II SA/Wa 1487/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Joanna Kube, Anna Mierzejewska (spr.), Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku T. G. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z poźn. zm.), odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Na podstawie art. 83 ww. ustawy przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: – wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, – nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, – nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, – nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni prawie 51 lat życia ww. udowodnił łącznie 13 lat i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych i jest to zbyt krótki okres ubezpieczenia społecznego powiązany z opłacaniem składek. Ponadto w latach 1979-1990 oraz 1990-1994 nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Ostatnio udokumentowany okres ubezpieczenia przypada na 13 lipca 2000 r., a całkowita niezdolność do pracy została orzeczona 4 lata 2 miesiące i 18 dni później. Dalej organ podkreślił, że nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w podjęciu zatrudnienia w powstałych przerwach i nabyciu uprawnień do świadczenia ustawowego, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że w tym czasie T. G. nie miał orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i nie istniały przeszkody do kontynuowania ubezpieczenia. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 marca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy T. G. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. i w uzasadnieniu wskazał, iż wyżej wymieniony nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia ustawowego spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu. W przedmiotowej sprawie, od ustania ostatniego okresu składkowego, jakim było pobieranie zasiłku dla bezrobotnych w lipcu 2000 r., do czasu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy we wrześniu 2004 r., tj. przez okres 4 lat i 2 miesięcy T. G. nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, co spowodowało brak uprawnień do renty ustawowej. We wskazanym okresie nie była wobec ww. orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy, a zatem nie istniały przeciwwskazania uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Organ wskazał, że trudności na rynku pracy nie są okolicznością przesądzającą o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Podkreślił również, że łączny okres ubezpieczenia wynoszący tylko 13 lat i 14 dni jest nieadekwatny do wieku ww., który na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy wynosi 51 lat. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, że została ona wydana z rażącym naruszenie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w niej przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że T. G. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od września 2004 r. do maja 2009 r. Udowodniony okres zatrudnienia, poparty opłacaniem składek, wynosi 13 lat i 14 dni i słusznie organ uznał, że jest on nieadekwatny do wieku skarżącego – 51 lat, zaś ostatni okres ubezpieczenia upłynął w lipcu 2000 r. Oznacza to, że przez ponad 4 lata T. G. nie wykonywał żadnej działalności połączonej z ubezpieczeniem, chociaż wówczas był osobą zdolną do pracy, nie była orzeczona wobec niego całkowita niezdolność do pracy. Również należy zgodzić się z Prezesem ZUS, że skarżący legitymuje się bardzo krótkim łącznym okresem ubezpieczenia. W toku postępowania nie wskazał na żadne szczególne okoliczności usprawiedliwiające jego liczne przerwy w ubezpieczeniu. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, przy istnieniu pozostałych przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy, że brak jest szczególnych okoliczności, których zaistnienie może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. W orzecznictwie przyjmuje się, że winny to być okoliczności od strony (ubezpieczonego) niezależne i niezawinione. Przy ustalaniu prawa do świadczenia na tej podstawie organ rentowy bierze pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do jego wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia winno wynikać ze szczególnych okoliczności niezależnych od ubezpieczonego i niemożliwych do pokonania. W ocenie Sądu brak jest usprawiedliwienia dla przerwy w ubezpieczeniu skarżącego. Również sama trudna sytuacja materialna osoby wnoszącej o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie może być podstawą do przyznania tego świadczenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.