II SA/Wa 154/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na pismo Dyrektora Departamentu Orzecznictwa, Legislacji i Skarg w Biurze Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] postanawia: - odrzucić skargę - M. S. wniósł w dniu [...] kwietnia 2010 r. (data stempla pocztowego na kopercie) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Dyrektora Departamentu Orzecznictwa, Legislacji i Skarg w Biurze Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], uznając je za postanowienie o oddaleniu jego zażalenia z dnia 20 stycznia 2010 r. Zarzucił Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) i wniósł o uchylenie zaskarżonego pisma oraz przeprowadzenia przez organ postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że w aktualnym stanie prawnym i faktycznym powyższa skarga jest niedopuszczalna, bowiem w ustawie o ochronie danych osobowych nie przewidziano przepisu, który w przypadku niewykonania decyzji administracyjnej odsyłałby do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnił, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w przypadku niewykonania przez administratora obowiązku nałożonego przez niego w decyzji administracyjnej, nie ma możliwości wszczęcia egzekucji świadczeń o charakterze niepieniężnym, przewidzianej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 744/10 odrzucił skargę M. S., wskazując że jest ona niedopuszczalna, ponieważ pismo z dnia [...] marca 2010 r. nie ma charakteru decyzji administracyjnej ani żadnego innego aktu czy czynności wskazanej w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M. S. od powyższego postanowienia Sądu I instancji, postanowieniem z dnia 3 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1577/10 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący domagał się wykonania decyzji wydanej przez GIODO w drodze egzekucji administracyjnej w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd winien w tej sytuacji rozważyć czy w świetle art. 2 – 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwa jest egzekucja administracyjna obowiązków określonych w decyzji GIODO, a jeśli tak czy organ ten jest podmiotem uprawnionym w rozumieniu art. 5 §1 pkt 2 ww. ustawy. Jednocześnie Sąd I instancji winien wypowiedzieć się co do kwestii podnoszonych przez skarżącego w skardze do WSA i wskazać środki służące wykonaniu obowiązków określonych w decyzji GIODO. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to że sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem jego zgodności z prawem, oceniają czy jest on zgodny z przepisami obowiązującego prawa, w tym z przepisami regulującymi postępowanie, w którym akt ten został wydany. Rozpatrywana pod tym kontem skarga M. S. jest niedopuszczalna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia charakteru prawnego zaskarżonego pisma Dyrektora Departamentu Orzecznictwa, Legislacji i Skarg w Biurze Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], będącego odpowiedzią na pismo skarżącego zatytułowane "zażalenie" na stanowisko Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych dotyczące możliwości wykonania decyzji tego organu w drodze egzekucji administracyjnej w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.), według brzmienia obowiązującego w dniu 15 marca 2010 r., egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki: 1) podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, Nr 85, poz. 727, Nr 86, poz. 732 i Nr 143, poz. 1199); 1a) niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240); 1b) należności z tytułu przychodów z prywatyzacji; 2) grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej; 3) należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej; 4) należności przypadające od jednostek budżetowych, wynikające z zastosowania wzajemnego potrącenia zobowiązań podatkowych z zobowiązaniami tych jednostek; 5) należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw; 6) wpłaty na rzecz funduszy celowych utworzonych na podstawie odrębnych przepisów; 7) należności pieniężne z tytułu składek do Funduszu Żeglugi Śródlądowej oraz składek specjalnych do Funduszu Rezerwowego; 8) należności pieniężne wynikające z tytułu: a) zwrotów, interwencji i innych środków będących częścią systemu całkowitego lub częściowego finansowania Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, łącznie z sumami, które mają być pobrane w związku z tymi działaniami, b) opłat i innych należności przewidzianych w ramach wspólnej organizacji rynku Unii Europejskiej dla sektora cukru, c) należności przywozowych, d) należności wywozowych, e) podatku od towarów i usług, f) (4) podatku akcyzowego, g) podatku od dochodu lub podatku od majątku, h) podatku od składek ubezpieczeniowych, i) odsetek, kar i grzywien administracyjnych, kosztów i innych należności związanych z należnościami, o których mowa w