II SA/Wa 1558/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi E.T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności : 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych i kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych – stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 17 pkt 3 i art. 268a Kpa, po rozpatrzeniu odwołania E. T., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 15 kwietnia 2009 r. odmawiającą umorzenia należności głównej w kwocie 16.521,87 zł. z tytułu opłat pośrednich i opłat za używanie lokalu mieszkalnego nr [...] w miejscowości J. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: E. T. wraz z trójką małoletnich dzieci: A. T., B. T. i D. T. zamieszkuje bez tytułu prawnego w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w miejscowości J. [...]. Pierwotnie zajmowała go na podstawie umowy najmu nr [...] z dnia [...] listopada 1996 r. zawartej z Dyrektorem Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w K. Umowa najmu została jednak wypowiedziana z uwagi na nieuiszczanie opłat pośrednich i opłat za używanie lokalu. E. T. wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu opłat pośrednich i opłat za używanie lokalu mieszkalnego w miejscowości J. [...] m. [...] w części, to jest do kwoty 16.521,87 zł. W związku z utratą właściwości organ Agencji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. przekazał wniosek do rozpatrzenia Prezesowi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, który zawiadomił E. T. oraz solidarnie zobowiązanego M. T. (byłego małżonka – rozwód w [...] r.) o wszczęciu przedmiotowego postępowania i przesłał im do wypełnienia druki oświadczeń o stanie majątkowym i o sytuacji bytowej oraz wezwał do nadesłania dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności. E.T. złożyła takie oświadczenie natomiast M. T. nie udzielił żadnej odpowiedzi na skierowane do niego pismo. Po rozpatrzeniu sprawy, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmówił umorzenia wnioskowanej kwoty. Od powyższej decyzji odwołanie do organu II instancji wniosła jedynie E. T. Minister Obrony Narodowej podzielił stanowisko Prezesa Agencji Mieszkaniowej i decyzją z dania [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ podkreślił, że w myśl art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398, ze zm.) za uiszczenie opłat z tytułu używania lokalu i opłat pośrednich odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby zamieszkujące w tym lokalu. Zgodnie natomiast z ust. 3 odpowiedzialność osób, o których mowa w ust. 2, ogranicza się do wysokości opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, za okres ich stałego zamieszkiwania. W oparciu o ww. przepisy organ stwierdził, iż za zadłużenie za lokal mieszkalny położony w miejscowości J. [...] m. [...] odpowiadają solidarnie E. T. i M. T. za zadłużenie powstałe do końca sierpnia 2003 r. (to jest do czasu wyprowadzenia się M. T. z lokalu), a E. T. odpowiada za zadłużenie powstałe po tej dacie. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2-4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460) umorzenie należności na wniosek dłużnika może nastąpić w przypadkach, gdy jest udokumentowane posiadanie przez niego wyłącznie składników majątkowych nie podlegających egzekucji sądowej na podstawie art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego lub egzekucji administracyjnej na podstawie art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo posiadanie wyłącznie przedmiotów codziennego użytku domowego albo w takiej sytuacji gdy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny. Organ uznał, ze w niniejszej sprawie żadna z powyższych sytuacji nie występuje. Ustalono że Państwo T. prowadzą osobne gospodarstwa domowe, gdyż wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r. ich związek małżeński został rozwiązany przez rozwód. E. T. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, a M.T. w L. Gospodarstwo domowe E. T. składa się z 4 osób, gdyż dłużniczka wychowuje troje małoletnich dzieci. Zgodnie z jej oświadczeniem źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywane przez nią wynagrodzenie za pracę w [...] w J. w kwocie ok. 1100,00 zł netto miesięcznie oraz zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w S. od M. T. alimenty w kwocie 300,00 zł na każde z dzieci, co stanowi dodatkowy dochód w kwocie 900,00 zł netto miesięcznie. W związku z powyższym, w przypadku dłużniczki nie zaistniały przesłanki określone w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. E. T. otrzymuje bowiem wynagrodzenie za pracę, które z uwagi na jego wysokość nie jest zwolnione spod egzekucji (Agencja może zatem skutecznie dochodzić przysługującej jej należności). Ponadto łączny dochód na utrzymanie 4-osobowej rodziny wynosi ok. 2.000,00 zł netto miesięcznie, co jest kwotą wystarczającą na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych i bytowych rodziny nawet w przypadku prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Organ podkreślił przy tym, iż świadczenia alimentacyjne otrzymywane przez Panią E. T. na utrzymanie dzieci są zwolnione spod egzekucji. Również w przypadku prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia za pracę ustawodawca zadbał o zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych dłużnika poprzez ograniczenie możliwości dochodzenia sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Odnosząc się do M. T. organ podniósł, iż wymieniony pomimo zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o posiadaniu przez niego wyłącznie składników majątkowych niepodlegających egzekucji sądowej lub administracyjnej oraz przedmiotów codziennego użytku albo dokumentów uzasadniających przypuszczenie, że egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla jego dalszej egzystencji. Okoliczności te nie są również znane organowi I instancji z urzędu. Tym samym nie jest możliwe stwierdzenie zaistnienia w stosunku do dłużnika solidarnego, którejkolwiek z przesłanek uzasadniających umorzenie wnioskowanej przez E. T. należności. Minister Obrony Narodowej, polemizując z zarzutami odwołania stwierdził iż chybiony jest zarzut sugerujący, iż do powstania zadłużenia przyczyniła się Wojskowa Agencja Mieszkaniowa. W ocenie organu do powstania zadłużenia doprowadziła dłużniczka, która nieuiszczała należnych opłat i pomimo wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego w 2003 r. nadal go zajmowała, a także nie uiszczała należnych Agencji opłat. Powyższa decyzja Ministra Obrony Narodowej stała się przedmiotem skargi E. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zaskarżonej decyzji zarzucała naruszenie prawa materialnego to jest § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, polegające na błędnej wykładni tego przepisu przez brak uznania, iż skarżąca jest w trudnej sytuacji materialnej, a także poprzez pominiecie okoliczności, że otrzymywane przez dzieci alimenty nie podlegają egzekucji sądowej na podstawie art. 833 § 6 Kpc. W uzasadnieniu skargi wskazywała między innymi, iż powinna być w trybie cywilnoprawnym eksmitowana wraz z dziećmi z przedmiotowego lokalu i wówczas otrzymałaby lokal socjalny z gminy. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398, ze zm.) należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej mogą być umarzane w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi. Przesłanki te zostały doprecyzowane w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460). W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy wskazać zatem należy, iż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 ww. rozporządzenia należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w przypadku, gdy dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe nie podlegające egzekucji sądowej na podstawie art. 829-833 Kodeksu postępowania cywilnego lub egzekucji administracyjnej na podstawie art. 8-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny, bądź też zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Powyższe okoliczności, w myśl § 5 ust. 4 pkt 3 ww. rozporządzenia, powinny zostać udokumentowane. Podkreślić przy tym należy, iż zaistnienie jednej z powyższych sytuacji daje organowi wyłącznie potencjalną możliwość umorzenia należności przysługującej Agencji, a nie prawny obowiązek umorzenia takiej należności. Norma zawarta zarówno w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jak i w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku zaistnienia przesłanek prawnych. W świetle powyższych przepisów organ rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego w granicach obowiązującego prawa, co oznacza, że wydanie decyzji powinno być poprzedzone wyczerpującym zebraniem całego materiału dowodowego, dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych, a także wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Jednocześnie zauważenia wymaga, iż zgodnie z § 2 ust. 2 przywołanego wyżej rozporządzenia umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji, w przypadku gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych. Ustosunkowując się do rozważanego stanu faktycznego, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy podnieść należy, iż E. T. posiada składniki majątkowe podlegające egzekucji sądowej i administracyjnej w postaci uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę w [...] w J. w wysokości ok. 1100,00 zł netto (zgodnie z jej oświadczeniem - skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o zarobkach od swojego pracodawcy). W stosunku do wymienionej aktualnie nie jest prowadzona żadna inna egzekucja. Należy przy tym zauważyć, iż dłużniczka, pomimo wezwania Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 23 stycznia 2009 r., nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez nią wydatków, takich jak rachunki, faktury itp. Nie uczyniła tego również wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym ograniczyła się do wskazania tych wydatków. Z tych względów w stosunku do wnioskodawczyni nie można jednoznacznie przesądzić, czy egzekucja należności przysługującej Agencji spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji zobowiązanej lub członków jej rodziny, ani też zasadnie przyjąć, iż w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności. Zatem organ trafnie argumentuje, iż otrzymywane w takiej wysokości dochody z tytułu zatrudnienia umożliwiają, zgodnie z art. 87 i nast. Kodeksu Pracy, prowadzenie egzekucji należności przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela tę argumentację. Brak jest zatem zaistnienia przesłanek umożliwiających umorzenie należności, zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Dodatkowo od byłego męża, E. T. otrzymuje alimenty na troje dzieci w łącznej kwocie 900,00 zł., a zatem sytuacja bytowa dzieci pozostaje poza sferą egzekucji, na co także trafnie wskazały organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji. Powyżej wskazane, prawidłowo przez oba organy ustalone okoliczności sprawy w powiązaniu z treścią art. 19a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, wskazują na bezzasadność zarzutów skargi. Nadto umorzeniu wnioskowanej należności sprzeciwia się dodatkowa okoliczność - brak potwierdzonej informacji o obecnej sytuacji finansowej i materialnej odpowiedzialnego solidarnie dłużnika M. T. Brak ten uniemożliwia organom przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia należności wobec wszystkich zobowiązanych. Zgodnie z brzmieniem przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 29 października 2004 r. umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji, gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić tylko wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nieuzasadniony jest również zarzut strony sugerujący, iż do powstania zadłużenia przyczyniła się Wojskowa Agencja Mieszkaniowa. Do powstania zadłużenia doprowadziła skarżąca, która nieuiszczała należnych opłat i pomimo wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego nadal go zajmowała i nadal nie uiszczała należnych Agencji opłat. Reasumując, organy obu instancji prawidłowo rozpoznały sprawę, dokładnie zbadały sytuacje materialną skarżącej i poczyniły zgodne z materiałem dowodowym sprawy ustalenia oraz prawidłowo zastosowały przywołane w rozstrzygnięciach administracyjnych przepisy prawa materialnego jak i procedury administracyjnej. Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień w rozpoznaniu sprawy ani naruszenia prawa i dlatego uznał skargę za chybioną. Na podstawie art. 132 oraz art. 151 przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.