II SA/Wa 167/14
WyrokWSA w Warszawie2014-06-26
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Andrzej Kołodziej, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która ostatni okres ubezpieczenia spełniła za granicą, może ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych w Polsce, jeśli nie udokumentuje stałego zamieszkania w Polsce w okresie zatrudnienia za granicą?Ratio decidendi
Osoba ubiegająca się o zasiłek dla bezrobotnych w Polsce, która ostatni okres ubezpieczenia spełniła za granicą, nie nabywa prawa do zasiłku, jeśli nie udokumentuje, że w okresie ostatniego zatrudnienia za granicą zamieszkiwała w Polsce. Kluczowe jest ustalenie ośrodka interesów życiowych zgodnie z kryteriami określonymi w art. 11 rozporządzenia 987/2009, a nie tylko posiadanie zameldowania w Polsce.Stan faktyczny
Skarżąca K. K. ubiegała się o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, argumentując, że ostatni okres ubezpieczenia skarżąca spełniła za granicą (w W.), a nie w Polsce, co wyklucza przyznanie świadczenia zgodnie z art. 61 ust. 2 rozporządzenia 883/2004. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów unijnych dotyczących miejsca zamieszkania i prawa do zasiłku, wskazując na swoje więzi rodzinne i konieczność opieki nad matką w Polsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych - oddala skargę -
Marszałek Województwa [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r., na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c, art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 z późn.zm.) w związku z § 2 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 roku w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 1118 z późn. zm.), art. 6, art. 61, art. 65 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. WE L 166/1 z dnia 30 kwietnia 2004 roku z późn. zm.), art. 11, art. 54 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 roku dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. WE L 284/1 z dnia 30 października 2009 r.); decyzji [...] z dnia [...] czerwca 2009 roku w sprawie praktycznych porozumień dotyczących okresu przejściowego dla wymiany danych drogą elektroniczną, o której mowa w art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), odmówił K. K. przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W uzasadnieniu podał, że wnioskodawczyni nie spełniła ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Polski), a także nie może ona zostać uznana za pracownika, który podczas pracy za granicą zachował miejsce zamieszkania w Polsce.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. K. zarzuciła jej:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez:
1) błędną wykładnię art. 11 związku z art. 54 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji .systemów zabezpieczenia społecznego poprzez przyjęcie, iż miejsce jej zamieszkania znajduje się w W.;
2) błędną wykładnię art. 61 i następnych Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez przyjęcie, iż nie nabyłam prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terenie Polski. i
II. naruszenie postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 7,77,80,107§3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:
a) zaniechanie kompleksowego ustalenia jej sytuacji rodzinnej oraz łączących ją więzi rodzinnych,
b) błędne ustalenie, iż posiada możliwość ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych w W. w kontekście konieczności sprawowania stałej opieki nad matką.
Wskazując na powyższe, w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o przyznaniu odwołującej się prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu wskazała na treść art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 25 kc, z których jasno wynika, że określenie miejsca zamieszkania (miejsca, w którym znajduje się centrum życiowe danej osoby) bądź też stałego pobytu, składa się z dwóch elementów: rzeczywistego miejsca pobytu i zamiaru stałego przebywania w danym miejscu.
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., na podstawie art. 8 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 674, z późn. zm.); art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 61 ust. 2 oraz art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn.zm.), a także § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2009 r. Nr 136, poz. 1118, z późn. zm.) w związku z art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r., z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania K. K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich UE. W myśl art. 61 ust. 2 ww. rozporządzenia, uwzględnienie okresów ubezpieczenia spełnionych za granicą może nastąpić wyłącznie pod warunkiem spełnienia przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym ubiega się o zasiłek. W rozpatrywanej sprawie K. K. ubiega się o prawo do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednak, że ostatni okres ubezpieczenia spełniła ona na terytorium W.
W związku z powyższym, zgodnie z art. 61 ust. 2 rozporządzenia 883/2004, okresy jej pracy za granicą nie mogą być co do zasady uwzględnione przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski.
Podobne stanowisko w tej kwestii zajął ETS w orzeczeniu w sprawie C-272/90 - van Noorden (ECR 1991/5/1-02543) dotyczącym wykładni art. 67 ust. 3 rozporządzenia 1408/71, który to przepis odpowiada co do istoty treści art. 61 ust. 2 rozporządzenia 883/2004, które z dniem 1 maja 2010 r. zastąpiło rozporządzenie 1408/71. W wyroku tym ETS orzekł, ze prawo europejskie, a w szczególności art. 67 ust. 3 rozporządzenia 1408/71 nie zabrania, aby państwo członkowskie odmówiło przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na rzecz bezrobotnego, który nie spełnił ostatnio okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia w tym państwie.
Wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004, który stanowi, że bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim niż państwo wykonywania pracy, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby była tam ostatnio zatrudniony.
Jednocześnie organ podkreślił, że aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie była ostatnio zatrudniona ( na podstawie art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004) musi on nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, a także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie UE.
Kwestia interpretacji przepisu art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 została szeroko omówiona w wydanej przez Komisję Administracyjną ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego decyzji Nr U2 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 dotyczącego uprawnienia do zasiłków dla bezrobotnych osób całkowicie bezrobotnych innych niż pracownicy przygraniczni, które, w okresie ich ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, miały miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego innego niż właściwe państwo członkowskie (Dz. Urz. UE C 106 z dnia 24 kwietnia 2010 r.). Zgodnie z ww. decyzją, art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, którzy utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia. W preambule do ww. decyzji wyraźnie wskazano, że nie można jednak zaakceptować tego, aby z powodu zbyt szerokiej interpretacji pojęcia miejsca stałego zamieszkania, zakres stosowania art. 65 rozporządzenia 883/2004 rozszerzono na wszystkie osoby, które mają stałe zatrudnienie w państwie członkowskim i którzy pozostawili swoje rodziny w kraju swojego pochodzenia. W myśl ust. 3 ww. decyzji do celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy się oprzeć na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia 987/2009.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby należy porównać czas trwania i ciągłość pobytu danej osoby w obu państwach, a także dokonać analizy sytuacji osobistej tej osoby, na którą składają się: charakter i specyfika jej pracy, jej więzi rodzinne, prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym, jej sytuacja mieszkaniowa oraz państwo, w którym dana osoba uważana jest za rezydenta dla celów podatkowych. W myśl art. 11 ust. 2 ww. rozporządzenia dopiero w przypadku, gdy ww. kryteria nie pozwolą na jednoznaczne ustalenie miejsca zamieszkania danej osoby, należy brać pod uwagę zamiar tej osoby oraz cel jej wyjazdu do innego państwa.
Organ wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – treści oświadczenia K. K. z dnia [...] maja 2013 r. - przed wyjazdem za granicę od urodzenia nieprzerwanie zamieszkiwała ona w Polsce. Okoliczności te mogłyby sugerować, że wymieniona nie miała zwykłego miejsca zamieszkania w W. Jednakże, treść ww. oświadczenia wskazuje, że K. K. przebywała na terytorium W. od września 2005 r. do kwietnia 2013 r., tj. przez siedem i pół roku, a jej kontakty z Polską w ww. okresie ograniczały się do wizyt w Polsce "na dwutygodniowe urlopy", co świadczy o ciągłości jej pobytu w W. Z treści oświadczenia wynika też, że podczas pobytu w W. była ona zatrudniona na podstawie dwóch umów o pracę, z których ostatnia - trwająca od listopada 2007 r. do .kwietnia 2013 r. - była zawarta na czas nieokreślony. [....] instytucja właściwa w treści dokumentu SED U002 potwierdziła nieprzerwany siedmioipółletni okres ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia K. K. w tym państwie. W świetle ww. informacji Minister Pracy i Polityki Społecznej uznał zatem, że praca K. K. w W. miała charakter stały. Ponadto w treści oświadczenia wskazała ona, że podczas pracy w W. "mieszkała w mieszkaniu matki", zaznaczyła również w swoim odwołaniu, że podczas pobytu w W. była w Polsce zameldowana na pobyt stały. Jednakże utrzymywanie w danym kraju miejsca zameldowania nie jest równoznaczne z utrzymywaniem w tym kraju miejsca zamieszkania. Takie stanowisko potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych.
