II SA/Wa 1557/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Protokolant Referent stażysta Aleksandra Olczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat M. R. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55, 20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 73 § 2 oraz art. 74 § 2 K.p.a. w związku z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z [...] lutego 2012 r. znak: [...] o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii akt sprawy, tj. dokumentów zgromadzonych w sprawie ze skargi S. K., na przetwarzanie jej danych osobowych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą [...] , Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga S. K. (dalej jako "skarżąca") w sprawie przetwarzania jej danych osobowych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą [...] ([...] Oddział Regionalny ARiMR w [...] , Biuro Powiatowe ARiMR w [...] ), Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pismem z 19 grudnia 2011 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował skarżącą, że w wyniku podjętych czynności wyjaśniających zebrany został materiał dowodowy wystarczający do wydania w sprawie decyzji administracyjnej. Jednocześnie została poinformowana, że zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. przysługuje jej, przed wydaniem decyzji w sprawie, prawo wypowiedzenia się co do zebranych w toku postępowania dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. 16 stycznia 2012 r. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek skarżącej o wydanie uwierzytelnionych odpisów lub kopii z akt sprawy. W wyniku jego rozpatrzenia, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z [...] lutego 2012 r. odmówił skarżącej uwzględnienia wniosku. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła zażalenie, w którym zarzuciła organowi przewlekłość w prowadzeniu sprawy z jej wniosków, skarg i żądań, pozbawienie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W związku z tym, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i nadanie biegu jej wnioskom z 9 i z 10 stycznia 2012 r. o wydanie i doręczenie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 73 i art. 74 § 2 K.p.a. i podniosła, że zrealizowanie wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy nie ogranicza się jedynie do prawa wglądu w te akta w siedzibie organu, ale może również polegać na ich doręczeniu przez pocztę na wskazany adres. Po przeanalizowaniu zażalenia Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał wskazane na wstępie postanowienie i podniósł, że powodem wydania rozstrzygnięcia odmawiającego uwzględnienia wniosku skarżącej był fakt, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku skopiowania i wydania stronie niepotwierdzonych za zgodność z oryginałem odpisów z akt sprawy. Prawo zapoznania się z treścią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zapewnia stronie postępowania art. 73 § 1 K.p.a., który stanowi, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 73 § 1a K.p.a. czynności te dokonywane są w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Zdaniem organu, z przepisu tego wynika, że organ ma jedynie obowiązek zapewnić stronie dostęp do akt, natomiast realizacja wskazanego uprawnienia pozostawiona jest stronie. Organ wskazał, że ustawodawca, przyznając stronie prawo do przeglądania akt sprawy, jednocześnie precyzyjnie ustalił, przez jakie działania strona może realizować to prawo, tj. przez zapoznawanie się z treścią znajdujących się w aktach dokumentów, jak również utrwalanie na własny użytek zawartych w nich wiadomości. Organ podkreślił, że prawo do zapoznania się z treścią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie oznacza, że organ jest zobowiązany do przesyłania odpisów, znajdujących się w aktach sprawy, dokumentów do miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Przepis art. 73 § 1 K.p.a. obliguje organ administracji wyłącznie do umożliwienia stronie realizacji wskazanych w nim uprawnień, ich realizację pozostawiając stronie. Jednocześnie organ podkreślił, że art. 73 § 1 K.p.a. wskazuje, że strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem, co oznacza, że żądanie musi być sprecyzowane w stopniu co najmniej umożliwiającym organowi ocenę jego zasadności dla potrzeb rozstrzygnięcia. Rozpatrując zażalenie organ doszedł do przekonania, że skarżąca wnosi o wydanie uwierzytelnionych odpisów celem realizacji przysługującego jej, jako stronie postępowania, prawa do zapoznania się z treścią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W ocenie organu, skarżąca nie uprawdopodobniła ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 K.p.a., a którego zaistnienie niezbędne jest do zrealizowania przez organ wniosku, tj. przesłania skarżącej uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzuciła mu rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144, art. 73 § 2 i art. 74 § 2 K.p.a. i przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii z akt sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organy administracji obowiązane są do zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie, a strona, realizując to prawo, na podstawie art. 73 § 2 K.p.a., może żądać uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Podała, że wielokrotnie wykazywała swój ważny interes, który przejawia się tym, że jej dane osobowe są bezprawnie przetwarzane, a Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie wydając decyzji w tym przedmiocie działa na jej szkodę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje i postanowienia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde jednak naruszenie prawa przez organ administracji publicznej daje sądom podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a) określa, w jakich sytuacjach decyzje i postanowienia podlegają uchyleniu. Dokonując oceny zasadności skargi S. K. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Sąd doszedł do przekonania, że nie zawiera ona uzasadnionych podstaw. Przepis art. 73 K.p.a. stanowi realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 § 1 K.p.a. Według art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przy czym prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Strona ma ponadto prawo żądać uwierzytelnienia sporządzonych odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile uzasadnione jest to jej ważnym interesem (art. 73 § 2 K.p.a.). Uprawnienie przewidziane w art. 10 § 1 K.p.a. w postaci wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie mogłoby być realizowane przez stronę, gdyby nie miała ona możliwości wglądu w akta sprawy. Możliwość sporządzania notatek, kopii lub odpisów także po zakończeniu postępowania pozwala stronie na inicjowanie i obronę jej interesów w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nadzwyczajnych trybach postępowania. Powyższe uprawnienia nie są niczym ograniczone. Inny charakter mają natomiast uprawnienia z art. 73 § 2 K.p.a. w postaci żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Realizacja tych uprawnień uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem. W orzecznictwie akcentowane jest, że w przypadku wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii powstają nowe dokumenty, które strona może wykorzystać poza prowadzonym postępowaniem. Z tych względów organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest zbadać, czy żądanie strony jest uzasadnione jej ważnym interesem (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., I OSK 64/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Natomiast w wyroku z 25 lipca 2007 r., I OSK 1319/06 (Lex nr 364669) NSA stanął na stanowisku, iż uzasadnienie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy. Również w doktrynie podkreśla się, że to czy interes jest ważny można ustalić dopiero po jego konkretyzacji, a sama chęć posiadania dokumentów uwierzytelnionych nie stwarza takiej możliwości (por. J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2012, str. 328). Gdyby ustawodawca chciał uzależnić uprawnienia strony do żądania uwierzytelnionych odpisów od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zapewne nie wprowadzałby dodatkowego wymogu, by strona uzasadniała, iż ma ważny interes w ich uzyskaniu, lecz ograniczyłby brzmienie przepisu do samych uprawnień strony do posiadania tych dokumentów, rezygnując tym samym z jakichkolwiek ograniczeń w możliwości żądania przez stronę uwierzytelniania odpisów. Jednak takie ograniczenia, przez dodatkowe wymagania, wprowadził. Z powyższymi poglądami pozostaje w korelacji stanowisko, iż sam status strony nie uprawnia jej do żądania wydania uwierzytelnionych odpisów (por. wyrok NSA z 26 grudnia 2011 r., I OSK 64/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Podstawę do ustalenia, czy żądanie strony jest uzasadnione jej ważnym interesem, stanowić będą na ogół dane uzyskane od strony postępowania. Przy czym – jak słusznie wskazał organ – żądanie musi być skonkretyzowane w stopniu umożliwiającym organom ocenę jego zasadności w realiach danej sprawy. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, aby jej ważny interes przemawiał za realizacją jej wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów lub kopii z akt sprawy. Zwrócić przy tym należy uwagę, że skarżąca odwołuje się do przepisu stanowiącego podstawę jej żądania i powołuje się na swój ważny interes, nie określając go jednak wprost. Jednak analiza jej wniosku, a także w dalszej kolejności zażalenia prowadzi do uznania, jak słusznie przyjął organ, że skarżąca swój ważny interes upatruje w możliwości realizacji przysługującego jej, jako stronie prowadzonego postępowania, prawa do czynnego udziału w postępowaniu i zapoznania się z treścią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Taka interpretacja wniosku skarżącej znajduje potwierdzenie w złożonej przez nią skardze do Sądu. Odwołując się zatem do przedstawionych powyżej poglądów doktryny i orzecznictwa, uznać należy, że skarżąca nie spełniła – określonego w art. 73 § 2 K.p.a. – dodatkowego wymagania, jakim jest wykazanie jej ważnego interesu. Organ zasadnie przyjął, że nie jest zobowiązany przesyłać skarżącej uwierzytelnione odpisy de facto całych akt jej sprawy, aby umożliwić jej zapoznanie się nimi. Skarżącej przysługuje natomiast – stosownie do art. 73 § 1 K.p.a. prawo wglądu w akta. Rolą organu administracyjnego jest zapewnienie stronom realnych możliwości przeglądania akt sprawy oraz utrwalania na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez ich notowanie czy też wykonywanie odpisów, w tym również sporządzanie kopii akt przy pomocy kserokopiarki. W rozpoznawanej sprawie skarżąca realizacji swojego prawa nie została pozbawiona i co równie istotne nie sygnalizowała, że nie może z niego skorzystać. Mając zatem powyższe względy na uwadze, Sąd uznał, że stanowisko zajęte przez organ w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe i skargę na zasadzie art. 151 P.p.s.a. oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł w myśl art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 § 20 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348).