II SA/Wa 1537/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego uchyla zaskarżoną decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn.zm.), zwanej dalej K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. P. od decyzji z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2019 r. poz. 303); zwanej dalej u.r.s.u., rodzicielskie świadczenie uzupełniające może być przyznane matce gdy: urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci; zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskie i posiada po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez okres co najmniej 10 lat; jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obywatelem państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej lub cudzoziemcem legalnie przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; osiągnęła wiek 60 lat; nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania; nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Podał, że do przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że art. 3 ust. 3 u.r.s.u. wprost uzależnia przyznanie świadczenia od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Przesłanka "nieposiadania dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania" podlega uznaniu administracyjnemu. Ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 3 tej ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewnia posłużenie się jako głównym kryterium wysokość wydatków. Kryterium posiadania niezbędnych środków utrzymania oceniane jest na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2019 r. wynosi 1.100 zł brutto, tj. 935 zł netto. Zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że B. P. pobiera emeryturę w wysokości 723,93 zł netto. Ponadto jest współwłaścicielem gruntów o łącznej powierzchni 1,5725 ha przeliczeniowego. Posiadanie własności gospodarstwa rolnego wywołuje skutki prawne w postaci uznania, że właściciel osiąga z tego tytułu dochód w wysokości określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Aktualnie kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego ustalona w powołanym rozporządzeniu wynosi 308 zł. Dochód ustalony z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego wynosi 484,33 zł. Przy ocenie przesłanki "nieposiadania dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania" uwzględnia się również dochód w rozumieniu art. 2 pkt 2 u.r.s.u. z osiągania dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej w wysokości 35 zł oraz dochód z tytułu dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w wysokości miesięcznej 468,36 zł. Łączny dochód wynosi zatem 1.711,62 zł netto (723,93 zł + 484,33 zł + 35 zł + 468,36 zł) i przekracza kwotę 935 zł netto najniższej emerytury. W związku z powyższym organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania żądanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. P. zakwestionowała decyzję z [...] maja 2019 r. uznając ją za krzywdzącą. Skarżąca wskazała, że nie ubiega się o dotację płatności obszarowej, o czym świadczy zaświadczenie z ARiMR w [...] z dnia [...] maja 2019 r. W związku z tym jej sytuacja materialna uległa zmianie, a jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Podkreśliła, że jest po zawale serca i pięciu operacjach. Raz do roku jest hospitalizowana, ma tętniaka, który nie kwalifikuje się do operacji, ponieważ jego usunięcie grozi śmiercią. Na leki przeznacza miesięcznie kwotę 450 zł. Zaznaczyła, że urodziła i wychowała pięcioro dzieci. Była zatrudniona krótko (ponad 5 lat), a odejście z pracy było spowodowane ciężką chorobą. W związku z tym otrzymała rentę, a potem emeryturę, która po podwyżce wynosi 723,90 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Rodzicielskie świadczenie uzupełniające nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Możliwość orzekania według uznania administracyjnego nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie. Z przepisu art. 3 u.r.s.u. wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego, przy czym dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia. Prowadząc postępowanie administracyjne organ powinien zatem realizować zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), a związku z tym powinien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.) oraz starannie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie – zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a. Zasada ta stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym powyżej obowiązkom procesowym, bowiem nie rozpatrzył w sposób pełny i wnikliwy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w świetle przesłanki "nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania" w rozumieniu art. 3 ust. 3 u.r.s.u. Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., bez należytego rozważenia okoliczności, które mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi B. P. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2019 r. odmawiającą przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Organ uznał, że przedmiotowe świadczenie nie może zostać skarżącej przyznane, bowiem dochód 1.711,62 zł netto (723,93 zł emerytura + 484,33 zł dochód z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego + 35 zł dochód z działów specjalnych produkcji rolnej + 468,36 zł dochód z tytułu dopłat z ARiMR) przekracza wysokość najniższej emerytury, tj. kwotę 935 zł netto. Stwierdził więc, że wykazany dochód może nie zaspakajać wszystkich potrzeb życiowych, jednak trudno uznać, że nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych, a zatem skarżąca nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy skarżąca w piśmie z [...] maja 2019 r., będącym uzupełnieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] kwietnia 2019 r., oświadczyła, że nie ma dochodów z tytułu prowadzenia hodowli bydła i nie otrzymuje żadnej dopłaty z ARiMR, ponieważ jej syn przejął gospodarstwo rolne. Na potwierdzenie powyższego dołączyła zaświadczenie wydane przez ARiMR Biuro Powiatowe w [...] z [...] maja 2019 r., które wpłynęło do organu [...] maja 2019 r. Powyższa okoliczność, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, została całkowicie pominięta przez organ orzekający w niniejszej sprawie. Oznacza to zatem, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został przez organ rozpatrzony w sposób pełny i wszechstronny, tj. zgodny z dyspozycją art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., lecz wybiórczy, a zatem wadliwy. Powyższe uchybienia stanowiły, w ocenie Sądu, przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji, jako co najmniej przedwczesnej. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do dokonania wnikliwej oceny materiału dowodowego, z uwzględnieniem zaświadczenia z [...] maja 2019 r., z którego wynika, że obecnie skarżąca nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie otrzymuje dopłat z ARiMR. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.