II SA/Wa 1552/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2013 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Rektora [...] w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na uczestnictwo w wykładach monograficznych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prorektor ds. Studenckich Uniwersytetu [...] w [...], działając z upoważnienia Rektora tej Uczelni, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów w [...] stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu z dnia [...] czerwca 2007 r. (tekst jedn. ustalony uchwałą nr [...] Senatu z dnia [...] marca 2010 r.), utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie niewyrażenia zgody T. W. na uczestnictwo w wykładach monograficznych: [...] na kierunku prawo niestacjonarne na Wydziale Prawa i Administracji w roku akademickim 2011/2012. W uzasadnieniu powyższej decyzji Rektor [...] podniósł, iż T. W., student I roku na kierunku prawo niestacjonarne, w dniu [...] marca 2012 r. złożył podanie do Dziekana z prośbą o wyrażenie zgody na uczestnictwo w wykładach monograficznych: [...] w semestrze letnim w roku akademickim 2011/2012. Dziekan w dniu [...] marca podjął decyzję odmowną w przedmiotowej sprawie, ponieważ przedmioty wskazane przez Studenta figurują w programie kształcenia na IV i V roku studiów. Ponieważ decyzja ta nie została doręczona zainteresowanemu, w dniu [...] maja 2012 r. T. W. wystosował ponownie pismo do Dziekana, ponawiając swoją prośbę. Dziekan w dniu [...] maja 2012 r. (czyniąc adnotację na wniosku studenta), podając ten sam powód, co poprzednio, wydał decyzję odmowną. W związku z powyższym T. W. złożył odwołanie do Prorektora ds. Studenckich, twierdząc, iż zgodnie z Regulaminem Studiów student za zgodą Dziekana może zaliczać przedmioty z wyższych lat, zatem nie ma prawnych przeciwwskazań, by przychylić się do prośby studenta. Ponadto wskazał, że przez ponad dwa miesiące nie została mu dostarczona odpowiedź Dziekana, co zasługuje na domniemanie pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Organ II instancji wskazał, iż odwołanie studenta jest niezasadne, albowiem T. W. w roku akademickim 2011/2012 jest studentem I roku na kierunku prawo niestacjonarne na Wydziale Prawa i Administracji. Zgodnie z zasadą wyrażoną w § 24 ust. 2 "student - za zgodą Dziekana - ma prawo uczestniczyć w zajęciach, zaliczać je i zdawać egzaminy z wybranych przedmiotów przewidzianych w planie studiów na wyższym roku (...)". Oznacza to, że T. W., za zgodą Dziekana, mógłby realizować przedmioty przewidziane w planie studiów na II roku. Przedmioty, o których możliwość zaliczenia wnioskował T. W., należą do kategorii wykładów monograficznych, które student zobowiązany jest zaliczyć na IV lub V roku studiów na kierunku prawo. Dziekan nie mógł więc podjąć innej decyzji jak niewyrażającej zgody na uczestnictwo w zajęciach ze wskazanych przedmiotów. Prorektor podkreślił, że okoliczności, iż T. W. przez ponad dwa miesiące nie otrzymał odpowiedzi na złożone pismo nie konstytuuje do domniemania pozytywnego rozpatrzenia sprawy. W przypadku, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne przeciąga się studentowi przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu II instancji. Decyzja Rektora [...] z dnia [...]czerwca 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez T. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący zarzucił wymienionej decyzji: 1. niezgodność decyzji Rektora i decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji [...] z dnia [...] maja 2012 r. z wnioskiem skarżącego (pismo z dnia [...] marca 2012 r.), 2. rozszerzający zakres ww. decyzji, wykraczający poza wniosek skarżącego oraz możliwości decyzyjne Dziekana WPiA [...] z tego powodu, że wykłady monograficzne na uniwersytecie były ogólnie dostępne i nieodpłatne, także dla osób z poza Uniwersytetu, samo zaś uczestnictwo nie wymagało zgody Dziekana WPiA [...], 3. zawężającą wykładnię § 24 ust. 2 Regulaminu Studentów w [...] w [...] zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, 4. zwłokę oraz brak należytej staranności w wydaniu i doręczeniu stronie skarżącej pierwotnej decyzji Dziekana WPiA [...], niosącą dla strony nieodwracalne skutki. Z powyższych względów, skarżący wniósł o wydanie decyzji (post factum), wyrażającej zgodę na uczestnictwo w wykładach monograficznych: [...] w semestrze letnim w roku akademickim 2011/2012 oraz możliwość zaliczenia ww. seminariów w ramach kontynuowanych studiów. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z zupełnie innych powodów, aniżeli tych, które zostały w niej zawarte. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona wydana bez podstawy prawnej. Decyzja wydana w przedmiocie wyrażenia zgody na uczestnictwo w wykładach monograficznych: [...] na kierunku prawo niestacjonarne na Wydziale Prawa i Administracji w roku akademickim 2011/2012 oraz na wcześniejsze zaliczenie tych przedmiotów nie jest bowiem rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 104 § 1 k.p.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, uczelnia wyższa jest autonomiczna we wszystkich obszarach swego działania na zasadach określonych w ustawach. Przez autonomię szkół wyższych "rozumieć należy konstytucyjnie chronioną sferę wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia w ramach obowiązującego porządku prawnego" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 18/99, OTK ZU 2000, nr 7, poz. 258). Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572) stanowi, że uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Oznacza to, że władzom szkół wyższych musi być pozostawiona sfera swobodnego decydowania o sprawach nauki i nauczania, z czym wiązać się też musi sfera swobodnego (samorządnego) decydowania o sprawach organizacji wewnętrznej i składu władz, toku nauczania, przyjmowania i promowania studentów, a także określania niektórych ich praw i obowiązków. Konsekwencją przyznanej autonomii jest także swoboda uczelni wyższych w ustalaniu zasad i kryteriów prowadzenia poszczególnych kierunków studiów. Zgodnie z powołanym w zaskarżonej decyzji art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Wprawdzie powołany przepis art. 207 ustawy nie wymienia expressis verbis zdarzeń, które - jako indywidualne sprawy studentów - winny być załatwiane w drodze decyzji administracyjnych, do których należy odpowiednio stosować k.p.a., niemniej jednak niewątpliwie chodzi w nim o takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (patrz postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 2204/11, publik. LEX nr 1149319). Natomiast wyrażenie zgody studentowi przez organ uczelni wyższej na uczestnictwo w wykładach i wcześniejsze zaliczenia wybranych przedmiotów przewidzianych w programie nauczania w przyszłych latach kształcenia nie jest władczym i jednostronnym przejawem woli organu administracji publicznej, który wywiera skutki prawne w sferze stosunku materialnoprawnego, tzn. powoduje powstanie, zmianę lub wygaśnięcie stosunku administracyjnoprawnego, co z punktu widzenia skarżącego znalazłoby wyraz w przyznaniu mu uprawnień lub nałożeniu obowiązków bądź też stwierdzeniu istnienia określonego uprawnienia lub obowiązku. Podkreślenia wymaga, iż do wydania decyzji administracyjnej jest koniecznym istnienie podstawy materialnoprawnej wynikającej z konkretnych przepisów. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie należy się odnieść do przepisów powołanej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Sąd w żadnym z przepisów tej ustawy nie znalazł podstawy prawnej do żądania zgłoszonego przez skarżącego. Tym samym nie ma również przepisów regulujących formę i treść orzeczenia wydanego na skutek takiego żądania. Ustawa jasno określa, kiedy organy uczelni są uprawnione do wydania decyzji administracyjnej, ale wniosek zgłoszony przez skarżącego nie zalicza się do kategorii roszczeń, kiedy organ jest zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co prowadzi do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.