II SA/Wa 1570/10
WyrokWSA w Warszawie2011-03-02
Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Jacek Fronczyk, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba niebędąca żołnierzem zawodowym, będąca byłym małżonkiem i członkiem rodziny żołnierza, posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym wojskowym?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że stroną postępowania administracyjnego w sprawie przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym wojskowym może być wyłącznie żołnierz zawodowy, któremu to prawo przysługuje na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Były małżonek oraz inni członkowie rodziny żołnierza nie posiadają przymiotu strony, gdyż nie mają interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego uprawniającego do żądania określonej czynności organu.Stan faktyczny
M. H. złożyła odwołanie od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM, która uchyliła decyzję przyznającą K. H. prawo zamieszkiwania w lokalu wojskowym. K. H. jest żołnierzem zawodowym, a M. H. była jego żoną i matką ich wspólnego syna. Po rozwodzie K. H. zawarł nowy związek małżeński i zamieszkał z nową rodziną w lokalu. Organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że M. H. i jej syn nie mają przymiotu strony w sprawie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Jacek Fronczyk, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego – oddala skargę –
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 oraz art. 268a kpa, po rozpatrzeniu odwołania M. H. od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] , stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] , uchylającej, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] przyznającą K. H. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w H. przy ul. [...] , Minister Obrony Narodowej umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] przyznał K. H. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] na czas pełnienia obowiązków na stanowisku starszy elektromechanik na etacie [...] . Przy ustalaniu powierzchni użytkowej uwzględniono K. H., M. H. - żonę i M. H. - syna.
Organ podał, że z dniem 1 lipca 2007 r. K. H. wyznaczony został na stanowisko [...] w punkcie [...] , ośrodek, pion wsparcia, w Centrum [...] , na okres kadencji od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 30 czerwca 2010 r.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt [...] został rozwiązany związek małżeński K. H. i M. H., a w dniu 24 kwietnia 2009 r. K. H. zawarł związek małżeński z A. A. W dniu 15 czerwca 2009 r. urodziła się N. H. - córka K. H. i A. H.
Komendant Centrum [...] złożył w dniu 17 czerwca 2009 r. wniosek o wydanie K. H. decyzji o prawie zamieszkiwania. Do wniosku K. H. dostarczył w dniu 19 czerwca 2009 r. oświadczenie z dnia 18 czerwca 2009 r., w którym wskazał, że jego adresem zameldowania jest adres w H. przy ul. [...] , zaś adresem do korespondencji ul. [...] w P. K. H. wskazał, że lokal przy ul. [...] w H. zajmuje na podstawie decyzji z dnia [...] października 2004 r. nr [...] i wraz z nim zamieszkują A. H. (żona), N. H. (córka) i M. A. (syn żony). Ponadto doprecyzował, że jego syn z pierwszego małżeństwa M. H. nie zamieszkuje razem z nim pod wspólnym adresem, gdyż zgodnie z wyrokiem rozwodowym ma miejsce zamieszkania przy matce.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] przyznał K. H. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w H. na czas pełnienia obowiązków na wyznaczonym stanowisku służbowym. Przy ustalaniu powierzchni użytkowej uwzględniono K. H., A. H. - żonę, M. A. - syna żony i N. H. – córkę.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. ww. organ Agencji na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] . Następnie decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 5 kpa uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2009 r.
Decyzja ta została doręczona stronie oraz przesłana M. H. jako "przedstawicielowi ustawowemu małoletniego M. H." - syna K. i M. H.
Pismem z dnia 29 marca 2010 r. K. H. został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2009 r.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2009 r.
W jej uzasadnieniu organ stwierdził, iż decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2009 r. za podstawę do uchylenia własnej decyzji uznała przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, natomiast z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organ za istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, uznał informację otrzymaną w dniu 3 sierpnia 2009 r. od M. H. - byłej żony K. H., która wyjaśniła, że w dniu 31 lipca 2009 r. jej były mąż wraz z nową rodziną wprowadził się do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] , powodując konieczność opuszczenia lokalu przez nią i syna M. H.
Zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej okoliczność, że pracownik organu faktycznie zapoznał się z posiadanymi informacjami dopiero w dniu 3 sierpnia 2009 r., po wizycie M. H. w Oddziale Regionalnym Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] , nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Ponadto organ wskazał, że przepisy normujące zasady przyznawania żołnierzom lokali mieszkalnych nie uzależniają możliwości zrealizowania wniosku dowódcy jednostki o przyznanie prawa zamieszkiwania żołnierzowi od faktu, czy dany żołnierz nadal mieszka w lokalu, który został mu wcześniej przydzielony, i nie wykluczają możliwości przyznania lokalu, w przypadku, gdy w lokalu pozostała była żona i syn żołnierza a to oznacza, że fakt zamieszkiwania do dnia 31 lipca 2009 r. w lokalu przy ul. [...] w H. byłej żony i wspólnego syna żołnierza jest istotną dla sprawy przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym temu żołnierzowi nową okolicznością faktyczną lub dowodem, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
W ocenie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, ww. organ Agencji wydał zatem decyzję z dnia [...] września 2009 r. z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wskazał ponadto, że organ błędnie ustalając, że istnieją przesłanki do uchylenia własnej decyzji i ją uchylając, nie wydał nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (tj. o prawie K. H. do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym), do czego zobowiązuje go dalsza część przepisu art. 151 § 1 pkt 2 kpa, i tym samym dopuścił się kolejnego rażącego naruszenia prawa.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zauważył również, iż Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] przystąpił do ustalania, kto faktycznie zamieszkiwał i zamieszkuje w lokalu w H. przy ul. [...] dopiero w dniu 20 sierpnia 2009 r., tj. po wydaniu K. H. decyzji o prawie zamieszkiwania w tym lokalu. Ponadto organ wskazał, że o prowadzonym postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wydania na rzecz K. H. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] , pismem z dnia 20 sierpnia 2009 r. została poinformowana także była żona strony – M. H., co oznacza, że został rażąco naruszony kolejny przepis prawa - art. 28 kpa. Organ stwierdził, że jedyną stroną postępowania, zakończonego decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., przyznającą prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] jest K. H. Na uzasadnienie swojego stanowiska organ powołał art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398, z późn. zm.). Podał też, że powyższy przepis nie wskazuje, aby prawo to przysługiwało byłej żonie czy członkom rodziny żołnierza. Osoby wymienione w art. 26 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie są stronami postępowania, a jedynie członkami rodziny żołnierza, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej lokalu. Zatem ani M. H., ani M. H. nie są stronami w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wydaną na rzecz K. H.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Obrony Narodowej wniosła M. H., działająca w imieniu własnym, a także w imieniu małoletniego syna M. H., zarzucając jej rażące naruszenie przepisów kpa i ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w tym art. 156 § 1 pkt 2, art. 151 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 10 § 1, art. 109 § 1 i art. 9 kpa oraz art. 24 ust. 5 pkt 5 w związku z art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Organ odwoławczy umarzając postępowanie, powołał się na art. 28 kpa i wskazał, że status strony postępowania administracyjnego nie wynika z samego uznania przez organ za taką stronę, ale z przepisów prawa. Istotną cechą strony jest to, że jest ona podmiotem własnych praw lub obowiązków, które podlegają konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Mieć zatem interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać określonej czynności organu w postępowaniu administracyjnym. Podał też, że od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację, w której dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć stosownymi przepisami prawa. W takim wypadku osobie tej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym.
Zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie zachodzi taka właśnie sytuacja. Odwołująca się jest bowiem zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej ale tego zainteresowania nie może poprzeć żadnym przepisem prawa materialnego, mogącym stanowić podstawę żądania określonej czynności przez organ. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, żołnierzowi służby stałej od dnia wyznaczenia go na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przysługiwało prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W myśl natomiast art. 26 ust. 1 przywołanej ustawy, przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględniało się zajmowane przez żołnierza stanowisko służbowe oraz stan rodzinny. Analogicznie kwestia ta jest uregulowana w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 lipca 2010 r., przy czym prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym zostało zastąpione prawem do zakwaterowania. Przywołany przepis nie przyznaje zatem tego prawa byłej żonie czy też członkom rodziny żołnierza, którzy są jedynie uwzględniani przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej lokalu. Organ powołał się również na orzecznictwo sądów administracyjnych, m. in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 194/05 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 439/06, w którym Sąd jednoznacznie stwierdził, że okoliczność, iż w decyzji o przydziale kwatery żołnierzowi zawodowemu została wymieniona żona i syn, których uwzględnienie było potrzebne jedynie do ustalenia rozmiaru należnej kwatery, nie zmienia faktu, że osobą uprawnioną do otrzymania ww. kwatery był i jest nadal jedynie żołnierz zawodowy.