lit. a-h, z wyłączeniem wszelkich sankcji o charakterze karnym określonych w prawie państwa udzielającego pomocy; 9) należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska; 10) obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego; 11) obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy. Stosownie zaś do art. 3 § 1 cytowanej ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią (art. 4 cytowanej ustawy). Przytoczony powyżej przepis art. 2 ustawy ma zasadnicze znaczenie przy określaniu, czy wykonanie konkretnego obowiązku ma odbywać się w trybie egzekucji administracyjnej uregulowanej w przepisach komentowanej ustawy. Aby mogło to nastąpić, obowiązek, którego wykonania w tym trybie domaga się organ lub podmiot we wniosku o wszczęcie egzekucji, musi mieścić się w katalogu obowiązków wymienionych w § 1 art. 2 (por. Kijowski Dariusz R. "Komentarz do art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" [w:] Kijowski Dariusz R. (red.), Cisowska-Sakrajda Ewa, Faryna Małgorzata, Grześkiewicz Władysław, Kulesza Cezary, Łuczaj Waldemar, Pietrasz Piotr, Radwanowicz - Wanczewska Joanna, Starzyński Piotr, Suwaj Robert "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz"., Opublikowano: LEX, 2010 Numer: 94600). W ocenie Sądu, wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] nakazującej udostępnienie skarżącemu danych osobowych dziennikarza, którego domaga się skarżący, nie mieści się w katalogu obowiązków wymienionych w art. 2 § 1 cytowanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu 15 marca 2010 r. Obowiązek ten nie mieści się również, jak sugeruje skarżący w art. 2 § 1 pkt 10 ustawy. Ustawodawca określając bowiem w nim obowiązki niepieniężne podlegające egzekucji administracyjnej, wskazał na dwie grupy organów administracji publicznej, w których właściwości mają one pozostawać, aby komentowana ustawa miała do nich zastosowanie bez względu na to, czy przepis szczególny wskaże taką drogę ich przymusowej realizacji: organy administracji rządowej oraz organy administracji samorządu terytorialnego. Wobec powyższego jeżeli dany obowiązek wynika z działalności organu administracji publicznej, który nie mieści się w żadnej z tych dwóch kategorii, prowadzenie egzekucji administracyjnej takiego obowiązku możliwe będzie wyłącznie w przypadku wyraźnego przekazania tego obowiązku do egzekucji administracyjnej. Przykładem takiego przekazania jest choćby następny przepis (art. 2 § 1 pkt 11 ustawy), dotyczący obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakładanych w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy (tamże). W rozpoznawanej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest ani organem administracji rządowej, ani organem administracji samorządu terytorialnego. Natomiast ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz.926 ze zm.) nie stanowi przepisu szczególnego przekazującego obowiązek niepieniężny do egzekucji administracyjnej. Zatem w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy cytowanej ustawy o egzekucji w administracji, w brzmieniu obowiązującym w dniu 15 marca 2010 r. W związku z tym Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest wierzycielem w rozumieniu art. 5 § 1 cytowanej ustawy, co oznacza, że nie był uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej decyzji o nakazaniu udostępnienia danych osobowych. W konsekwencji tego nie można było zarzucić organowi uchylania się od obowiązków wierzyciela, a skarżącemu nie przysługiwała w stosunku do organu skarga na bezczynność, o której mowa w art. 6 § 1a cytowanej ustawy. W tym wypadku zaskarżone stanowisko organu z dnia [...] marca 2010 r. nie ma charakteru postanowienia wydawanego w sprawie skargi, określonego w art. 6 § 1a cytowanej ustawy, a jedynie charakter pisma informacyjnego, które nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dlatego też skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. Na marginesie należy wskazać, że ustawa z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 229, poz.1497) w art. 2 pkt 1 zmieniła treść art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez dodanie w § 1 pkt 12 w brzmieniu: "obowiązki z zakresu ochrony danych osobowych, nakładane w drodze decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych." Oznacza to, że od momentu wejścia w życie tej ustawy, tj. od 7 marca 2011 r. możliwe jest dochodzenie w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków z zakresu ochrony danych osobowych, nakładanych w drodze decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Sąd zwraca jednak uwagę, że zapis ten pojawił się już po wystąpieniu skarżącego i wniesieniu skargi do Sądu, dlatego też przepis ten, również z uwagi na przepis art. 5 ustawy zmieniającej, nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 190 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.