II SA/Wa 1535/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. z dnia 29 lutego 2012 r. o ponowne przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić wniosek. W rozpatrywanej sprawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Następnie, postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. referendarz sądowy przyznał A.Z. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W związku z powyższym Sąd zwrócił się o wyznaczenie adwokata do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., która pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. poinformowała, iż pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego wyznaczono adwokata P. N. Pismem z dnia 31 stycznia 2012 r. skarżący poinformował Sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi i wniósł o zmianę pełnomocnika, wskazując adwokata spoza Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Wobec powyższego, pismem z dnia 8 lutego 2012 r., Sąd wyjaśnił skarżącemu, że wyznaczanie konkretnego adwokata oraz zmiana adwokata należą do kompetencji właściwej miejscowo okręgowej rady adwokackiej. Sąd pouczył również o treści art. 253 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej ppsa. Pomimo powyższych wyjaśnień A. Z. wniósł w dniu 29 lutego 2012 r. pismo procesowe, w którym domagał się zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2011 r. poprzez wyznaczenie wybranego przez niego adwokata prowadzącego kancelarię w O. Do wniosku skarżący dołączył kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 14 marca 2012 r. Sąd podtrzymał wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 8 lutego 2012 r. Nadto Sąd przesłał odpis pisma procesowego Okręgowej Radzie Adwokackiej w W., o czym powiadomiono również skarżącego. W dniu 4 maja 2012 r. skarżący zwrócił się do Sądu o udzielenie informacji kiedy zostanie rozpoznany procesowo jego wniosek z dnia 29 lutego 2012 r. o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 zd. 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 ppsa). Z kolei o wyznaczenie adwokata sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej (art. 253 ppsa). Powyższa regulacja oznacza, iż do zadań wojewódzkiego sądu administracyjnego należy ustalenie czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika, lecz konkretną osobę wskazuje właściwa okręgowa rada (np. adwokacka). Co więcej, sąd nie może ingerować w relacje pomiędzy skarżącym a jego pełnomocnikiem, bowiem stosunki te kształtowane są przez samych zainteresowanych. Przyznanie prawa pomocy z urzędu bynajmniej nie ogranicza stronie skarżącej możliwości oceny jego działań i wpływu na efekty współpracy, ponieważ w przypadku braku satysfakcji z działań wyznaczonego pełnomocnika strona skarżąca może zażądać jego zmiany. Konsekwencją takiego wniosku jest możliwość wyznaczenia innej osoby, a uprawnienie to, zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 253 ppsa, należy wyłącznie do właściwej okręgowej rady adwokackiej, nie zaś do sądu administracyjnego, który już orzekł, pozytywnie dla strony, o przyznaniu prawa pomocy. Nie negując prawa strony do wypowiedzenia pełnomocnictwa, zauważyć należy, że przewidzianej w przepisach ppsa możliwości przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej w żadnym wypadku nie można utożsamiać z prawem swobodnego wyboru pełnomocnika przez uzyskującego tę pomoc. Korzyści wynikające z przyznania prawa pomocy w omawianym zakresie mają swoje granice. Strona nie musi wprawdzie opłacać kosztów pomocy prawnej, ale też nie ma wpływu na to, kto tę pomoc będzie jej świadczył, tak jak to ma miejsce w sytuacji wolnego wyboru pełnomocnika przez stronę za wynagrodzeniem. Trudno w przepisach prawa doszukiwać się podstaw do żądania przez stronę, na drodze kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wyznaczenia innego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnił jej oczekiwań w zakresie akceptacji i wykonania jej własnej koncepcji czynności procesowych. Skarżący zdaje się bowiem uznawać, że w ramach prawa pomocy ma możliwość domagania się, aby pełnomocnik świadczący pomoc prawną w ramach prawa pomocy, będzie kierował się nie swoją najlepszą wiedzą, lecz będzie realizował działania zgodne z subiektywnym przekonaniem strony na temat obowiązujących przepisów prawa. Gdyby przyjąć taką koncepcję, należałoby dojść do wniosku, że rolą profesjonalnego pełnomocnika jest co najwyżej ubieranie w odpowiednie słowa tego, co strona uważa za konieczne i właściwe. W takiej zaś sytuacji w pełni uprawnione byłoby twierdzenie, że żadna pomoc prawna nie jest stronie potrzebna, a jedynie ewentualnie pomoc przy pisaniu pism procesowych, by robiły one wrażenie profesjonalnych, czy też przy pisaniu pism, przy których wymagany jest przymus adwokacko – radcowski (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 407/11). Tymczasem w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że podjęcie przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy czynności procesowych, w tym w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 262/05). Jedynie w sytuacji, gdy opinia ta nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, istnieją podstawy do wyznaczenia przez organ samorządu zawodowego innego pełnomocnika. Wnioski o zmianę pełnomocnika, spowodowane brakiem zadowolenia z jego działań, dotyczą sfery relacji osobistych, nie są natomiast wynikiem zmiany sytuacji materialnej strony skarżącej, która z kolei jest podstawą przyznania prawa pomocy. Sąd może wprawdzie cofnąć prawo pomocy, ale warunkiem jego cofnięcia (w całości lub w części) jest sytuacja wskazująca na to, że okoliczności, na podstawie których przyznano prawo pomocy, nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 ppsa). Reasumując, w sprawie, w której stronie skarżącej przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, nie jest możliwe ponowne jej przyznanie w tym samym zakresie, bowiem oznaczałoby w rzeczywistości zdublowanie uprawnienia. Natomiast w przypadku konieczności zmiany osoby pełnomocnika z jakiegokolwiek powodu, wniosek w tym przedmiocie należy kierować do właściwej okręgowej rady adwokackiej odpowiedzialnej i jedynie uprawnionej do wyznaczania osoby konkretnego pełnomocnika. Wobec powyższego, ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarżący korzysta już w niniejszej sprawie z prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, uznać należy za bezzasadny, stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie ar. 243 § 1, art. 253 i art. 254 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.