II SA/Wa 1551/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu R. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący R. M. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że posiada bardzo ograniczone środki finansowe; w dniu [...] czerwca 2012 r. pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę, a od [...] października 2012 r. otrzymuje zasiłek chorobowy. Z informacji podanych w formularzu wniosku oraz nadesłanych przez skarżącego (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z byłą żoną oraz trojgiem dzieci: 26-letnim synem oraz małoletnimi córkami w wieku 13 i 16 lat. Była małżonka skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 1.299,87 zł netto (zaświadczenie pracodawcy z dnia [...] listopada 2012 r. ). Córki skarżącego uczą się - młodsza w gimnazjum, a starsza w liceum. Natomiast syn skarżącego jest doktorantem na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] (kserokopie legitymacji szkolnych oraz legitymacji doktoranta w aktach sprawy). Do akt niniejszej sprawy skarżący przedłożył również wspólne zeznanie podatkowe jego i jego żony za rok 2011 (małżonkowie rozwiedli się [...] lipca 2012 r.) oraz wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres od [...] sierpnia do [...] listopada 2012 r. Do miesięcznych wydatków skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym należą: czynsz za mieszkanie - 294,86 zł, opłata za gaz - 389,93 zł oraz opłata za telefon stacjonarny -187 zł. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza transakcji dokonanych na ujawnionym przez skarżącego rachunku bankowym wskazuje, że oprócz ww. rachunku - posiada on kilkanaście innych rachunków bankowych, na które wpłaca oraz z których wypłaca kwoty rzędu kilku tysięcy zł. Ponadto regularnie przelewa środki pieniężne (również rzędu kilku tysięcy zł) na lokaty zlecone przez Internet. W dniu [...] sierpnia 2012 r. skarżący zasilił rachunek bankowy syna kwotą 9.909,44 zł, a w dniu [...] października 2012 r. przekazał mu kwotę 6.000 zł (obie wpłaty skarżący przeznaczył na pokrycie kosztów wesela syna). Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r., [...] rozwiązującego związek małżeński skarżącego, wynika, iż skarżący jest zobowiązany do uiszczania alimentów na rzecz małoletnich córek w łącznej kwocie 1.000 zł do 15-tego każdego miesiąca do rąk ich matki. W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, że skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 12 maja 2003 r. (sygn. akt I SA/Wr 484/03), koszty sądowe stanowią dochód budżetu Państwa, zwolnienie więc od tego obowiązku oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów i niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonując ciążące na nich zobowiązania żądają, by koszty sądowe pokrywał im Skarb Państwa. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jedynie do osób ubogich, w których przypadku poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby koniecznością rezygnacji przez nie z wydatków zabezpieczających ich podstawowe potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu. Tymczasem kwoty, jakimi skarżący obraca na rachunkach bankowych, nie pozwalają uznać go za osobę na tyle ubogą, że pokrycie przez niego kosztów sądowych (które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 200 zł) spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.