II SA/Wa 1644/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków S. R., B. M. oraz N. M., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R., S. R. i B. M., występującej w imieniu własnym oraz małoletniej N. M., na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego postanawia - odmówić B. M., N. M. oraz S. R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - W dniu [...] kwietnia 2011 r. S. R. oraz B. M., działająca w imieniu własnym oraz małoletniej jeszcze wówczas N. M., wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. II SA/Wa 1644/09 złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swoich wniosków skarżący podali, iż prowadzą wspólnie trzyosobowe gospodarstwo domowe, wraz z córką B. M. – N. M. (ur. [...] października 1993 r.). B. M. jest zatrudniona przez swojego narzeczonego S. R. na 1/8 etatu "tylko dlatego aby mieć ubezpieczenie" i nie osiąga żadnych dochodów, S. R. prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochód ok. 5000 zł/miesięcznie brutto, a N. M. nie osiąga dochodów. Zaznaczyli jednocześnie, że dochody S. R. są bardzo nieregularne i zdarzają się miesiące, gdy jest ich brak. Skarżący podali, iż na ich miesięczne wydatki składają się koszty leczenia chorej na [...] B. M. (ok. 300 zł.), czynsz za mieszkanie (ok. 487 zł.), opłaty za prąd (ok. 210 zł), gaz (ok. 60 zł.), telefon stacjonarny wraz internetem (ok. 260 zł.), ZUS wraz z kosztami księgowości (ok. 700 zł.), koszty eksploatacji auta (ok. 1200 zł.), telefon komórkowy (ok. 200 zł.). W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2011 r., stanowiącym sprzeciw od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1644/09, odmawiającego przyznania prawa pomocy, skarżący wskazali dodatkowo, iż nie posiadają żadnych oszczędności i często muszą pobierać pożyczki w celu regulowania bieżących wydatków. Powoływali się również na wcześniej udzielane Sądowi, przy wniosku z dnia [...] grudnia 2010 r., informacje dotyczące ich sytuacji majątkowej. Podkreślali, iż nie mogą liczyć na pomoc materialną i finansową rodziców. Zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co stanu majątkowego wnioskodawców, Sąd zobowiązał skarżących do nadesłania zeznań podatkowych za 2010 r., wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, a także dokumentów poświadczających wskazane wyżej wydatki. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłali zeznania podatkowe za 2010 r., informację o wysokości dochodu z działalności gospodarczej S. R. za 2010 r., wyciąg z historii rachunku bankowego S. R. w [...] za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] lipca 2011 r., na którym brak było środków i nie przeprowadzano jakichkolwiek operacji, oraz wydruki historii rachunku bankowego B. M. w [...] S.A., elektroniczne dowody wpłaty za czynsz w sierpniu 2011 r., raty kredytu z [...] S.A., raty pożyczki z [...] S.A., opłaty za prąd, za garaż (podatek i czynsz), za gaz, za książki oraz lekarstwa, wypłatę 2 tyś. zł w celu zwrotu pożyczki osobie fizycznej. Nadesłano także recepty, zawiadomienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem – na kwotę 19,495.51 zł. , a także podatkową księgę przychodów i rozchodów S. R. za okres styczeń – lipiec 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na wstępie należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1644/09 przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Dodatkowo należy wskazać, że skarżący wnieśli skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 15 lutego 2011 r. podpisaną przez innego profesjonalnego pełnomocnika - ustanowionego z wyboru. Skoro zatem skarżący mają już przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, a na obecnym etapie postępowania, tj. przy wnoszeniu skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji, wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych, które sprowadzają się do kwoty wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł., przeto należy wskazać, iż Sąd będzie rozpoznawał niniejszy wniosek pod kątem wystąpienia przesłanek braku możliwości poniesienia przez strony jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprawie bezspornym jest, że miesięczne przychody trzyosobowego gospodarstwa domowego skarżących wynoszą ok. 5000 zł. (z podatkowej księgi przychodów i rozchodów S. R. wynika, że w maju 2011 r. osiągnął on przychód w kwocie 6332 zł, w czerwcu 6340 zł, a w lipcu 7139 zł), tj. ok. 1650 zł na osobę. Jednocześnie wydatki gospodarstwa domowego skarżących, na podstawie analizy przedstawionych przez skarżącą wydruków z jej konta, kształtują się na poziomie ok. 2500 zł, biorąc pod uwagę czynsz i świadczenia za mieszkanie, lekarstwa, koszty telefonów oraz świadczeń odprowadzanych do ZUSu. Z powyższych kwot, zdaniem Sądu, nie wynika, ażeby skarżący nie byli w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Do powyższego zestawienia Sąd nie zaliczył natomiast kosztów paliwa i eksploatacji samochodu, gdyż te, jako związane z działalnością gospodarczą S. R., mogą być przez niego rozliczane w inny sposób. Dodatkowo należy przypomnieć, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 maja 2011 r. sygn. I FZ 130/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego pokrywa Skarb Państwa, a zatem ogół obywateli, nie pozwala na zaakceptowanie dawania priorytetu regulowaniu przez osobę zainteresowaną tym postępowaniem zobowiązań prywatnoprawnych ponad daniny publiczne (a do nich należy zaliczyć koszty sądowe) związane z tym postępowaniem sądowym. Wskazana wyżej sytuacja miała miejsce również i w tej sprawie. Należy podkreślić bowiem, iż z załączonych przez skarżących dokumentów wynika, iż B. M. w dniu [...] sierpnia 2011 r., a zatem już po złożeniu skargi kasacyjnej podlegającej wpisowi, dokonała przelewu na konto M. G. kwoty 2000 zł zaznaczając, iż stanowiła ona zwrot zaciągniętej u znajomej pożyczki (k. [...] akt sądowych). A zatem uregulowała prywatnoprawne zobowiązanie w podanej wysokości, wnosząc w tym samym czasie o zwolnienie od kosztów sądowych wynoszących na tym etapie postępowania 100 zł. W tym samym dniu skarżąca przelewem uiściła również kwotę 209,54 tytułem opłaty za garaż za miesiąc lipiec (k. [...] akt sądowych). Zdaniem Sądu wskazane wyżej operacje finansowe i będące ich przedmiotem kwoty nie pozwalają przyjąć, że skarżący znajdują się w takiej sytuacji, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe wynika również z analizy wydruku z historii rachunku B. M., nadesłanego do sprawy. Na konto skarżącej, która w formularzu PPF wskazała, że nie osiąga żadnych dochodów, a zatem podane kwoty w pochodzą z działalności gospodarczej S. R., w dniu [...] lipca 2011 r. wpłynęła kwota 581,68 zł; w dniu [...] lipca 2011 r. - 500 zł; w dniu [...] lipca 2011 r. wpłynęły kolejno kwoty – 328,30 zł, 1400 zł, 2367,75 zł, 1250 zł, 382,81 zł, 828,68 zł. Reasumując fakt, że skarżący realizują swoje prywatnoprawne zobowiązania finansowe (w kwocie 2000 zł), ponoszą opłaty, których nie można uznać za niezbędne dla gospodarstwa domowego (a taką w ocenie Sądu jest czynsz za garaż – 209 zł), a na konto skarżącej mają miejsce wpłaty pieniężne w podanych wyżej wysokościach, przy czym Sąd przykładowo wskazał jedynie kwoty z miesiąca lipca 2011 r., to nie można uznać, że w tym samym czasie strony nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, sprowadzających się obecnie do kwoty 100 zł – wpisu od skargi kasacyjnej. Oczywistym jest, że skarżący mają prawo dowolnie dysponować posiadanymi środkami finansowymi, jednakże podejmowanie przez nich decyzje w tym zakresie nie mogą pozostawać bez wpływu na ocenę Sądu, co do spełniania przez nich przesłanek wynikających z art. 246 § 1 P.p.s.a. Bezspornym jest także, iż prowadzenie działalności gospodarczej, oznacza często osiąganie przychodów nieregularnie i w różnych wysokościach. Nie sposób także pominąć faktu, że zajęcie przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. rachunku bankowego B. M. w znacznym stopniu utrudnia stronom gospodarowanie środkami finansowymi, jednakże w świetle powyższych rozważań, okoliczności te nie przesądzają o przyjęciu, że strony nie są w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania, tj. obecnie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 w zw. z 254 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.