Reasumując organ uznał, że stroną postępowania w przedmiocie przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym może być jedynie żołnierz zawodowy. Z tych również względów tylko żołnierz zawodowy mógł być stroną postępowania w sprawie wznowienia tego postępowania, uchylenia decyzji przyznającej ww. prawo, a następnie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej decyzję przyznającą prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym a to oznacza, że M. H., jak i jej małoletni syn M. H. nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2009 r. uchylającej decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. przyznającą K. H. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w H. przy ul. [...] .
Organ powołał się też na uchwałę z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98 Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M. H., złożonej w imieniu własnym oraz małoletniego syna M. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 138 § 3 kpa w związku z art. 28 kpa, oraz w związku z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP, poprzez umorzenie postępowania odwoławczego po rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji Prezesa WAM z dnia [...] kwietnia 2010 r., stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] września 2009 r. pomimo tego, iż zostało złożone od tej od decyzji odwołanie. Skarżąca zarzuciła, że wbrew stanowisku Ministra Obrony Narodowej jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] września 2009 r.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła również organowi, że przyznanie decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. prawa zamieszkania K. H. w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w miejscowości H., który to lokal nie znajdował się w dyspozycji WAM w dacie wydania tej decyzji, gdyż zajmowany był nie tylko za wiedzą, ale także i zgodą ww. organu przez skarżących, którzy nigdy nie zostali z lokalu ani wykwaterowani, ani też wymeldowani, czy też w żaden inny sposób nigdy nie stwierdzono braku ich uprawnień do zajmowania tego lokalu, narusza ich prawa do obrony jako stron postępowania. Wskazała też, że decyzja ta, pomijająca małoletniego M. H. przy określeniu powierzchni użytkowej podstawowej, spowodowała odebranie M. H. prawa zamieszkiwania w ww. lokalu, które to prawo jest pochodne od uprawnienia jego ojca K. H. Uznała też, że prawo to wprawdzie pośrednio, ale wynika z art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zdaniem skarżącej, oznacza to również, że posiada ona interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji przez Prezesa WAM z dnia [...] kwietnia 2010 r., o przyznaniu prawa do zamieszkania K. H. w przedmiotowym lokalu, z uwzględnieniem przy określeniu powierzchni używkowej członków jego nowej rodziny. Wskazała też, że poprzednia decyzja, uwzględniająca ją i jej syna przyznająca żołnierzowi prawo do zamieszkania w lokalu z uwzględnieniem m. in. skarżącej i jej syna, nie została nigdy uchylona. Uznała też, że ponowne przyznanie prawa zamieszkania K. H. bez uprzedniego rozkwaterowania byłych małżonków powoduje, że posiada ona przymiot strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa WAM z dnia [...] kwietnia 2010 r.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, w tym w szczególności: art. 7, art. 75 oraz art. 77, art. 107 § 3 kpa, poprzez niepodjęcie przez Prezesa WAM wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, w tym w szczególności niewyjaśnienie w toku postępowania w sposób wyczerpujących wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na ustalenie istnienia interesu prawnego i obowiązku skarżących.
Skarżąca zarzuciła też naruszenie art. 15 kpa, poprzez odebranie prawa do weryfikacji decyzji organu I instancji, wydanej w wyniku nadzwyczajnego postępowania, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji pomimo, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a skarżący posiadają legitymację strony do wniesienia odwołania. Skarżąca uważa, iż bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest to, czy jej prawo i jej syna do zamieszkania w lokalu jest samodzielne, czy też jest pośrednio związane z uprawnieniem do zamieszkania w tym lokalu, przyznanym żołnierzowi. Wskazała też, że niezaliczenie małoletniego M. H. przy ustaleniu powierzchni podstawowej lokalu przyznawanego K. H. pomimo jego zajmowania przez niego do dnia sporządzenia niniejszej skargi, odbiera mu pośrednie prawo do zajmowania tego lokalu, a także prawo do skorzystania z uprawnień w przyszłości. Skarżąca podała, że poprzez umorzenie postępowania odwoławczego została zamknięta jej synowi M. H. droga do weryfikacji decyzji, dotyczącej prawa zamieszkiwania K. H. w lokalu wraz z nową rodziną. Skarżąca uważa również, że także jej prawa nabyte, jako członka rodziny żołnierza, któremu przyznane zostało prawo do zamieszkania w lokalu mieszkalnym z uwzględnieniem jej przy ustaleniu powierzchni tego lokalu, pomimo rozwiązania związku małżeńskiego z K. H. w dalszym ciągu jej przysługują i także ona nie powinna być pozbawiona prawa do zamieszkiwania, wskutek wydania nowej decyzji przyznającej prawo do zamieszkiwania w lokalu K. H. z uwzględnieniem wyłącznie "nowej rodziny".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] , wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, którą umorzono postępowanie odwoławcze w wyniku rozpatrzenia odwołania M. H. od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r., stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2009 r., uchylającej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. przyznającą K. H. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w H. przy ul. [...] .
