II SA/Wa 1655/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant referent Beata Kowalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...]Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...]w sprawie ustalenia zdolności M. W. do zawodowej służby wojskowej. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w E. w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2024 r. uznała orzekanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria N z powodu stwierdzenia następującego schorzenia: Nieprawidłowa tolerancja glukozy - § 54 pkt 4 załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.). W odwołaniu od tego orzeczenia strona podniosła, że stwierdzone przez komisję rozpoznanie nieprawidłowej tolerancji glukozy było błędne, bowiem – jak wynika z badań dołączonych do odwołania – poziom glukozy strony pozostaje w granicach normy. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że rozpatrzył odwołanie na podstawie obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r., poz. 466). Komisja wskazała, że z posiadanej dokumentacji wynika, iż w ramach postępowania przed komisją I instancji wykonano orzekanemu w dniu [...] marca 2024 r. badania laboratoryjne i uzyskano podwyższony poziom glukozy na czczo we krwi [...] mg/dl (norma [...] mg/dl) oraz wykonano konsultację diabetologiczną. Następnie wykonano w dniu [...] kwietnia 2024 r. test doustnego obciążenia glukozą [...] i uzyskano następujące wyniki: glukoza na czczo [...] mg/dl, glukoza po [...] mg/dl. Z powyższym wynikiem przeprowadzono w dniu [...] kwietnia 2024 r. konsultację diabetologiczną. Na podstawie danych medycznych RWKL postawiła rozpoznanie: Nieprawidłowa tolerancja glukozy. Zgodnie zaś z aktualnymi przepisami zawartymi w wykazie stanowiącym załącznik Nr [...] do rozporządzenia z dnia [...] marca 2024 r. w grupie III orzekanych, powyższemu rozpoznaniu przyporządkowuje się § 54 pkt 4, gdzie jest przypisana kategoria zdrowia N. Organ zauważył, że strona dostarczyła wykonane we własnym zakresie badania: z dnia [...] marca 2024 r. - glukoza na czczo [...] mg/dl, z dnia [...] kwietnia 2024 r. glukoza na czczo [...] mg/dl i [...] mg/dl, hemoglobina glikowana [...]% oraz [...]%, z dnia [...] kwietnia 2024 r. glukoza na czczo [...] mg/dl, [...] kwietnia 2024 r. glukoza na czczo [...] mg/dl i [...] mg/dl, hemoglobina glikowana [...] %, oraz wynik testu OGTT z dnia [...] kwietnia 2024 r. - glukoza na czczo [...]mg/dl, glukoza po [...] mg/dl. Organ odwoławczy stwierdził, że przeanalizował całość dokumentacji medycznej. Z akt sprawy wynika, iż uzyskany wynik testu OGTT z dnia [...] kwietnia 2024 r. wskazuje na nieprawidłową tolerancję glukozy - [...] mg/dl (norma <[...] mg/dl). Natomiast przedstawiony przez stronę wynik glikemii [...] mg/dl jest na granicy błędu laboratoryjnego i przy nieprawidłowym wyniku z RWKL należy rozpoznać u orzekanego nieprawidłową tolerancję glukozy. M. W. wniósł na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na wykazanie faktu prawidłowego poziomu glukozy we krwi u skarżącego, jego postawy jako żołnierza Wojsk Obrony Terytorialnej oraz przebiegu dotychczasowej służby. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako k.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w taki sposób, aby dostatecznie i obiektywnie stwierdzić, czy skarżący jest zdolny do służby wojskowej; - art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie z urzędu ponownych badań lekarskich lub badań specjalistycznych, które pozwoliłyby jednoznacznie stwierdzić, czy u skarżącego występuje nieprawidłowa tolerancja glukozy lub jest on podatny na jej wystąpienie; - art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do organu orzekającego, z uwagi na pozostawienie wątpliwości co do przebiegu postępowania oraz co do obiektywności organu wobec skarżącego. Skarżący postawił również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2024 r., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja medyczna oraz wyniki badań uzasadniały potrzebę przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów w sprawie i rozstrzygnięcia wszelkich wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego; - § 3 pkt 1 rozporządzenia w zw. z § 54 pkt 4 załącznika nr 1 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie przy błędnie ustalonym stanie faktycznym. W uzasadnieniu skargi skarżący zauważył, że do odwołania od orzeczenia RWKL załączył siedem wyników badań przeprowadzonych we własnym zakresie w różnych placówkach medycznych - w P., w P. oraz w E.. Załączone wyniki badań zaprzeczały tym wykonanym przez RWKL. Skarżący nigdy