II SA/Wa 1597/12

WyrokWSA w Warszawie2012-11-20

Skład orzekający: Janusz Walawski, Sławomir Antoniuk, Ewa Pisula-Dąbrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w sytuacji gdy wnioskodawca nie spełnia formalnych kryteriów ubezpieczeniowych, ale pozostawał w długoletnim związku partnerskim ze zmarłym w katastrofie lotniczej, jest zgodna z prawem, biorąc pod uwagę dyskrecjonalny charakter tego świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia specjalnego była uzasadniona, ponieważ skarżąca, mimo że jej partner zginął w katastrofie lotniczej, nie spełniała obiektywnych kryteriów materialnych i socjalnych, które są niezbędne do przyznania tego świadczenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Świadczenie to ma charakter wyjątkowy, nie jest odszkodowaniem, a jego przyznanie zależy od uznania administracyjnego, które nie może być dowolne, ale musi opierać się na racjonalnej analizie sytuacji wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania świadczenia specjalnego po śmierci jej wieloletniego partnera w katastrofie lotniczej. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia kryteriów podmiotowych, gdyż nie była formalnie rodziną zmarłego i nie wykazała szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca argumentowała, że jej sytuacja jest zbieżna z sytuacją innych rodzin ofiar, a odmowa stanowi dyskryminację. Wcześniejsze postępowania zakończyły się uchyleniem decyzji organu przez WSA i oddaleniem skargi kasacyjnej przez NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 621/11 uchylił decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] listopada 2010 r. o odmowie przyznania B. B. świadczenia specjalnego. Sąd w wyroku określił również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od Prezesa Rady Ministrów na rzecz skarżącej kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd w uzasadnieniu wyroku podał m.in., że " jakkolwiek przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, będący podstawą przyznawania świadczeń specjalnych, znajduje się w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to jednak świadczenia przyznawane na jego podstawie finansowane są z budżetu państwa (por. art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. To oznacza zaś, że przy ocenie stanu faktycznego konkretnej sprawy organ nie jest związany jedynie przepisami tego aktu, który w art. 67 precyzuje, kogo uważa się za "członka rodziny" dla potrzeb przyznawania świadczeń emerytalno – rentowych (...). Definicję "osoby najbliższej" ustawodawca zawarł w art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), zgodnie z którym osobą najbliższą jest m.in. osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. Toteż Prezes Rady Ministrów, analizując stan sprawy, winien swoją ocenę skoncentrować wokół tej kwestii. Z kolei to, że skarżąca posiada określone środki utrzymania, nie wyłącza automatycznie możliwości przyznania świadczenia specjalnego, a winno być uwzględnione przy określeniu jego wysokości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2007 r. o sygn. akt I OSK 1832/06, LEX nr 320805). (...) Jeżeli w sprawach pozostawionych przez przepisy prawa materialnego uznaniu administracyjnemu, nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji w realizacji przyznanego potencjalnie uprawnienia, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony (...)". Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prezesa Rady Ministrów, w dniu 4 stycznia 2012 r. wydał wyrok o sygn. akt I OSK 1951/11, którym oddalił skargę kasacyjną i zasądził na rzecz skarżącej B. B. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził m.in., że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej interpretacji postanowień art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.). Na podstawie tego przepisu, Prezes Rady Ministrów "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" może przyznać przedmiotowe świadczenie na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Przyznanie tego świadczenia nie jest uzależnione od spełnienia określonych warunków formalnych dotyczących wieku lub stanu zdrowia. Prezes Rady Ministrów ma prawo w sposób zindywidualizowany określić, czy konkretny przypadek należy uznać za przypadek "szczególnie uzasadniony", przy czym jego swoboda nie oznacza dowolności. Nie jest sporne w sprawie, że jako przypadek "szczególnie uzasadniony", uprawniający do przyznania świadczenia specjalnego, została uznana katastrofa lotnicza [...]. Organ dokonał wyboru kryteriów podmiotowych, którymi kierował się rozstrzygając o przyznaniu tego świadczenia, biorąc pod uwagę postanowienia uchwały Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sprawie zwiększenia wydatków budżetowych z przeznaczeniem na sfinansowanie pomocy rodzinom ofiar [...]. Rada Ministrów w tej uchwale dała tym samym wyraz uznaniu administracyjnemu i swej woli przeznaczenia świadczenia specjalnego podmiotom wchodzącym w zakres normatywny pojęcia "rodzina". Organ uznał, że świadczenie specjalne może być przyznane tylko członkowi rodziny, a skarżąca warunku tego nie spełnia. Z tą konstatacją nie można się zgodzić, gdyż uchwała nie odwołuje się wprost do pojęcia "członka rodziny", lecz wskazuje, że chodzi o sfinansowanie pomocy rodzinom ofiar tragicznego wypadku lotniczego. W procesie konkretyzacji normy prawa materialnego organ zobowiązany jest wyłącznie do zastosowania przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Przedmiotowa uchwała, jako akt obowiązujący wyłącznie jednostki organizacyjnie podległe, nie może stanowić podstawy decyzji, jak i nie może determinować w procesie interpretacji i rekonstrukcji norm prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Mając na względzie dyskrecjonalność kompetencji w zakresie przyznawania świadczenia specjalnego, Prezes Rady Ministrów powinien dokonać rozstrzygnięcia w oparciu o szersze spektrum normatywne, biorąc pod uwagę, oprócz przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) także m.in. postanowienia ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych pojęcie rodziny na gruncie tej ustawy. Organ powinien również wziąć pod uwagę reguły inferencyjne wykładni w postaci odwołania się do wiążących Rzeczpospolitą Polską, na podstawie art. 9, art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, norm prawa międzynarodowego, a zwłaszcza postanowień Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz orzecznictwa Trybunału Praw Człowieka. Organ, analizując przesłanki podmiotowe przyznania przedmiotowego świadczenia, powinien wziąć pod uwagę, że śmierć partnera [...] spowodowała de facto przerwanie życia rodzinnego i emocjonalnego skarżącej i miała ujemny wpływ na jej sytuację materialno – bytową. Wbrew zarzutowi podniesionemu w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie zmodyfikował stanu faktycznego. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej opisał charakter wzajemnych relacji skarżącej oraz D. J. – ofiary katastrofy [...] i ocenił je jako rodzinne i prawnie niezdefiniowane niepozwalające organowi na ich dowolną interpretację. Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), w dniu [...] maja 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił B. B. przyznania renty specjalnej. Organ w uzasadnieniu skargi podał m.in., że D. J., który zginął w katastrofie [...] był od 25 lat partnerem życiowym wnioskodawczyni. Ww. na dzień zgonu pozostawał w związku małżeńskim z W. J., z którą miał dwóch dorosłych synów – J. i P. J. Wnioskodawczyni ze związku małżeńskiego z M. B. ma dwie dorosłe córki. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. przekazał informacje, że wnioskodawczyni nie korzystała i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Mieszka w domu jednorodzinnym, będącym jej własnością. Posiada prawo do emerytury w wysokości [...] zł netto, a swoje stałe miesięczne wydatki oszacowała na ok. [...] zł miesięcznie. Prezes Rady Ministrów zakwalifikował katastrofę [...] jako zdarzenie nadzwyczajne, jednakże ograniczył podmiotowo krąg osób ubiegających się o przyznanie przedmiotowego świadczenia do osób, których uprawnienia do emerytury lub renty wynikają wprost z systemu ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawczyni nie należy do tego kręgu i oczekuje, że renta specjalna umożliwi jej udzielenie pomocy finansowej dorosłej córce. Podkreślić należy, że bezpośrednio po katastrofie [...], intencją Prezesa Rady Ministrów było wsparcie w formie rent specjalnych przede wszystkim osieroconych przez ofiary tej katastrofy dzieci oraz rodzin wielodzietnych, nie zaś wszystkich osób w jej wyniku pokrzywdzonych, w tym osób, które prowadziły wspólne gospodarstwo domowe. Rozszerzenie kręgu osób uprawnionych naruszyłoby zarówno normy etyczne, jak i interes społeczny. Skala sprzeciwów obywateli skierowanych do Prezesa Rady Ministrów zarówno w 2010 r., jak i w latach następnych, wyrażających dezaprobatę przyznawania renty specjalnej rodzinom ofiar katastrofy [...] jest wyrazem powszechnego niezadowolenia z zastosowania tej formy pomocy i potwierdza konieczność bezwzględnego