Zasadniczą kwestią podlegającą kontroli sądowej było zbadanie zasadności zastosowania przez organ II instancji przepisu art. 138 § 1 pkt 3 kpa, zgodnie z treścią którego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Artykuł ten uprawnia organ odwoławczy do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Artykuł 138 § 1 pkt 3 kpa nie określa przesłanek umorzenia postępowania, wobec powyższego w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 kpa. Zgodnie z tym przepisem bezprzedmiotowość postępowania oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych. W każdym przypadku bezwzględnym obowiązkiem organu jest badanie, czy odwołanie bądź wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pochodzi od osoby, której przysługuje przymiot strony postępowania. Przepis art. 28 kpa, definiujący pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazuje, że decydującym kryterium uznania podmiotu za stronę jest wystąpienie interesu prawnego lub obowiązku prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego.
Jeżeli organ ustali, że osoba, która wniosła odwołanie nie jest stroną postępowania, obowiązany jest na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa - umorzyć postępowanie odwoławcze.
Przystępując zatem do rozpoznania niniejszej sprawy ustalić należy, czy M. H. i jej syn M. H. mają przymiot strony - w rozumieniu art. 28 kpa, w sprawie zakończonej decyzją Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r., stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2009 r., uchylającej decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. przyznającą K. H. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w H. przy ul. [...] .
Wskazać należy, że zgodnie z art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony postępowania administracyjnego jakim posługuje się art. 28 kpa oraz pozostałe przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji. Ponadto nie każdy związek między sferą subiektywnych praw i obowiązków podmiotu a sprawą administracyjną oznacza, że podmiot ten posiada w danej sprawie interes.
Jak wynika z akt sprawy, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] września 2009 r., którą uchylono decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. przyznającą K. H. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w H. przy ul. [...] . Skarżąca wniosła od tej decyzji w imieniu własnym i syna M. H. odwołanie. Minister Obrony Narodowej, rozpoznając to odwołanie umorzył na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa postępowanie odwoławcze.
Wskazać należy, że kwatera w H. przy ul. [...] została przydzielona wpierw decyzją z dnia [...] października 2004 r., a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej K. H., jako osobie uprawnionej - żołnierzowi służby stałej. W decyzji z dnia [...] października 2004 r. o przydziale kwatery została, co prawda, wymieniona żona M. H. i syn M. H., jednak ich uwzględnienie było potrzebne jedynie do ustalenia rozmiaru należnej kwatery. Osobą uprawnioną do otrzymania kwatery był i jest nadal jedynie K. H. Zarówno zatem jego była żona, jak i syn M. H., mają jedynie pochodne prawo do używania wskazanego wyżej lokalu, albowiem to K. H. jest jego najemcą. Tylko on - jak już była wcześniej mowa - jest bowiem osobą uprawnioną do podejmowania czynności w sprawie przyznanej mu kwatery.
Wprawdzie skarżąca jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem kwestii dot. kwatery stałej, jednocześnie tego zainteresowania nie może jednak poprzeć żadnym przepisem prawa materialnego, mogącym stanowić podstawę żądania określonej czynności przez organ.
Bezsporne jest, iż takiego uprawnienia nie posiada skarżąca i jej syn M. H. w związku z tym, że nie można wskazać żadnego przepisu prawa, który pozwalałby na żądanie określonego rozstrzygnięcia przez organ. Prawo do kwatery stałej mają wyłącznie uprawnione osoby określone w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i tylko te osoby mają przymiot strony w postępowaniach dotyczących kwatery stałej.
W świetle przytoczonych przepisów, zarzuty skargi nie są zasadne.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło