II SA/Wa 1599/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Ewa Pisula-Dąbrowska Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2011 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej oddala skargę. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku L. R. w sprawie przyznania renty specjalnej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. (data prezentaty Sekretariatu Prezesa RM) L. R. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Rady Ministrów, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej: kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Dodał, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców jest brana pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznania tego świadczenia. Organ wskazał, że L. R., urodzony w 1947 r., wystąpił do Prezesa RM z prośbą o przyznanie świadczenia specjalnego, argumentując powyższe tym, że przebywając w Zakładzie Karnym w R. w okresie od [...] kwietnia 1994 r. do [...] lipca 1995 r. uległ wypadkowi, który w znacznym stopniu przyczynił się do utraty możliwości wykonywania zawodu [...]. Prezes RM wyjaśnił, że wnioskodawca starał się dwukrotnie - bezskutecznie, o przyznanie świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem nie posiadał wymaganego okresu zatrudnienia, uprawniającego do otrzymania wymienionego świadczenia. Z informacji przekazanych organowi przez Ośrodek Pomocy Społecznej we W. wynika, że L. R. jest rozwiedziony, mieszka sam w domu, który wymaga kapitalnego remontu, a z rodziną utrzymuje sporadyczne kontakty. Organ podał, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie rentowe z KRUS ([...] zł), którego wysokość jest pomniejszona o wcześniejsze zaległości w płaceniu składek za okres, w którym prowadził gospodarstwo rolne. Obecnie otrzymuje on świadczenie w wysokości [...] zł. Od 1995 r. Ośrodek Pomocy Społecznej udziela wnioskodawcy pomocy finansowej, a on sam legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W ocenie Prezesa Rady Ministrów, zgromadzone w sprawie dokumenty oraz okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stanowią szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. Organ podniósł, iż świadczenie specjalne nie są świadczeniami zastępczymi np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub gdy wysokość świadczeń nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców. Nie stanowią również żadnego odszkodowania, czy zadośćuczynienia za doznane krzywdy, czy cierpienia. Świadczenia specjalne, przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podlegają innym regulacjom niż renty i emerytury z Funduszy Ubezpieczenia Społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Prezes RM podkreślił, że kilkukrotnego, nieodpłatnego przekazania artykułów żywnościowych placówkom opiekuńczo-zdrowotnym nie można uznać za wybitną, niepowtarzalną działalność, która uzasadniałaby przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ww. ustawy. Nie znaleziono również wystarczających przesłanek do uznania sytuacji wnioskodawcy za szczególne zdarzenie losowe, które może stać się podstawą do przyznania świadczenia przez Prezesa Rady Ministrów. Pismem z dnia 23 czerwca 2011 r. L. R. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa RM z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], wnosząc o jak najszybsze przyznanie renty specjalnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ w sposób prawidłowy nie dopatrzył się występowania po stronie wnioskodawcy przesłanek uzasadniających przyznanie mu emerytury lub renty specjalnej. Omawiana tematyka została uregulowana w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), w myśl którego Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie. Przepis ten nie zawiera wyszczegółowienia sytuacji uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego. Pozostawia organowi, będącemu decydentem tego świadczenia, swobodę w ustalaniu przesłanek, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania renty lub emerytury specjalnej. Organ administracji w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazał jaki jest sposób rozumienia treści powyższego przepisu. Podkreślił, iż świadczenie to przysługuje osobie, która podczas swojej działalności politycznej, kulturalnej, naukowej czy społecznej położyła wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju, a która jednocześnie, wskutek szczególnego zdarzenia losowego, znalazła się w sytuacji bytowej będącej rażąco niesprawiedliwą w odniesieniu do jej dokonań. Tak zaprezentowany sposób odczytywania treści spornego przepisu uznać należy za poprawny. Powyższa materia była bowiem przedmiotem wielokrotnej oceny sądów administracyjnych, które w drodze orzeczniczej wypracowały wykładnię omawianego przepisu. Między innymi wskazać należy tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2007 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 894/06, którą to tezę tutejszy Sąd w pełni akceptuje, a w której podano, iż: "(...) szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty (...)". W podobny sposób wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 01 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 7/07 stwierdzając, iż: "Niedookreślone pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków bez wskazania jakichkolwiek kryteriów i przesłanek oznacza, że ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów ocenę, czy sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku. Przy czym warto wskazać, iż celem przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności". Również w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 396/08 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "Świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) nie ma charakteru socjalnego, gdyż wtedy zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem o charakterze powszechnym". Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie świadczą o tym, aby przysługiwało mu uprawnienie do świadczenia w omawianym trybie. Skarżący nie uzasadnił skutecznie tego, aby legitymował się wybitnymi osiągnięciami i zasługami dla kraju. O posiadaniu takich zasług nie świadczy fakt kilkukrotnego, nieodpłatnego przekazania artykułów żywnościowych placówkom opiekuńczo-zdrowotnym. Tego typu postępowanie zasługuje oczywiście na słowa uznania, jednakże nie można skutecznie wywodzić z tego faktu istnienia zasług dla całego kraju, a zwłaszcza zasług o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym. Za przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku nie przemawia także trudna sytuacja materialna skarżącego. Jak już bowiem wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia, ta kwestia nie może być jedyną przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku. Oprócz niej musi jeszcze występować element niepowtarzalności na skalę kraju osiągnięć danej osoby. Przeciwne podejście do przedmiotowej kwestii spowodowałoby to, iż omawiane świadczenie utraciłoby charakter wyjątkowy, a stałoby się świadczeniem socjalnym. Za zasadnością przyznania omawianego świadczenia nie może również przemawiać podnoszony przez skarżącego fakt, iż uległ wypadkowi w czasie odbywania kary pobawienia wolności. Może to być jedynie podstawa do ewentualnego dochodzenia stosownego odszkodowania w postępowaniu cywilno-sądowym. Pozostaje więc bez wpływu na poprawność skarżonego rozstrzygnięcia. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).