Minister stwierdził, że zamieszkiwanie przez stronę podczas pobytu w W. w jednym wynajmowanym mieszkaniu wskazuje na bardziej stabilną sytuację mieszkaniową w tym państwie Ponadto niepodleganie w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskiwanych za granicą oznacza, że nie była ona uważana w Polsce za rezydenta dla celów podatkowych.
W konkluzji organ wskazał, iż w świetle przytłaczającej większości obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, miejscem zwykłego zamieszkania K. K. podczas ostatniego okresu ubezpieczenia była W., skutkiem czego nie jest konieczne ani możliwe odwoływanie się do kryteriów subiektywnych wymienionych w art. 11 ust. 2 ww. Rozporządzenia, tj. celu wyjazdu oraz zamiaru.
Organ odniósł się do powołanej w odwołaniu definicji miejsca zamieszkania określonej w art. 25 kc oraz definicji stałego pobytu z art. 6 ustawy o ewidencji ludności, stwierdzając, iż pojęcie "miejsce zamieszkania" występuje w treści art. 1 lit. j oraz art. 65 rozporządzenia 883/2004, ze względu na zasadę jednolitości interpretacji i stosowana przez UE we wszystkich państwach członkowskich, nie może być interpretowana w oparciu o prawo krajowe.
Zatem w jego ocenie K. K. nie udokumentowała żadnych, spełnionych w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w PUP na terytorium Polski, okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych w rozumieniu art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Minister nie zgodził się jednocześnie z zarzutami naruszenia przepisów postępowania.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. zarzuciła jej:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez:
błędną wykładnię art. 11 związku z art. 54 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez przyjęcie, iż miejsce jej zamieszkania znajduje się w W.;
błędną wykładnię art. 61 i następne Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez przyjęcie, iż nie nabyła prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terenie Polski.
naruszenie postępowania, które miało istotny wpływ na wynik
sprawy, tj.:art. 7,77,80,107§3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:
zaniechanie kompleksowego ustalenia jej sytuacji rodzinnej oraz łączących ją więzi rodzinnych,
błędne ustalenie, iż posiada możliwość ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych w W. w kontekście konieczności sprawowania stałej opieki nad matką.
Wniosła w związku z tym o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji, a nadto o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu ponownie powołała się na treść art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i art. 25 kc i wywiodła, że zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu w Polsce, ponieważ cały czas przebywa obecnie w kraju z zamiarem stałego pobytu ( w tym nieprzerwanie od [...] kwietnia 2013 r.) oraz posiadała zamiar przebywania w nim co najmniej od 2012 r. Wskazała również , że stan matki przed jej przyjazdem pogorszył się drastycznie, że nie miała absolutnie żadnych możliwości, by przebywać za granicą przez okresy wskazane w art. 64 rozporządzenia 883/2004. Zatem z całą pewnością i to unormowane zostało przez organ naruszone przy wydawaniu decyzji. Stwierdziła także, iż błędne jest ustalenie organu, iż posiada możliwość ubiegania się zasiłek dla bezrobotnych w W.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i polityki społecznej wniósł o jej oddalenie z uzasadnieniem faktycznym i prawnym jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, był zatrudniony lub ubezpieczony łącznie co najmniej 365 dni. Przepis ten nie zawiera jednak regulacji sytuacji, kiedy dla spełnienia minimalnego okresu zatrudnienia lub ubezpieczenia konieczne jest uwzględnienie okresów zatrudnienia lub ubezpieczenia w innym kraju Unii Europejskiej. Kwestie te reguluje natomiast rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE. L. 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm. Dz. Urz UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5 z późn. zm.), dalej "rozporządzenie nr 883/2004". W myśl art. 61 ust. 1 ww. rozporządzenia, bezrobotny ubiegający się o oświadczenie z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodastw innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Stosownie zaś do przepisu art. 61 ust. 2, uwzględnienie okresów ubezpieczenia spełnionych za granicą może nastąpić wyłącznie pod warunkiem spełnienia przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym ubiega się o zasiłek. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że K. K., ubiegająca się o zasiłek dla bezrobotnych na terytorium Polski, ostatni okres ubezpieczenia spełniła na terytorium W. Nie ma zatem w stosunku do niej zastosowania zasada przewidziana w powyższym przepisie. Kwestię tę jednoznacznie rozstrzygnął, jak trafnie zauważył organ, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (ETS) w orzeczeniu w sprawie C-272/90-van Noorden (ECR 1991/5/1-02543), dotyczącym wykładni art. 67 ust. 3 poprzednio obowiązującego rozporządzenia nr 1408/71, który to przepis odpowiada co do istoty treści art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004. Trybunał stwierdził w nim mianowicie, że prawo unijne, a w szczególności art. 67 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/71, nie zabrania, aby państwo członkowskie odmówiło przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na rzecz bezrobotnego, który nie spełnił ostatnio okresów ubezpieczenia łub zatrudnienia w tym państwie.
Wyjątek od wyżej opisanej zasady przewiduje przepis art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004, w świetle którego bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim, niż państwo wykonywania pracy, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony.
Przepis ten wskazuje zatem, że aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony w oparciu o przepis art. 65 ust. 2 i 5, musi po pierwsze - oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia tego państwa, po drugie zaś - udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE.
Pogląd ten potwierdza powołany przez organ wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C- 128/83 - Guyot (ECR 1984/9/03507), który dotyczy co prawda wykładni art. 71 rozporządzenia nr 1408/71, jednakże przepis ten co do istoty odpowiada treści art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004. Trybunał orzekł, że art. 71 rozporządzenia 1408/71 nie ma zastosowania do osoby bezrobotnej, która w trakcie wykonywania ostatniej pracy mieszkała w państwie zatrudnienia.
Zagadnieniem wykładni art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 zajęła się również Komisja Administracyjna ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, która w decyzji nr U2 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 dotyczącego uprawnienia do zasiłków dla bezrobotnych, osób całkowicie bezrobotnych, innych niż pracownicy przygraniczni, które w okresie ich ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, miały miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego innego niż właściwe państwo członkowskie (Dz Urz. UE C106 z dnia 24 kwietnia 2010 r.) stwierdziła, iż art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, którzy utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia. Nie można jednak zaakceptować tego, aby z powodu zbyt szerokiej interpretacji pojęcia miejsca stałego zamieszkania, zakres stosowania art. 65 rozporządzenia 883/2004 rozszerzono na wszystkie osoby, które mają stałe zatrudnienie w państwie członkowskim i którzy pozostawili swoje rodziny w kraju swojego pochodzenia.
Komisja w ust. 3 ww. decyzji wskazała ponadto, że do celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy się oprzeć na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia 987/2009. Powołany przepis art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r. z późn. zm.) stanowi w ust. 1, że w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego porozumienia ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować w stosownych przypadkach:
czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich;
sytuację danej osoby, w tym:
charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę;
jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne;
prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym;
w przypadku studentów - źródło ich dochodu;
jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały;
państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.
Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 2, w przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymieniane w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, zamiar danej osoby, taki jaki wynika z tych okoliczności, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, są uznawane za rozstrzygające dla ustalenia jej rzeczywistego miejsca zamieszkania.
W świetle powyższego zasadne jest twierdzenie, że za miejsce zamieszkania uznaje się z reguły miejsce, w którym dana osoba ma stałą pracę bądź gdzie zamieszkuje w związku z jej wykonywaniem. Natomiast termin "pobyt" oznacza pobyt tylko przejściowy, a zatem przeciwieństwo miejsca zamieszkania.
Wbrew stanowisku skarżącej, nie znajduje uzasadnienia powoływanie się na definicję miejsca zamieszkania określoną w art. 25 Kodeksu cywilnego, czy też definicję stałego pobytu wskazaną w art. 6 ustawy z dnia 1 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Sąd podziela argumentację organu , iż pojęcie "miejsca zamieszkania" występujące w art. 1 lit. j i art. 65 rozporządzenia 883/2004, ze względu na zasadę jednolitości interpretacji i stosowania prawa UE we wszystkich państwach członkowskich, nie może być interpretowana w oparciu o przepisy prawa krajowego ani postanowienia innych umów międzynarodowych, w tym także o powołane przez skarżącą.
Ocena zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, przy uwzględnieniu poczynionych rozważań, nie daje podstaw do przyjęcia, że miejsce\m zamieszkania skarżącej w okresie jej pracy w W. była Polska, wskazuje natomiast, iż miejscem tym była W.
Skarżąca przebywała bowiem na terytorium ww. Państwa nieprzerwanie od [...] września 2005 r. do [...] kwietnia 2013 r., tj. Przez 7 lat i 7 miesięcy, natomiast od urodzenia do dnia wyjazdu zamieszkiwała w Polsce. Jej kontakty z krajem, jak sama podała w oświadczeniu, ograniczały się w ww. okresie do dwutygodniowych urlopów w Polsce, co świadczy o ciągłości pobytu w W.
W orzecznictwie wskazuje się, że warunkom pobytu stałego nie odpowiadają wizyty o charakterze okazjonalnym oraz przebywanie w kilka miesięcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2005 r., sygn. Akt OSK 1260/04. publ. cbois. nsa.gov.pl).
Podczas pobytu w W. skarżąca była zatrudniona na podstawie dwóch umów o pracę, z których druga od listopada 2007do kwietnia 2013 r. była umową na czas nieokreślony, co przemawia za uznaniem, że praca ta miała charakter stały. K. K., która jest osobą stanu wolnego, jako osoby najbliższe w kraju podała matkę oraz brata. Jednakże przez cały okres pobytu i pracy w W., nie przekazywała środków finansowych ww. osobom na utrzymanie. Powyższe oznacza, że więzi rodzinne skarżącej z krajem pochodzenia były bardzo luźne. Podnieść ponadto trzeba, że skarżąca oświadczyła, iż ani w Polsce ani w W., nie prowadziła działalności o charakterze niezarobkowym oraz nie podlegała w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów czerpanych za granicą. Nie może być więc uznana za rezydenta dla celów podatkowych w świetle art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.).
Jeśli chodzi zaś o sytuację mieszkaniową skarżącej, to z akt sprawy wynika, że podczas pobytu w W. zamieszkiwała w jednym wynajmowanym mieszkaniu, natomiast w Polsce jako miejsce zamieszkania wskazała mieszkanie matki., w którym przez cały czas była i jest zameldowana na pobyt stały. Jednakże zgodnie z orzecznictwem, utrzymywanie w danym kraju miejsca zameldowania nie jest równoznaczne z utrzymywaniem w tym kraju miejsca zamieszkania (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 listopada 2004 r., I SA 3199/02, publ. cbois.nsa.gov.pl).
Nie sposób zatem uznać, by sytuacja mieszkaniowa skarżącej w Polsce miała stały charakter, bardziej stabilny charakter miała jej sytuacja mieszkaniowa w W.
Zatem kryteria obiektywne, o jakich mowa w art.11 ust.1 rozporządzenia nr 987/2009 przemawiają ze przyjęciem, że K. K. podczas pracy za granicą miała tam miejsce zamieszkania. Nie może zatem skorzystać z uprawnień określonych w art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004, gdyż powracając do polski zmieniła miejsce zamieszkania.
Należy podnieść więc, stanowisko organu, iż ze względu na spełnienie obiektywnych kryteriów wymienionych w cyt. Art. 11 ust. 1, nie było potrzeby do odwoływania się do kryteriów subiektywnych określonych w art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009. Jedynie zasygnalizować wypada, że skarżąca w oświadczeniu podała, że powodem wyjazdu do W. były niskie zarobki w kraju oraz że przebywała tam z zamiarem stałego pobytu.
Nie znajdują zatem uzasadnienia podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. Art. 11 w zw. z art. 54 rozporządzenia nr 987/2009 oraz art. 61 i następnych rozporządzenia nr 883/2004 r.. Również zarzuty naruszenia przepisów postępowania są chybione. Wbrew argumentom skarżącej organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy dokonując jego oceny (art. 77 § 1 i art. 80 kpa), a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło