II SA/Wa 1567/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. W. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], wobec stwierdzenia nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 października 2006 r. decyzji z [...] czerwca 2006 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2006 r., oraz po ponownym rozpoznaniu wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Na podstawie art. 83 ww. ustawy przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy jest możliwe gdy spełnione są następujące przesłanki: - wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a nie spełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni prawie 31 lat życia na datę orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji Pan S. W. łącznie udowodnił 7 lat, 10 m-cy i 9 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Pracę przestał wykonywać w styczniu 2001 r. i do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji w lipcu 2005 r., tj. przez okres ponad 4 lat, nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. We wskazanej przerwie nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS wobec ww. całkowita niezdolność do pracy, a zatem nie istniały przeszkody do kontynuowania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia ustawowego. Ponadto wykonywanie pracy dorywczej za granicą bez opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe nie stanowi szczególnej okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 czerwca 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Pan S. W. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i podał, że od 2001 r. pracował w Anglii, tam uległ wypadkowi, ucięto mu dwie ręce, trzy palce lewej stopy, miał złamaną miednicę i amputowaną nerkę. Ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku 7 i 10 lat. Decyzją lekarza orzecznika ZUS został uznany za niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji od 21 lipca 2005 r. Ponadto podkreślił swoją bardzo trudną sytuację materialną, oraz bardzo duże wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję dnia [...] maja 2007 r. i w uzasadnieniu wskazał, że ostatnio udowodniony okres składkowy u Pana S. W. przypada na styczeń 2001 r., a z akt sprawy nie wynika aby po tej dacie nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności, a zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że wówczas nie była orzeczona wobec niego całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby, całkowita niezdolność do pracy została orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS dopiero w lipcu 2005 r. Z powyższego wynika, że całkowita niezdolność do pracy powstała po upływie 4 lat i 5 miesięcy od ostatniego okresu składkowego Organ podkreślił ponadto, że fakt pobytu za granicą w okresie poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy nie może być uznany za szczególną okoliczność, na skutek której nie zostały spełnione warunki do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych. Wykonywanie pracy za granicą bez objęcia ubezpieczeniem społecznym w kraju, nie może być traktowane jako szczególna okoliczność w rozumieniu art. 83 ww. ustawy W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pan S. W., wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz decyzji ją poprzedzającej, powołując się na wcześniej wykazane zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W szczególności podkreślił, że uległ ciężkiemu wypadkowi za granicą, gdzie wyjechał w poszukiwaniu pracy, wobec dużego bezrobocia i niemożności znalezienia jej w kraju. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że Pan S. W. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od lipca 2005 r. Udowodniony okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek wynosi 7 lat i 10 miesięcy i słusznie organ uznał, że jest on nieadekwatny do wieku skarżącego -31 lat, zaś ostatni okres ubezpieczenia upłynął w styczniu 2001 r. Oznacza to, że przez ponad 4 lata nie wykonywał żadnej działalności połączonej z ubezpieczeniem, chociaż wówczas był osobą zdolną do pracy, nie była orzeczona wobec niego całkowita niezdolność do pracy. Również należy zgodzić się z Prezesem ZUS, że wykonywanie pracy za granicą, nieobjętej ubezpieczeniem społecznym w kraju jest wyborem skarżącego. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, przy istnieniu pozostałych przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy, że brak jest szczególnych okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. W orzecznictwie przyjmuje się, że winny to być okoliczności od strony (ubezpieczonego) niezależne i niezawinione. Przy ustalaniu prawa do świadczenia na tej podstawie organ rentowy bierze pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do jego wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia winno wynikać ze szczególnych okoliczności niezależnych od ubezpieczonego i niemożliwych do pokonania. W ocenie Sądu brak jest usprawiedliwienia dla przerwy w ubezpieczeniu skarżącego. Również sama trudna sytuacja materialna osoby wnoszącej o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, nie może być podstawą do przyznania tego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.