ograniczenia kręgu osób, którym przedmiotowe świadczenie może zostać przyznane. Renta specjalna nie stanowi odszkodowania bądź zadośćuczynienia za doznane krzywdy i cierpienia, co wielokrotnie zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych. Praw w tym zakresie wnioskodawczyni może dochodzić na drodze postępowania cywilnego. Pełnomocnik B. B. w dniu [...] czerwca 2012 r. skierował do Prezesa Rady Ministrów wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem następujących przepisów: 1) art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż z utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że jeżeli w sprawach pozostawionych uznaniu administracyjnemu nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji w realizacji przyznanego potencjalnie uprawnienia, organ ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony, przy czym na podstawie okoliczności wykazanych w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie wynika, że interes społeczny nie sprzeciwia się przyznaniu B. B. renty specjalnej z uwagi na ciężką sytuację losową w jakiej się znalazła, ani też nie przekracza to możliwości organu administracyjnego; 2) art. 7 Kpa w zw. z art. 77 Kpa oraz art. 80 Kpa poprzez uznanie, iż sytuacja w jakiej znajduje się ww., nie spełnia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, pomimo, iż: 1) na skutek katastrofy [...] doszło do śmierci jej wieloletniego partnera D. J., [...], co skutkowało bezpośrednio drastycznym pogorszeniem warunków bytowych B. B.; 2) sytuacja, w jakiej znalazła się ww., a więc osoba od wielu lat pozostająca w związku partnerskim ze zmarłym D. J. jest zasadniczo zbieżna z sytuacją osób, którym przyznano stosowną pomoc finansową ze względu na katastrofę [...], a jedyny czynnik różnicujący, tj. fakt braku sformalizowania związku ze zmarłym nie jest wystarczający do odmowy renty specjalnej; 3) art. 7 Kpa w zw. z art. 75, art. 77, art. 78 Kpa poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania B. B. na okoliczności wskazane w poprzednim wniosku związane z wyjątkową i szczególnie trudną sytuacją skarżącej, w tym na okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z D. J. przez ostatnie 25 lat; 4) art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny; 5) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie skutkujące odmową przyznania B. B. renty specjalnej w sytuacji, gdy faktycznie pozostaje ona w zbieżnej sytuacji wraz z innymi rodzinami ofiar katastrofy [...], które w inny sposób uzyskały stosowną pomoc od Państwa, zaś jedynym czynnikiem uzasadniającym w ocenie organu odmowę przyznania ww. świadczenia specjalnego jest fakt, iż nie zawarła ona związku małżeńskiego ze zmarłym D. J., co stanowi swoistą dyskryminację i pogwałcenie przepisów Konstytucji RP; 6) art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i tym samym błędne uznanie, iż B. B. nie jest rodziną zmarłego D. J., co w konsekwencji doprowadziło do nieprzyznania jej renty specjalnej. Prezes Rady Ministrów, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w dniu [...] czerwca 2012 r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] maja 2012 r. Organ w uzasadnieniu decyzji podał m.in., że w przypadku katastrofy [...] został precyzyjnie określony krąg osób, którym Prezes Rady Ministrów postanowił udzielić dodatkowego wsparcia w formie rent specjalnych. Tą formą pomocy zostali objęci jedynie ci, których uprawnienia do emerytury lub renty wynikają wprost z systemu ubezpieczeń społecznych, a jednocześnie grupa ta została zawężona do dzieci, które nie osiągnęły 25 lat życia, rodzin wielodzietnych, osób niepełnosprawnych oraz osób długotrwale bezrobotnych, które nie posiadały własnego źródła dochodu i nie spełniały wymogów formalnych do uzyskania świadczeń emerytalno – rentowych przyznawanych na zasadach ogólnych. B. B. – nawet w przypadku spełnienia kryterium uprawnień wynikających wprost z systemu ubezpieczeń społecznych, czyli zgodnie ze stwierdzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie jej za rodzinę zmarłego D. J. – nie należy do żadnej z dookreślonych grup. W niniejszej sprawie nie można utożsamiać pomocy Rządu udzielonej rodzinom ofiar [...] w formie specjalnych zasiłków celowych, gdzie podstawą prawną do ich wypłaty jest art. 17 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) z rentami specjalnymi przyznawanymi przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. B. B., jako wspólnie gospodarująca ze zmarłym D. J. miała możliwość ubiegania się o jednorazową pomoc finansową lub