozszerzającej. Chęć zamieszkania w I., przy braku środków na zakup mieszkania, nie czyni niniejszej sprawy wyjątkową. Nie jest to sytuacja bardzo rzadka, szczególna lub osobliwa, czyli wyjątkowa w rozumieniu ustawy. Pozyskanie mieszkania nie musi nastąpić poprzez jego zakup, może nastąpić także poprzez wynajęcie lokalu, co też strona uczyniła. Strona wynajmuje mieszkanie w I. i jest współwłaścicielką domu w miejscowości Z. w gminie O., a zatem jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone, przynajmniej w podstawowym zakresie. Odnosząc się do podnoszonych argumentów, dotyczących konieczności zwolnienia zajmowanej przez męża W. P. osobnej kwatery stałej w L., należy stwierdzić, że strona w swoich wystąpieniach wskazuje sprzeczne przyczyny zwolnienia tej kwatery. Nadto wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. Takimi dowodami nie są notatki, stwierdzające, że we [...] Pan P. nie stawił się do pracy w Jednostce i był poszukiwany. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że Z. P., zwalniając kwaterę, działał w sytuacji przymusowej, wykluczającej swobodne podjęcie decyzji. Należy ponadto wyjaśnić, że w świetle obecnie obowiązujących przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w chwili rozpatrywania niniejszej sprawy, W. P. nie jest osobą uprawnioną do zakwaterowania w zasobach Agencji. Dlatego sprawa może być rozpatrywana tylko w trybie art. 29 tej ustawy, stąd twierdzenie, że ona i jej dzieci są uprawnieni do osobnej kwatery stałej, nie znajduje uzasadnienia. Również bezpodstawne jest stwierdzenie wnioskodawczyni, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wyraził zgodę na przyznanie jej lokalu mieszkalnego. Prezes Agencji, po otrzymaniu wniosku strony z 14 stycznia 2008 r. o przyznanie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w I., pismem z dnia 7 lutego 2008 r. nr [...] przekazał ten wniosek Dyrektorowi Oddziału Regionalnego WAM [...] jako organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy. Prezes nie zajmował merytorycznego stanowiska w tej sprawie, bowiem nie był do tego uprawniony. W świetle powyższego nie jest możliwe potraktowanie sytuacji strony za bardzo rzadką, szczególnie wyrażającą się czymś, niezwykłą lub osobliwą, czyli wyjątkową w rozumieniu ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. P. zakwestionowała prawidłowość powyższych decyzji. Wskazywała na lekceważące, jej zdaniem, podejście organów obu instancji do sprawy, przejawiające się odmową wyjaśnienia istoty sprawy związanej z porwaniem jej męża, który stał się ofiarą przestępstwa. Wskazywała, że był on wzorowym żołnierzem. Podnosiła fakt niepełnosprawności męża, który leczył się na tę samą chorobę co wnioskodawczyni. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, iż niniejszą sprawę należy oceniać pod względem realizacji dyspozycji przez organ przepisu art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w chwili rozpatrywania sprawy przez organ. Należy tu podkreślić, że żądanie skarżącej, skierowane do organu, dotyczyło znalezienia dla niej i jej synów lokalu mieszkalnego w I., należącego do zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i przyznanie na jej rzecz prawa do zamieszkania w tym lokalu wraz z dwójką synów. Organ prawidłowo zakwalifikował takie żądanie, jako wydanie decyzji w trybie art. 29 ustawy (czego strona nie kwestionowała) i wszczął postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, informując jednocześnie stronę o obowiązku wykazania jej wyjątkowej sytuacji. W tym zakresie skarżąca oświadczyła, iż nie posiada środków na zakup własnego lokalu, jest osobą niepełnosprawną (przedłożyła orzeczenie o niepełnosprawności umiarkowanej), jej dwaj synowie (w tym jeden dorosły) uczą się. Jednakże w ocenie skarżącej, organ powinien spełnić jej prośbę przede wszystkim z uwagi na przypadek jej zmarłego małżonka, który, gdy pełnił zawodową służbę wojskową, został porwany, zaś organy wojskowe nie wyjaśniły istoty tego zdarzenia. Doprowadziło to do choroby męża i zrzeczenia się przez niego kwatery stałej, odejścia z wojska i w rezultacie do jego śmierci. W ocenie skarżącej, organy wojskowe odpowiadają za cały ten ciąg tragicznych zdarzeń i dlatego obecnie powinny przydzielić jej lokal mieszkalny w I. z zasobów mieszkaniowych WAM. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ prawidłowo rozpatrzył niniejszą sprawę, podkreślając konieczność zaistnienia dwóch niezbędnych przesłanek dla spełnienia żądania w rozumieniu art. 29 ustawy: wyjątkowości sytuacji w jakiej znajduje się żądający oraz zgody Ministra Obrony Narodowej. Przy czym organ wskazał na konieczność przedstawienia sytuacji aktualnej, okoliczności wskazujących na aktualną wyjątkową sytuację wnioskodawczyni. Wskazać należy, że ciężar udowodnienia i wykazania sytuacji wyjątkowej spoczywa na osobie ubiegającej się o wydanie decyzji. Ponadto, zgodnie z prezentowanym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 10 października 2008 r. o sygn. akt I OSK 1519/07), "sytuacji wyjątkowej" należy upatrywać w takich stanach i zdarzeniach, które w sposób oczywisty odbiegają od ogólnie akceptowanej normy. Chodzi tu o takie okoliczności jak np.: ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych. Natomiast brak własnego mieszkania powoduje znalezienie się w trudnej sytuacji, ale jest to sytuacja często występująca, a tym samym nie należy do wyjątkowych. W sprawie, mimo wielokrotnie ponawianych wniosków organu o przedstawienie dowodów na potwierdzenie powyższego, skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia wyżej wskazanych okoliczności. Ze swojej strony natomiast organ ustalił zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych wnioskodawczyni w aktualnej chwili poprzez fakt wynajmowania przez nią mieszkania w I., co sama oświadczyła w swoich pismach oraz nadto organ ustalił, że W. P. wraz z synem R. ur. [...] i M. ur. [...] są na stałe zameldowani w miejscowości Z. [...], w gminie O., powiat [...], województwo [...] i jest w 1/8 współwłaścicielką tego domu. Organ prawidłowo ustalił, iż chęć zamieszkania w I., przy braku środków na zakup własnego mieszkania, nie czyni niniejszej sprawy wyjątkową, albowiem taka sytuacja nie jest bardzo rzadka, szczególna ani osobliwa, czyli wyjątkowa w rozumieniu art. 29 ustawy. Pozyskanie mieszkania nie musi nastąpić poprzez jego zakup, może nastąpić także poprzez wynajęcie lokalu, co też strona uczyniła. Organ wskazał na swoje ustawowe obowiązki zapewnienia mieszkań żołnierzom zawodowym i na fakt, iż obecnie w I. i w miejscowościach pobliskich na realizację potrzeb mieszkaniowych oczekuje łącznie 659 żołnierzy. Zatem organ, wobec braku szczególnej wyjątkowości sytuacji skarżącej, jest ustawowo zobowiązany do zaspokojenia tych potrzeb. Skarżąca skupia się przede wszystkim na zdarzeniach związanych z zawodową służbą wojskową jej męża i stanem jego oraz swojej choroby. Podkreślić tu należy, iż wszystkie okoliczności, podnoszone przez nią i dotyczące jej męża, dotyczą spraw przeszłych, a nie teraźniejszych. Oczywiście mogły one w jakiś sposób ukształtować obecną sytuację życiową skarżącej i poniekąd wpłynąć na brak własnego mieszkania w I., jednakże brak tu związku adekwatnego miedzy tą okolicznością a sytuacją szczególną, uzasadniającą przyznanie lokalu mieszkalnego w trybie art. 29 ustawy, co trafnie zauważa organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Bezpodstawne jest stwierdzenie wnioskodawczyni, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wyraził zgodę na przyznanie jej lokalu mieszkalnego. Z akt sprawy wynika, że Prezes Agencji, po otrzymaniu wniosku strony z 14 stycznia 2008 r. o przyznanie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w I., pismem z dnia 7 lutego 2008 r. przekazał ten wniosek Dyrektorowi Oddziału Regionalnego WAM [...] jako organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy. Z treści powyższego pisma dobitnie wynika, że Prezes nie zajmował merytorycznego stanowiska w tej sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo uwzględnił całość zgromadzonego w aktach materiału dowodowego i sytuację strony. Ustalenia organu mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów, nakreślonych przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jak też organ zachowywał proporcje między interesem społecznym a słusznym interesem strony. Istotne jest również, iż podstawowym obowiązkiem WAM jest przede wszystkim realizacja uprawnień żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową. Obowiązek ten jest więc uprzywilejowany i podlega, co do zasady, zaspokojeniu przed interesem innych osób. W tym stanie rzeczy argumentacja skargi jest chybiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu powodującym jej uchylenie bądź stwierdzenie jej nieważności i dlatego na mocy art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.