II SA/Wa 1596/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] lipca 2015 r. bez numeru w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego stypendium rektora dla najlepszych studentów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] marca 2015 r., 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w W. na rzecz A.P. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w W. decyzją (bez numeru) z dnia [...] marca 2015 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), uchyliła ostateczną decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie przyznania A. P. na rok akademicki 2014/2015 stypendium Rektora dla najlepszych studentów z tytułu uzyskania wysokiej średniej ocen oraz odmówiła przyznania A. P. na rok akademicki 2014/2015 stypendium Rektora dla najlepszych studentów z tytułu uzyskania wysokiej średniej ocen. W uzasadnieniu podała, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Komisja wznowiła postępowanie administracyjne w sprawie przyznania studentce stypendium Rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2014/2015 z tytułu uzyskania wysokiej średniej ocen, zakończone decyzją Komisji z dnia [...] listopada 2014 r. Zgodnie z przepisami regulującymi tryb przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów, przyznawane jest ono w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów danego kierunku studiów, zaś w przypadku braku możliwości wyłonienia ww. 10% najlepszych studentów na podstawie średniej ocen, bierze się pod uwagę osiągnięcia artystyczne i naukowe. Zdaniem Komisji decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. została wydana mimo przekroczenia wskazanego limitu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania i wydania decyzji, o której mowa w artykule w art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji A. P. zarzuciła jej istotne naruszenie przepisów postępowania oraz obrazę prawa materialnego i z tego względu nie może się ona ostać w obrocie prawnym. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w W. decyzją (bez numeru) z dnia [...] lipca 2015 r., na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podała, iż organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy i kompetentny zebrał materiał dowodowy w sprawie oraz poddał go wszechstronnej analizie, z której wynika, że limit ilościowy przyznanych stypendiów na danym kierunku studiów został wyczerpany, a studentce nie przysługiwało prawo do otrzymania stypendium. Nie dopatrzyła się też w działaniu organu pierwszej instancji wskazywanych w odwołaniu uchybień. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję A. P. wniosła o jej uchylenie i uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji oraz umorzenie postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji o przyznaniu skarżącej stypendium dla najlepszych studentów, a nadto zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, że nie zachodziła żadna z przesłanek do uchylenia decyzji o przyznanie jej przedmiotowego stypendium. Zarówno podstawa prawna podana przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ odwoławczy, w żaden sposób nie zostały wykazane. Wszystkie zaś okoliczności sprawy były organowi znane w chwili wydawania decyzji i nie zaszły żadne nowe okoliczności, których organ by nie znał w chwili wydawania decyzji o przyznaniu stypendium. Skarżąca wskazała też, iż nie jest sporna kwestia osiągniętych przez nią wysokich wyników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Ponadto uszczegółowił przyczyny wznowienia postępowania i uchylenia decyzji przyznającej skarżącej stypendium, podając, że 10% - owy limit na wydziale skarżącej wynosił 5 stypendiów, a pięć osób osiągnęło wyższe średnie od niej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione w jej zarzutach. W myśl przepisu art. 147 zd. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Stosownie zaś do treści artykułu 149 § 1 i § 2 K.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Skoro art. 149 § 1 K.p.a. formalizuje wznowienie postępowania poprzez uzależnienie wznowienia od stosownego postanowienia, to znaczy, że nie można wznowić postępowania przez facta concludentia, (w sposób dorozumiany na podstawie podjęcia innych czynności przez organ). Taka interpretacja nie jest dopuszczalna w świetle art. 149 § 1 K.p.a. (zobacz wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., II OSK 965/09, Lex nr 597981). W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zmierzające do wzruszenia tej decyzji, może być prowadzone tylko po wydaniu przez właściwy organ i doręczeniu wszystkim stronom w wymagane postanowienie o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.) (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 maja 1989 r., IV SA 339/89, ONSA 1989, nr 1, poz. 50). W sytuacji, gdy strona wnosi o wznowienie postępowania, powołując się na okoliczności, które wyczerpują co najmniej jedną z przyczyn wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a., organ właściwy do rozpoznania tego wniosku uprawniony jest do prowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia dopiero po wydaniu postanowienia o wznowienie postępowania w trybie art. 149 § 1 K.p.a. (zob. wyrok NSA w Lubinie z dnia 18 lutego 1998 r. I SA/Lu 78/97, Lex nr 31897). Podzielając powyższe poglądy należy podkreślić, iż prowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia bez jego wszczęcia poprzez wydanie postanowienia w trybie art. 149 § 1 K.p.a., stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w świetle orzecznictwa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 1999 r., V SA 1970/98, Lex nr 501195). Powyższe stanowisko bezspornie należy odnieść również do postanowień. W niniejszej sprawie, jak bezspornie wynika z akt postępowania administracyjnego, postanowienie Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nie zawiera podpisu. Składniki postanowienia określają przepisy art. 124 w zw. z art. 107 § 2 -5 (art. 126) K.p.a. oraz przepisy szczególne. Postanowienie, które nie zawiera wyznaczonych przez prawo składników, jest postanowienie wadliwym. Brak jednego z tzw. istotnych składników postanowienia, do których zalicza się oznaczenie organu w administracji publicznej wydającego postanowienie, wskazanie adresata postanowienia, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby uprawnionej do wydawania postanowienia sprawia, że mamy w takim przypadku do czynienia nie z postanowieniem, lecz z aktem, nieistniejącym (zob. A. Wróbel, komentarz aktualizowany do art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex). Natomiast B. Adamiak ([w] Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 50) twierdzi, że do momentu podpisania przez osobę reprezentującą organ administracyjny, akt jest projektem decyzji i nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego. Tym samym nie zostało w wszczęte postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o przyznaniu skarżącej stypendium Rektora dla najlepszych studentów, a jego prowadzenie zakończone wydaniem decyzji Komisji Stypendialnej, nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Natomiast decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej rażąco narusza art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymując w mocy decyzję obarczoną wadą nieważności. W tej sytuacji w przedwczesna byłaby ocena merytoryczna zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.