wystąpienia o podział kwoty [...] zł wypłaconej J. J. dorosłemu synowi zmarłego. Ww. wbrew jej twierdzeniu uzyskała pomoc analogiczną jak i inne rodziny ofiar katastrofy, tzn. koszty związane z organizacją uroczystości, które wyniosły [...] zł, jak również szereg innych kosztów, mających na celu upamiętnienie ofiar katastrofy, zostały poniesione przez budżet Państwa. B. B., reprezentowana przez pełnomocnika, w dniu [...] sierpnia 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2012 r. Pełnomocnik skarżącej w skardze powtórzył zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odniósł się do zarzutów w niej podniesionych i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Świadczenia te finansowane są bezpośrednio z budżetu Państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 84 ustawy emerytalnej). Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa Rady Ministrów, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie, sam przez się, jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w cytowanym powyżej art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Odnosząc się do brzmienia art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazać należy, że dotychczasowe orzecznictwo administracyjne łączy znaczenie określenia "szczególnie uzasadnionego przypadku" z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 144/05, Lex 171714, tak też w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05). Świadczenie przewidziane w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ma charakter wyjątkowy. Ta wyjątkowość świadczenia wyklucza dopuszczalność stosowania tej instytucji jako instytucji powszechnej oraz przesądza, że omawiane świadczenie może być przyznane tylko w rzeczywiście wyjątkowych, nadzwyczajnych sytuacjach. W związku z tym nie może być ono traktowane ani jako pomoc dla wszystkich członków rodzin ofiar [...], ani jako rekompensata czy odszkodowanie za śmierć najbliższych. W powołanym już wyżej wyroku z dnia 17 października 2006 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał bowiem, że dla przyznania przedmiotowego świadczenia specjalnego konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezes Rady Ministrów przed podejmowaniem decyzji o przyznaniu rent specjalnych określił krąg podmiotów uprawnionych do przedmiotowego świadczenia. W ocenie Sądu takie działanie organu było w pełni uzasadnione. Z uwagi na rozmiar tragedii duża grupa osób znalazła się w bardzo trudnej sytuacji życiowo – bytowej. Jednakże nie wolno zapominać, że renty specjalne są wypłacane ze środków budżetowych, którymi należy dysponować w sposób racjonalny, zaś B. B. pośrednio skorzystała z pomocy Państwa w tak trudnej dla niej chwili, nie ponosząc żadnych kosztów związanych z pogrzebem D. J. W sprawie bezspornym jest, że śmierć partnera skarżącej w katastrofie [...] stanowiła zdarzenie losowe o charakterze szczególnym. Należy jednak zgodzić się z organem, że w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" okoliczność ta nie mogła być oceniana w oderwaniu od aktualnej sytuacji socjalno – bytowej wnioskodawczyni. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby sytuacja materialna skarżącej po śmierci partnera uległa drastycznemu pogorszeniu i aby obecnie znajdowała się ona w szczególnie trudnej sytuacji bytowej. Należy mieć bowiem na uwadze, że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości znacznie przekraczającej kwotę najniższej emerytury i renty oraz kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy socjalnej. Strona mieszka w domu jednorodzinnym stanowiącym jej własność. Tym samym posiada stały dochód oraz ma zapewnione odpowiednie warunki mieszkaniowe. Sąd uznał więc, że Prezes Rady Ministrów należycie wykazał, że w niniejszej sprawie decyzja o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia jest uzasadniona. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy, Sąd nie może zatem skutecznie zarzucić organowi administracji naruszenia art. 82 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznanie świadczenia. Ocena bowiem okoliczności zaistnienia przesłanek przyznania świadczenia specjalnego należy do organu, przy czym nie wystarczy subiektywne odczucie osoby zainteresowanej o zaistnieniu szczególnego przypadku, gdyż organ jest obowiązany kierować się kryteriami obiektywnymi. Zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, zaś organ prawidłowo zastosował zasady uznania administracyjnego, czego dowodem jest dogłębna analiza sprawy i argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło