II SA/Wa 148/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant – referent stażysta Małgorzata Ciach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi G. W. na "czynność" Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W. w przedmiocie odmowy potwierdzenia w ewidencji czasu służby wykonywania zadań ponad normy postanawia – odrzucić skargę – Skarżący [...] G. W. rozkazem dziennym Kierownika Składu [...] – Jednostki Wojskowej nr [...] - Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., w dniu [...] listopada 2012 r. od godz. 5.55 do godz. 16.50 wykonywał zadania służbowe – obowiązki dowódcy wojskowego pojazdu mechanicznego. Po odbyciu podróży służbowej wymieniony oficer – jak wynika ze skargi i z odpowiedzi na skargę – zwrócił się ustnie do upoważnionej przez dowódcę jednostki osoby prowadzącej ewidencję czasu służby o potwierdzenie w formie pisemnej wykonywania przez niego zadań służbowych ponad normy określone w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i według skarżącego odmówiono mu potwierdzenia powyższych czynności przez wyżej wymienioną osobę. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia 21 listopada 2012 r. wezwał Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] do usunięcia naruszenia prawa i potwierdzenia w ewidencji służby wykonywania powyższych zadań. Pismem z dnia 22 listopada 2012 r. poinformowano skarżącego, że jego wezwanie zostanie rozpatrzone w dniu 3 grudnia 2012 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "na czynność odmowy potwierdzenia w ewidencji czasu służby prowadzonej przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w W. wykonywania przez żołnierza zawodowego zadań służbowych ponad normy", skarżący G. W. zarzucił "zaskarżonej czynności" rażące naruszenie następujących przepisów: 1) art. 60 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zakresie naruszenia uprawnienia żołnierza zawodowego do wykonywania zadań służbowych w ramach norm określonych w § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 122 poz. 786), poprzez odmowę potwierdzenia w ewidencji czasu służby prowadzonej przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w W. wykonywania przez żołnierza zawodowego zadań służbowych ponad wskazane nomy, 2) art. 60 ust. 4a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 122, poz. 786) poprzez odmowę odnotowania w ewidencji czasu służby, czasu wykonywania przez niego zadań służbowych przekraczającego normę czasu służby określoną w § 4 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, mimo że wykonywał zadania służbowe ponad wskazane normy w sposób określony § 4 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych, 3) art. 60 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zakresie naruszenia uprawnienia żołnierza zawodowego do przysługującego czasu wolnego od służby w zamian za czas służby przekraczający normy określone § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 122, poz. 786). Wobec powyższego zatem wniósł o: 1) stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, 2) uznanie, że w tygodniu zawierającym dzień [...] listopada 2012 roku czas wykonywania przez skarżącego zadań służbowych przekraczający normy czasu służby wyniósł dwie godziny i pięćdziesiąt pięć minut, 3) uznanie uprawnienia skarżącego do przysługującego czasu wolnego od służby w wymiarze dwóch godzin pięćdziesięciu pięciu minut w zamiar za czas służby przekraczający w tygodniu zawierającym dzień [...] listopada 2012 roku czas służby określony w § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych, 4) o zobowiązanie Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W. do potwierdzenia w ewidencji czasu służby wykonywania przez skarżącego zadań służbowych przez dwie godziny pięćdziesiąt pięć minut ponad normy wskazane już we wstępie, 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu natomiast – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wezwania o usunięcia naruszenia prawa i nie udzielił mu żadnej odpowiedzi. Natomiast zadania służbowe dowódcy wojskowego pojazdu mechanicznego wykonywał w ramach podróży służbowej na trasie O. – W. – O., a stosownie do treści § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych, w tygodniu zawierającym dzień [...] listopada 2012 r., czas wykonywania przez niego zadań służbowych przekraczających normy czasu służby wyniósł dwie godziny i pięćdziesiąt pięć minut, ponieważ czas wykonywania zadań służbowych poza jednostką wojskową w ramach podróży służbowej w wymiarze przekraczającym normę określoną w § 4 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, zalicza się również do czasu służby określonego w § 4 ust. 1 tego rozporządzenia. Wobec powyższego istnieje obowiązek potwierdzenia w ewidencji czasu służby wykonywania zadań służbowych przez niego ponad normy oraz rozliczenie czasu wolnego biorąc pod uwagę treść § 8, 11 i 12 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych i art. 60 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W. wniósł o jej odrzucenie, bądź o oddalenie, a wskazując na opisany powyżej stan faktyczny wskazał, że G. W. skarży inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji (vide: w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże tzw. rzekoma "czynność odmowy potwierdzenia – w ewidencji czasu służby – czynności wykonywania zadań służbowych", nie zalicza się do żadnego z rodzajów aktów wskazanych w art. 3 § 2 ustawy. Nie jest bowiem ani decyzją, ani postanowieniem, ani nie stanowi innego rodzaju aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarżący nie wykazał bowiem w żaden sposób, iż dowódca jednostki wojskowej lub osoba przez niego upoważniona udzieliła mu pisemnej odmowy potwierdzenia – w ewidencji czasu służby – czynności wykonywania zadań służbowych. W rozpoznawanej sprawie mamy jedynie do czynienia z udzieleniem ustnej informacji, co nie jest czynnością prawną ani aktem administracyjnym, ponieważ brak tu woli organu administracji publicznej skierowanej na wywołanie skutków prawnych. W piśmie procesowym z dnia 18 lutego 2013 r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty ze skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega odrzuceniu, bowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej poprzez rozpatrywanie skarg na akty, czynności lub bezczynność organów administracji publicznej. Jednakże w rozpoznawanej sprawie, nie mamy do czynienia z czynnością, o której mowa w art. 3 § 1 pkt 4) ustawy. Z tego mianowicie powodu, że zgodnie z zasadą ogólną wyrażona w art. 14 § 1 k.p.a., sprawy należy załatwiać w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.), doręczanego środkami komunikacji elektronicznej. Tymczasem – co przyznaje sam skarżący – czynność na którą składa skargę, nie została załatwiona w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego, ani w jakiejkolwiek innej formie. Niewątpliwie przepisy prawa materialnego przewidują również formę załatwienia sprawy administracyjnej nie tylko w sposób bezpośredni, przez wyraźne wskazanie, iż w sprawie wydawana jest decyzja, ale także w sposób pośredni, np. przez wyrażoną w formie czasownikowej kompetencje organu administracyjnego do rozstrzygnięcia sprawy (np. "zezwala", "przydziela", "potwierdza", "wyraża zgodę"). Ponadto załatwienie sprawy administracyjnej może nastąpić również przez wydanie aktu lub czynności administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa mogących podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o czym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy. Oczywistym też jest, że wyjątkowo procedura administracyjna w art. 14 § 2 k.p.a. przewiduje formę ustną, ale w formie ograniczonej treścią tego przepisu, według którego sprawa może być załatwiona ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Jednakże w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że żaden przepis nie przewiduje takiej formy dla załatwienia żądania skarżącego i nie ma też w aktach sprawy (i być nie może, na co pośrednio wskazuje skarżący), protokołu lub jego adnotacji. W tym miejscu wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 1981 r. sygn. akt II SA 345/81 (ONSA 1981, nr 2, poz. 96), w myśl którego zastosowanie przepisu art. 14 § 2 k.p.a. jest wykluczone, gdy przepisy prawa określają pisemną formę decyzji lub gdy strona nie wyraża zgody na ustne załatwianie sprawy albo gdy stanowiska strony i organu są rozbieżne. A wszak skarżący żądał załatwienia jego sprawy w formie pisemnej. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że załatwienie sprawy w formie ustnej możliwe jest wyłącznie po uprzednim wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego w tej sprawie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2007 r., II OSK 712/06, LEX nr 337413). Ponadto ustna decyzja, której treść powinna być odzwierciedlona w protokole, nie może być następnie potwierdzona odrębną pisemną decyzją (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 września 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 255/07). Reasumując, w niniejszej sprawie brak jest wymaganej prawem pisemnej czynności Dowódcy, która spełniałaby konieczne przesłanki do złożenia na nią skutecznej skargi do sądu administracyjnego i w tej sytuacji uznać ją należy za \niedopuszczalną. Brak jest bowiem istoty i celu postępowania administracyjnego uzewnętrznionego w pisemnym akcie, który zgodnie z procedurą może podlegać zaskarżeniu, a dla którego jest zastrzeżona forma ustawowa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 58 § 1 pkt 6) cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji postanowienia.