II SA/Wa 1619/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. z dnia 3 grudnia 2007r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla M. N. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. M. N. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W formularzu wniosku skarżący w rubryce 5 podał, iż nie osiąga żadnych dochodów, ale jest wyrejestrowany z Urzędu Pracy za zgodą Starosty O., następnie zakreślił rubrykę 6 pozostawiając w podrubryce "stopień pokrewieństwa" adnotację o obowiązującej go rozdzielności majątkowej. Natomiast rubryki 8 i 10 zakreślił w całości. Pismem z dnia 21 grudnia 2007r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych tj. dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy oraz oświadczenia o wysokości dochodu osiągniętego przez jego żonę w okresie ostatnich trzech miesięcy dochodu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie występująca w sprawie jako pełnomocnik - żona skarżącego – S. N. złożyła do akt pismo (pismo z dnia 15 stycznia 2008r.), w którym oświadczyła, iż na jej dochód składa się obecnie kwota 565,76 zł netto świadczenia rentowego. Dalej dokonała zestawienia wydatków miesięcznych, które dają łączną kwotę 452 zł, a oświadczenie o ponoszonych wydatkach uzupełniła dodatkowo informacją o spłacie kredytu za zakup sprzętu AGD 51, 60 zł i spłacanym do grudnia ubiegłego roku kredycie, jak stwierdziła, "za męża" – w kwocie 150 zł miesięcznie. Do pisma dołączyła kopię odcinka renty za listopad 2007r., przekaz pocztowy dotyczący spłaty kredytu męża, dowód wpłaty raty kredytowej za zakup sprzętu AGD, zestawienie opłat za eksploatację zajmowanego lokalu mieszkalnego, fakturę za telefon oraz fakturę za zużycie paliwa gazowego i energii elektrycznej oraz oświadczenie M. N. z dnia 2 stycznia 2008r. w przedmiocie braku dochodów, a także kopię wyroku Sądu Rejonowego w O. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 15 kwietnia 2004r. sygn. akt III RC 809/02 znoszącego ustawową wspólność majątkową małżeńską pomiędzy M. N. a S. N. Jednocześnie z ustaleń Sądu wynika, iż postanowieniem z dnia 11 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Wa 1292/07 M. N. zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, a tym samym Sąd, poza dokumentami złożonymi do niniejszej sprawy, może na okoliczność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzić z urzędu dowód z oświadczenia skarżącego i dokumentów źródłowych przedstawionych wcześniej do sprawy oznaczonej jak wyżej. I tak z podanej przez skarżącego, w formularza wniosku w sprawie II SA/Wa 1292/07, kwoty dochodu miesięcznego wynika, że na dochód w gospodarstwie domowym prowadzonym wspólnie z żoną składa się kwota przyznanego jej świadczenia rentowego w wysokości 649,18 zł brutto (565,76 zł netto – kopia odcinka renty za miesiąc październik 2007r. złożona do akt). Z kolei w rubryce 5 formularza tego wniosku - jego uzasadnieniu - M. N. jako źródło swojego utrzymania wymienił także materialną pomoc ze strony zamieszkałej w Republice Federalnej Niemiec córki wskazując przy tym, że córka osiąga niskie dochody, a na jej utrzymaniu pozostaje małoletnie dziecko w wieku szkolnym, które sama wychowuje. Dalej zaś, tak jak w rozpoznawanym tu wniosku, podał, że obowiązuje go, ustanowiony orzeczeniem Sądu, ustrój rozdzielności majątkowej. Jednocześnie oświadczył, że opłaty za zajmowany lokal mieszkalny, którego jest współwłaścicielem, w całości pokrywa żona. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "b" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Do tej zaś kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi M. N., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna dotycząca decyzji rozstrzygającej o prawie do zasiłku przedemerytalnego, a zatem akt administracyjny ściśle dotyczący praw ze wskazanego powyżej zakresu. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Rozpatrując wniosek w tej części na wstępie trzeba podkreślić, że fakt, iż skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej nie oznacza, iż nie prowadzi on z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze skarżącego nie może uczynić tego w oderwaniu od treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jako że zgodnie z tym przepisem małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz treści art. 27, który konkretyzuje obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny i rozkłada go w równym stopniu na obojgu małżonkach z tą dodatkową uwagą, że sam zakres obowiązku małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny wyznaczają ich siły, tj. możliwości wypełnienia obowiązku, wynikające ze stanu fizycznego i psychicznego każdego z małżonków oraz możliwości zarobkowe i majątkowe każdego z nich. O prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego decyduje bowiem więź gospodarczo- rodzinna istniejąca między określonymi osobami, w szczególności pokrewieństwo, czy wspólne prowadzenia spraw jak choćby pomoc w spłacie zaciągniętego przez drugiego z małżonków zobowiązania pieniężnego, na którą to okoliczność powołała się zresztą żona skarżącego w piśmie z dnia 15 stycznia br. W konsekwencji przekładając to na grunt rozpatrywanej sprawy sytuację majątkową i możliwości płatnicze skarżącego należy ocenić z uwzględnieniem dochodów jego żony. W tym zaś zakresie sytuacja materialna skarżącego, przy uwzględnieniu wysokości osiąganego dochodu przez jego żonę oraz faktu, iż skarżący nie pracuje i korzysta z pomocy zamieszkałej za granicą córki uniemożliwia, zdaniem Sądu, poniesienie przez niego kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. Tym samym należy uznać, że zostały spełnione przesłanki obligujące Sąd do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w pkt 2 sentencji.