II SA/Wa 1580/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej oddala skargę Komendant [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 54 ust. 1, 4 i 5 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) w zw. z § 15, § 17 ust. 1, § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), zobowiązał por. M. D. do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych w związku z utrzymaniem i nauką w Wojskowej Akademii Technicznej w W. w wysokości [...] zł. W dalszej części uzasadnienia podano, że wymieniony pełnił zawodową służbę wojskową w [...] do dnia [...] r. Złożył wypowiedzenie stosunku zawodowej służby wojskowej i na podstawie rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z dnia [...] r., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] r. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oraz zmianie niektórych innych ustaw, mówiącym, że do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego znajduje zastosowanie art. 54 ust 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zgodnie z którym żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest obowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi pozostał do odbycia. Koszty rzeczywiste poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz świadczeń związanych z nauką w Wojskowej Akademii Technicznej. W odwołaniu od decyzji do Dowódcy Sił Powietrznych, skarżący zwrócił się o zwolnienie go z ponoszenia tych kosztów w całości, uzasadniając go trudną sytuacją rodzinną i materialną. Ponadto zarzucił powyższej decyzji naruszenie norm prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1 w zw. z ust. 5 cytowanej już wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającą na przyjęciu, wbrew literalnemu brzmieniu cytowanych przepisów, iż zwrot kosztów stanowi iloczyn sumy kosztów utrzymania dziennego żołnierza zawodowego, za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby obowiązkowej, o którym mowa w ust. 1, nie zaś, jak wyraźnie określa to przepis ust. 5, stosunek (proporcja) okresu pozostałego do zakończenia okresu służby obowiązkowej do całego okresu służby obowiązkowej w przełożeniu na okres pobieranej nauki na wojskowej uczelni wyższej pomnożony przez jednostkowy koszt dzienny utrzymania kadeta, zwaloryzowany wskaźnikiem wzrostu cen ogłaszanym przez Prezesa GUS. Ponadto zarzucił naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 kpa i brak wskazania podstawy przyjęcia kwoty [...] zł jako łącznego kosztu utrzymania konkretnego żołnierza w okresie pobieranej nauki, brak uzasadnienia tej kwoty konkretnymi dokumentami, z których wynikałoby, iż WAT w W. poniosła na jego utrzymanie taki właśnie koszt, wskaźnik waloryzacji, brak wykazania, jakie świadczenia pobierał w WAT poza nauką oraz brak wskazania, kto jest prawnym beneficjentem ustalonego świadczenia. W tej sytuacji wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji bądź o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania wskazał również, że w okresie pobierania nauki, korzystał z urlopu bezpłatnego, oraz przebywał na leczeniu szpitalnym i ten okres powinien zostać odliczony. Dowódca Sił Powietrznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił w całości decyzję Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] r. oraz ustalił równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę ww. żołnierza w Wojskowej Akademii Technicznej w latach [...] zwaloryzowanych na dzień zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej podlegających zwrotowi, tj. na kwotę [...]. Zwrot równowartości kosztów następuje w terminie 60 dni od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w zakresie zwolnienia z obowiązku zwrotu równowartości kosztów, z uwagi na właściwość w tym względzie innego organu, Dowódca Sił Powietrznych postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. zawiadomił zainteresowanego w trybie art. 66 Kodeksu postępowania administracyjnego, iż w przedmiotowej sprawie powinien skierować odrębny wniosek do Ministra Obrony Narodowej. W uzasadnieniu - powołując się na argumentację zawartą w decyzji organu pierwszej instancji - podał, że zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaka pozostała żołnierzowi zawodowemu do odbycia, czyli ilość miesięcy służby obowiązkowej pozostających do odsłużenia dzieli się przez ilość miesięcy służby obowiązkowej, a następnie wynik mnoży się przez kwotę zwaloryzowaną na dzień zwolnienia. W dalszej części, odpowiadając na zarzut skarżącego, organ wskazał, że koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego, w zakresie wskazanym w § 15 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Dalej podkreślił, że wystąpił do Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej w W. w celu sprawdzenia poprawności wyliczeń zamieszczonych w zestawieniu. Wskazał, że M. D. pobierał naukę w WAT przez [...] dni. Rozkazem Personalnym Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z dnia [...] r. ww. żołnierz został zwolniony z dniem [...] r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Od dnia zakończenia przez żołnierza nauki, do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej upłynęło [...] dni, natomiast obowiązkowy okres pozostawania żołnierza w zawodowej służbie wojskowej wynosi 3536 dni, do odbycia pozostało żołnierzowi [...] dni. Zgodnie z zestawieniem ustalonej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego podlegającą zwrotowi, łączne koszty poniesione na utrzymanie i naukę ww. żołnierza wynoszą [...] zł. Koszty powyższe podlegają corocznej waloryzacji poprzez pomnożenie ich równowartości na dzień zakończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej, co powoduje, iż ich wysokość na dzień zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wynosi [...] zł. W związku z tym, iż wysokość kosztów podlegających zwrotowi ustala się w wysokości proporcjonalnej do okresu służby wojskowej jaki żołnierzowi pozostał do odbycia ww. obowiązany jest do zwrotu kwoty [...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący M. D. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, względnie o ich uchylenie, zarzucając naruszenie § 15 i 18 cytowanego już wyżej rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż zwrot kosztów obejmuje koszty teoretyczne. Ponadto zarzucił uchybienie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez brak rzetelnego ustalenia wysokości faktycznie poniesionych kosztów do zwrotu oraz norm prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1 w zw. z ust. 5 cytowanej już wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającą na przyjęciu, wbrew literalnemu brzmieniu cytowanych przepisów, iż zwrot kosztów stanowi iloczyn sumy kosztów utrzymania dziennego żołnierza zawodowego za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby obowiązkowej, o którym mowa w ust. 1, nie zaś, jak wyraźnie określa to przepis ust. 5, stosunek (proporcja) okresu pozostałego do zakończenia okresu służby obowiązkowej do całego okresu służby obowiązkowej w przełożeniu na okres pobieranej nauki na wojskowej uczelni wyższej pomnożony przez jednostkowy koszt dzienny utrzymania kadeta, zwaloryzowany wskaźnikiem wzrostu cen ogłaszanym przez Prezesa GUS. W dalszej części zarzucił naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa i brak wskazania podstawy przyjęcia kwoty [...] zł, jako łącznego kosztu utrzymania konkretnego żołnierza w okresie pobieranej nauki, brak uzasadnienia tej kwoty konkretnymi dokumentami, z których wynikałoby, iż WAT w W. poniosła na jego utrzymanie taki właśnie koszt, brak wskaźnika waloryzacji, brak wykazania jakie świadczenia pobierał w WAT poza nauką oraz brak wskazania, kto jest prawnym beneficjantem ustalonego świadczenia. W uzasadnieniu natomiast - powołując się na dotychczasowe argumenty i ich analizę - stwierdził, że organ domaga się zwrotu maksymalnie ustalonych kosztów, a nie faktycznie poniesionych, bowiem załączone zestawienie ma charakter szacunkowy, bez uwzględnienia rachunków oraz stosownych dokumentów księgowych oraz powołał się w tym względzie na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2006 r. o sygn. akt II SA/Sz 735/06 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2006 r. o sygn. akt III SA/Gd 172/06. W odpowiedzi na skargę organ - Dowódca Sił Powietrznych - wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W piśmie procesowym z dnia [...] r., skarżący podtrzymał swoje zarzuty ze skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ - w ocenie Sądu - podniesione w niej zarzuty i argumentacja skarżącego nie są trafne. Stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu, albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że por. M. D. jest absolwentem Wojskowej Akademii Technicznej w W. i studiował w niej w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. Nie budzi również wątpliwości fakt, że rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr MON, Nr [...] z dnia [...] r. ww. żołnierz został zwolniony z dniem [...] r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Zatem powyższy stan faktyczny w zestawieniu z treścią cytowanego już wyżej przepisu bezwzględnie wskazuje na obowiązek zwrotu przez skarżącego zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w W., bowiem zostały spełnione zawarte w tym przepisie takie przesłanki jak: 1) jest absolwentem szkoły wojskowej, 2) wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej 3) wypowiedzenie nastąpiło w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów. Z kolei według art. 54 ust. 5, do którego odwołuje się cytowany już wyżej przepis art. 54 ust. 1, zwrot kosztów określony w ust. 1 następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Wykładnia tego przepisu wyraźnie wskazuje na to, że stanowisko skarżącego odnoszące się do metody liczenia owej proporcji, jest błędne. Wskazał on bowiem, najogólniej rzecz ujmując, że pozostały okres zawodowej służby wojskowej winien obejmować również okres studiów. W ocenie Sądu nie można podzielić takiego stanowiska, ponieważ w myśl art. 10 pkt 1 lit. a ustawy, do zawodowej służby wojskowej w korpusie oficerów zawodowych powołuje się żołnierza mianowanego na stopień wojskowy podporucznika (podporucznika marynarki) po ukończeniu przez niego wyższej szkoły wojskowej i uzyskaniu tytułu zawodowego magistra (równorzędnego), zaś zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, przez żołnierzy zawodowych należy rozumieć między innymi żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej i pełniących tę służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej. Czym innym zaś jest służba w akademii wojskowej. Stosownie do uregulowań zawartych w rozdziale 8 ustawy, okres pobierania nauki jest czynną służbą wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Reasumując, zwrot kosztów winien nastąpić w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, który w przypadku skarżącego trwał od dnia [...] r. do dnia [...] r. W ocenie Sądu wyliczenia odnośnie ustalenia tego okresu zostały przez organ dokonane prawidłowo. Od dnia zakończenia przez żołnierza nauki ([...] r.) do dnia zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej ([...] r.) upłynęło [...] dni. Obowiązkowy okres pozostawania żołnierza w zawodowej służbie wojskowej wynosi [...] dni. Do odbycia zawodowej służby wojskowej pozostało żołnierzowi [...] dni. Wobec tego, że wysokość kosztów podlegających zwrotowi ustala się w wysokości proporcjonalnej do okresu służby wojskowej jaki żołnierzowi pozostał do odbycia, jak prawidłowo ustalił organ skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty [...] zł ([...] zł.) Chybiony również jest zarzut podniesiony przez skarżącego dotyczący niewskazania w zaskarżonej decyzji beneficjenta ustalonej kwoty, ponieważ żaden przepis prawa materialnego nie przewidział takiego warunku, jako zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Podobnie rzecz się ma z zarzutem braku rzetelności w ustaleniu kosztów utrzymania i nauki. Przede wszystkim wyjaśnić należy skarżącemu, że zwrotowi podlegają nie tylko koszty nauki tzn. - jak to podał skarżący - koszty wynagrodzenia kadry dydaktycznej, lecz również, o czym stanowi treść art. 54 ust. 1, koszty utrzymania. Zaś znajdujące się w aktach administracyjnych zestawienie kosztów przedstawione przez Kanclerza uczelni, z którym skarżący zapoznał się w dniu [...] r., czyni zadość regulacji zawartej w § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). W tej sytuacji zatem nieuprawnione jest powoływanie się przez skarżącego na naruszenie przez organ treści art. 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 kpa, zaś Sąd w tym składzie nie podziela poglądów Sądów, zawartych w przywołanych przez skarżącego wyrokach. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.