nie miał stwierdzonych jakichkolwiek problemów z prawidłową tolerancją glukozy. Pomimo takich rozbieżności w wynikach badań komisja odwoławcza ograniczyła się do wydania orzeczenia jedynie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dodatkowych badań, a mimo to CWKL pozostała bierna w tym zakresie, co zdaniem skarżącego jest niedopuszczalne. Skarżący podkreślił, że stan zdrowia nie uniemożliwia mu pełnienia służby wojskowej, co znajduje potwierdzenie w jej dotychczasowym przebiegu. Wskazał, że podwyższony poziom glukozy mógł być skutkiem stresu oraz podejmowania wielu czynności w dniu badania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu [...] maja 2025 r. Sąd odmówił dopuszczenia zgłaszanych w skardze wniosków dowodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola orzeczeń komisji lekarskich dotyczących zdolności do służby oparta jest wyłącznie na kryterium legalności, tj. ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sądy administracyjne nie mają natomiast kompetencji specjalistycznych do oceny tego rodzaju orzeczeń z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organy wiedzy medycznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 726/21 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), "sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny merytorycznej trafności skarżonego orzeczenia w zakresie postawionej przez lekarzy diagnozy. Nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w zakresie medycyny. Ustawodawca tworząc przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie wyposażył sądów administracyjnych w stosowne instrumentarium procesowe, umożliwiające np. przy pomocy opinii biegłych sądowych, dokonywanie merytorycznej oceny diagnozy postawionej przez komisję. W związku z powyższym Sąd nie mógł się wypowiadać co do tego, czy diagnoza postawiona przez komisję lekarską jest merytorycznie poprawna czy też nie." Sąd rozpoznający niniejszą sprawę badał więc jedynie zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej pod względem kryterium legalności. Sąd nie ma natomiast kompetencji, by na podstawie znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej, w tym również dowodów przedstawianych w toku postępowania przez skarżącego, dokonywać własnej oceny stanu zdrowia skarżącego i dokonywać kwalifikacji stwierdzonych schorzeń do odpowiednich paragrafów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. Z tej przyczyny Sąd nie uwzględnił zgłaszanych w skardze wniosków dowodowych na okoliczność ustalenia stanu zdrowia skarżącego. Pozostałe wnioski dowodowe dotyczące postawy skarżącego oraz jego dotychczasowego przebiegu służby zostały również oddalone, ponieważ okoliczności, na które miały one zostać przeprowadzone nie miały związku z istotą niniejszej sprawy. Kontrola Sądu w rozpoznawanej ogranicza się bowiem jedynie do zbadania, czy wydając zaskarżone orzeczenie, organ nie naruszył przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Na wstępie tej części rozważań należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie, jak jednoznacznie wynika z treści orzeczenia I instancji, orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. zostało wydane na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r. Dopiero organ odwoławczy powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. Istotnie rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2022 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r., które weszło w życie z dniem 29 marca 2024 r. (a więc przed wydaniem orzeczenia I instancji w tej sprawie). Jednak zgodnie z § 14 rozporządzenia z dnia 25 marca 2024 r., sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Skoro w niniejszej sprawie skierowanie skarżącego do komisji lekarskiej zostało wydane w dniu [...] lutego 2024 r., to oznacza, że w tej sprawie organy obydwu instancji winny zastosować przepisy dotychczasowe, tj. załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. Biorąc jednak pod uwagę, że przepis § 54 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 25 marca 2024 r. (oraz objaśnienia do tego przepisu) mają identyczną treść jak przepisy § 54 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r., Sąd stwierdził, że powołanie się przez organ odwoławczy na treść rozporządzenia z dnia 25 marca 2024 r. nie stanowi naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy, bowiem zarówno klasyfikacja stwierdzonego u skarżącego schorzenia, jak i powiązana z tym schorzeniem kategoria zdolności do służby wojskowej nie uległy zmianie wskutek wejścia w życie nowego rozporządzenia. Rozważania komisji II instancji w tym zakresie pozostają zatem aktualne również w stanie prawnym, który winien mieć zastosowanie w tej sprawie. W postępowaniu przed komisją I instancji stwierdzona została u skarżącego nieprawidłowa tolerancja glukozy. Jak wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r., to schorzenie, wymienione w § 54 pkt 2 załącznika nr 1, skutkuje zakwalifikowaniem orzekanego do kategorii "N". W objaśnieniach szczegółowych do § 54 załącznika nr 1 prawodawca wskazał, że rozpoznanie powinno być ustalone zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. W rozpoznawanej sprawie w ramach postępowania orzeczniczego przed organem I instancji, skarżący był poddawany dwukrotnie badaniom poziomu glukozy we krwi. W dniu [...] marca 2024 r. uzyskany wynik poziomu glukozy na czczo we krwi wyniósł [...] mg/dl (przy normie wynoszącej [...] mg/dl). Następne w badaniu wykonanym w dniu [...] kwietnia 2024 r., tj. test doustnego obciążenia glukozą [...] g (OGTT) skarżący uzyskał następujące wyniki: glukoza na czczo [...] mg/dl, glukoza po [...] mg/dl. Jak wynika natomiast z zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (por. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą – 2024, pub. Current Topics in Diabetes, 2023, vol. 4, nr 3-4, s. 13-14), taka wysokość poziomu glukozy w uzyskanych badaniach oznacza nieprawidłową tolerancję glukozy. Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżący do odwołania załączył wyniki badań poziomu glukozy, które wskazywały na prawidłowy poziom tej substancji we krwi. W wynikach z dnia [...] marca 2024 r. glukoza na czczo wyniosła [...] mg/dl, z dnia [...] kwietnia 2024 r. glukoza na czczo [...] mg/dl i [...] mg/dl, z dnia [...] kwietnia 2024 r. glukoza na czczo [...] mg/dl, z dnia [...] kwietnia 2024 r. glukoza na czczo [...] mg/dl i [...] mg/dl, zaś wynik testu OGTT z dnia [...] kwietnia 2024 r. wskazywał poziom glukozy na czczo [...] mg/dl, a po [...] mg/dl. Oczywiście, okoliczność ta sama w sobie nie przesądza, że dokonana przez organ I instancji diagnoza jest nieprawidłowa. Jednak, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie należy mieć na względzie charakter stwierdzonego u skarżącego schorzenia i sposób jego diagnostyki. Nie budzi bowiem wątpliwości (a potwierdza to znajdująca się w aktach postępowania dokumentacja medyczna), że poziom glukozy we krwi na przestrzeni czasu może ulegać istotnym zmianom. Nie sposób przy tym przyjąć – jak czyni to organ odwoławczy – że jedynie wyniki uzyskane na potrzeby postępowania przed komisją lekarską mają przymiot wiarygodności i niejako przesądzają raz na zawsze o stanie zdrowia osoby orzekanej. W sytuacji (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), gdy strona przedstawia kilka wyników badań wykonanych w różnych dniach, które wskazują na prawidłowy poziom glukozy, należy przyjąć, że pojawiają się istotne wątpliwości co do tej – istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy – okoliczności. W takim przypadku organ odwoławczy winien dążyć do ustalenia stanu faktycznego sprawy, tak aby można było rozstrzygnąć powstałe wątpliwości. W § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r. prawodawca przewidział dla organu odwoławczego tego rodzaju uprawnienie. Przepis ten stanowi, że wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, wobec przedstawionych przez skarżącego wraz z odwołaniem wyników badań poziomu glukozy – odmiennych od tych, które były podstawą orzekania – powstała potrzeba przeprowadzenia ponownych badań lekarskich, aby ustalić jednoznacznie, czy wyniki uzyskane przez skarżącego w trakcie postępowania przed komisją I instancji miały charakter incydentalny, czy też ewentualna nieprawidłowa nietolerancja glukozy u skarżącego może zostać potwierdzona również wynikami kolejnych badań. Dopiero zatem po uzyskaniu wyników poziomu glukozy na potrzeby postępowania odwoławczego możliwe będzie ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości stanu zdrowia skarżącego i prawidłowe orzeczenie w zakresie jego zdolności do zawodowej służby wojskowej. Nie przeprowadzając ponownych badań lekarskich na okoliczność tolerancji glukozy u skarżącego, organ naruszył zatem przepisy postępowania tj. § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni powyższe wskazania Sądu, a przed wszystkim zastosuje prawidłowo § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r. i przeprowadzi ponowne badania poziomu glukozy we krwi u skarżącego, aby wykluczyć, że wcześniejsze nieprawidłowe wyniki nie miały jedynie charakteru incydentalnego. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji.